Ο Στέφανος Ληναίος, μια εμβληματική μορφή του ελληνικού θεάτρου, άφησε πίσω του μια πολυσχιδή πορεία ως ηθοποιός, σκηνοθέτης και πνευματικός άνθρωπος με έντονη κοινωνική και πολιτική παρουσία.

“Έφυγε” από τη ζωή ο σπουδαίος θεατράνθρωπος Στέφανος Ληναίος. Ήρεμος, κρατώντας χαμογελαστός το χερι της αγαπημένης του συζύγου Έλλης Φωτίου.

Κατά κόσμον Διονύσιος Ληναίος- Μυτιληναίος υπήρξε μια από τις πολυσχιδείς μορφές του νεοελληνικού θεάτρου, με διαδρομή που εκτείνεται σε περισσότερες από επτά δεκαετίες. Ηθοποιός, σκηνοθέτης, συγγραφέας, θεατρικός επιχειρηματίας αλλά και ενεργός πολίτης, συνέδεσε το όνομά του με την καλλιτεχνική δημιουργία, την πολιτική δράση και την πνευματική παρέμβαση.

Γεννήθηκε στις 6 Αυγούστου 1928 στη Μεσσήνη και από νωρίς στράφηκε στο θέατρο, σπουδάζοντας στη Σχολή Θεάτρου του Σωκράτη Καραντινού, ενώ συνέχισε τις σπουδές του στη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης (RADA) στο Λονδίνο.

Πρωτοεμφανίστηκε στο θέατρο το 1954 και μέσα σε λίγα χρόνια καθιερώθηκε ως ένας δραστήριος και ανήσυχος καλλιτέχνης, συνεργαζόμενος με πλήθος αθηναϊκών θιάσων και συμμετέχοντας σε δεκάδες παραστάσεις. Από τα πρώτα του βήματα συνδέθηκε με πρωτοποριακές κινήσεις, όπως η «Δωδέκατη Αυλαία» και το «Άρμα Θεάτρου» του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών, του οποίου διετέλεσε και γενικός γραμματέας την περίοδο 1965-1967, μέχρι τη διάλυσή του από τη δικτατορία.

Η επιβολή της χούντας τον οδήγησε σε αυτοεξορία στο Λονδίνο (1967-1970), όπου ανέπτυξε έντονη αντιδικτατορική δράση, συμμετέχοντας σε καλλιτεχνικές και πολιτικές πρωτοβουλίες, ενώ εργάστηκε και σε διεθνή ραδιοφωνικά μέσα όπως το BBC και άλλους σταθμούς της Ευρώπης. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα, το 1970, ίδρυσε μαζί με τη σύζυγό του, επίσης ηθοποιό Έλλη Φωτίου, το «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο» στο Θέατρο Άλφα, έναν χώρο που έμελλε να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την παρουσίαση σημαντικών ελληνικών και ξένων έργων.

Ως σκηνοθέτης και ηθοποιός υπέγραψε και συμμετείχε σε δεκάδες παραστάσεις, με έργα που άφησαν το αποτύπωμά τους στο ελληνικό κοινό, ενώ παράλληλα είχε παρουσία στον κινηματογράφο, την τηλεόραση και κυρίως το ραδιόφωνο. Η συμβολή του στη θεατρική παιδεία και τον δημόσιο διάλογο υπήρξε εξίσου σημαντική, μέσα από τα βιβλία και τα κείμενά του, αλλά και τη μακρόχρονη αρθρογραφία του στον ημερήσιο Τύπο.

Στον χώρο της πολιτικής, υπήρξε ενεργό μέλος του ΠΑΣΟΚ, εκλέχθηκε βουλευτής Α΄ Αθηνών την περίοδο 1989-1990, ενώ διετέλεσε και δημοτικός σύμβουλος Αθηναίων. Παράλληλα, συμμετείχε σε διεθνείς πολιτιστικές διασκέψεις και υπηρέτησε τον χώρο του πολιτισμού και από θεσμικές θέσεις, ενώ διατέλεσε και διευθυντής του δημοτικού ραδιοσταθμού «Κύκλος».

Για τη συνολική του προσφορά στο θέατρο τιμήθηκε το 2004 με το βραβείο «Αιμίλιος Βεάκης» από το Θεατρικό Μουσείο. Παρέμεινε μέχρι τα τελευταία χρόνια ενεργός, με λόγο παρεμβατικό και σταθερό ενδιαφέρον για την πορεία της τέχνης και της κοινωνίας.

Το Θέατρο Άλφα, που ίδρυσε και υπηρέτησε επί δεκαετίες, αποτέλεσε βασικό πυλώνα της καλλιτεχνικής του ταυτότητας. Με τη συμπλήρωση 50 χρόνων λειτουργίας του, πέρασε σε μια νέα εποχή, με τον Τάσο Ιορδανίδη και τη Θάλεια Ματίκα να αναλαμβάνει τη συνέχισή του, σε μια σκυταλοδρομία που ο ίδιος και η Έλλη Φωτίου στήριξαν ενεργά, εκφράζοντας την ελπίδα το θέατρο να συνεχίσει να υπηρετεί «την αγωγή της ψυχής και την άσκηση του μυαλού».

Ο Στέφανος Ληναίος αφήνει πίσω του μια σπάνιας συνέπειας και έντασης διαδρομή, όπου το θέατρο δεν υπήρξε απλώς επάγγελμα, αλλά τρόπος ζωής και παρέμβασης στον κόσμο.