Αν ψάχνεις ένα όνομα που έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα στη σύγχρονη φυσική, τότε ο Ντέιβιντ Γκρος είναι από τους ανθρώπους που καθόρισαν το παιχνίδι. Μιλάμε για έναν θεωρητικό φυσικό που δεν έμεινε στη θεωρία – βοήθησε να εξηγηθεί πώς λειτουργεί ο ίδιος ο πυρήνας της ύλης.

Ο Γκρος τιμήθηκε με το Nobel Prize in Physics το 2004, μαζί με τους Frank Wilczek και H. David Politzer, για την ανακάλυψη της «ασυμπτωτικής ελευθερίας». Πρόκειται για μια θεμελιώδη ιδέα στη φυσική που εξηγεί πώς τα κουάρκ – τα βασικά συστατικά της ύλης – αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Με απλά λόγια, έβαλε ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ του πώς λειτουργεί το σύμπαν.

Σήμερα, όμως, το ενδιαφέρον του έχει μετατοπιστεί. Όχι στην κατανόηση της φύσης, αλλά στην επιβίωση της ανθρωπότητας.

Σε συνέντευξή του στο Live Science, ο Γκρος εμφανίζεται ιδιαίτερα απαισιόδοξος. Εκτιμά ότι κανένας άνθρωπος δεν θα έχει επιβιώσει μετά το 2060. Δεν το λέει για εντύπωση. Το στηρίζει σε υπολογισμούς.

Όπως εξηγεί, ακόμη και μετά το τέλος του Cold War, υπήρχαν εκτιμήσεις που έδιναν περίπου 1% πιθανότητα ετησίως για ένα πυρηνικό ατύχημα. Ο ίδιος θεωρεί ότι αυτό το ποσοστό είναι πιο κοντά στο 2%. Μπορεί να ακούγεται μικρό, αλλά δεν είναι.

Με βάση αυτό το ποσοστό, η «αναμενόμενη διάρκεια ζωής» της ανθρωπότητας υπολογίζεται περίπου στα 35 χρόνια. Ο τρόπος υπολογισμού θυμίζει έντονα τις εξισώσεις που χρησιμοποιούνται στη ραδιενέργεια και τον χρόνο ημιζωής. Δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Είναι μαθηματική πιθανότητα.

Και η κατάσταση, σύμφωνα με τον ίδιο, χειροτερεύει. Οι διεθνείς συμφωνίες για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων έχουν ουσιαστικά καταρρεύσει, ενώ οι εντάσεις σε περιοχές όπως η Ρωσία, η Ουκρανία, η Ινδία και το Πακιστάν αυξάνουν τον κίνδυνο. Σήμερα υπάρχουν εννέα πυρηνικές δυνάμεις, κάτι που κάνει το σύστημα ακόμη πιο ασταθές.

Σαν να μην έφτανε αυτό, ο Γκρος βλέπει έναν δεύτερο, εξίσου σοβαρό κίνδυνο: την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης. Η Artificial Intelligence εξελίσσεται με ταχύτητα που δύσκολα ελέγχεται. Όπως λέει, θα είναι πολύ δύσκολο να αντισταθεί ο άνθρωπος στο να αφήσει κρίσιμες αποφάσεις σε συστήματα που λειτουργούν πιο γρήγορα από τον ίδιο.

Το πιο ανησυχητικό; Η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει λάθη – τις λεγόμενες «παραισθήσεις», δηλαδή να παράγει λανθασμένα αποτελέσματα.

Ο Γκρος δηλώνει ότι έχει εμμονή με αυτό το ζήτημα τα τελευταία χρόνια. Όχι με το μέλλον της επιστήμης, αλλά με το αν θα υπάρχει μέλλον για εμάς.