Οι τιμές στα φιστίκια έχουν εκτοξευθεί και αυτό δεν είναι τυχαίο. Είναι το αποτέλεσμα μιας αλυσίδας γεγονότων που ξεκίνησε πολύ πριν φτάσουμε στις σημερινές εξελίξεις και κορυφώθηκε με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Αρχικά, πρέπει να καταλάβουμε κάτι βασικό. Το Ιράν είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς φιστικιού στον κόσμο. Όταν λοιπόν υπάρχει ένταση στην περιοχή, το πρόβλημα δεν μένει εκεί. Επηρεάζει άμεσα τη μεταφορά και το εμπόριο. Τα προϊόντα καθυστερούν, οι διαδρομές γίνονται πιο δύσκολες και το κόστος ανεβαίνει. Με απλά λόγια, τα φιστίκια δεν φτάνουν εύκολα εκεί που πρέπει.

Όμως η κρίση δεν ξεκίνησε τώρα. Ήδη τους προηγούμενους μήνες, η παραγωγή είχε δεχτεί σοβαρό πλήγμα. Χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Τουρκία και το Ιράν είχαν μειωμένες σοδειές λόγω καιρικών συνθηκών. Λιγότερο προϊόν από την αρχή σημαίνει ότι η αγορά λειτουργεί ήδη οριακά. Δεν υπάρχει απόθεμα για να απορροφήσει νέα προβλήματα.

freepik

Σαν να μην έφτανε αυτό, μπήκαν στο παιχνίδι και οι κυρώσεις και οι περιορισμοί στο εμπόριο. Οι συναλλαγές έγιναν πιο περίπλοκες. Οι έμποροι δυσκολεύονται να κλείσουν συμφωνίες, να πληρώσουν ή ακόμα και να επικοινωνήσουν με παραγωγούς. Το αποτέλεσμα είναι ότι ακόμη κι όταν υπάρχει προϊόν, δεν είναι δεδομένο ότι μπορεί να φτάσει στην αγορά.

Και μετά έρχονται οι μεταφορές. Οι καθυστερήσεις στα λιμάνια, τα αυξημένα ναύλα και τα υψηλότερα κόστη ασφάλισης ανεβάζουν την τελική τιμή. Όλη αυτή η επιβάρυνση περνάει σταδιακά στον επόμενο κρίκο της αλυσίδας, μέχρι να φτάσει στον καταναλωτή.

Και κάπου εδώ έρχεται το πιο οξύμωρο. Την ώρα που η προσφορά μειώνεται, η ζήτηση ανεβαίνει. Τα φιστίκια έχουν γίνει βασικό υλικό σε γλυκά, premium προϊόντα και viral συνταγές. Η λεγόμενη «σοκολάτα Ντουμπάι» είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Χρειάζεται μεγάλες ποσότητες φιστικιού, κάτι που αυξάνει ακόμη περισσότερο την πίεση στην αγορά.

Το αποτέλεσμα είναι σχεδόν μαθηματικό. Λιγότερη παραγωγή, δυσκολίες στο εμπόριο, ακριβότερες μεταφορές και αυξημένη ζήτηση οδηγούν σε ένα πράγμα: υψηλότερες τιμές. Και όσο αυτά τα προβλήματα συνεχίζονται, το φιστίκι θα παραμένει ακριβό, επηρεάζοντας από τα απλά σνακ μέχρι τα πιο ιδιαίτερα γλυκά.