Μια εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη στη βόρεια Ισπανία φέρνει στο φως μια σχεδόν άγνωστη σελίδα της μεσαιωνικής ιστορίας.

Σε ένα σύμπλεγμα σπηλαίων, γνωστό ως Las Gobas, οι επιστήμονες εντόπισαν τα λείψανα μιας απομονωμένης κοινότητας που έζησε κάτω από τη γη για περίπου πέντε αιώνες. Και η εικόνα που προκύπτει δεν είναι καθόλου ειδυλλιακή.

Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τα οστά 33 ανθρώπων, τα οποία αποκαλύπτουν μια σκληρή καθημερινότητα, γεμάτη ασθένειες, ενδογαμικές σχέσεις και ενδείξεις βίας. Πρόκειται για μια κοινωνία που φαίνεται πως είχε ελάχιστη έως μηδαμινή επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο. Αυτό αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στα γενετικά δεδομένα, καθώς πάνω από το 60% των ατόμων εμφάνιζε σημάδια ενδογαμίας, κάτι που δείχνει ότι οι γάμοι μεταξύ συγγενών ήταν συνηθισμένοι για πολλές γενιές.

Η απομόνωση αυτής της κοινότητας επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι δεν εντοπίζονται σημαντικές επιρροές από άλλους πληθυσμούς, όπως της Βόρειας Αφρικής ή της Μέσης Ανατολής, ακόμη και μετά την ισλαμική παρουσία στην Ιβηρική Χερσόνησο. Οι άνθρωποι αυτοί φαίνεται πως ζούσαν σε έναν δικό τους, κλειστό κόσμο.

Παράλληλα, κάποια από τα οστά φέρουν τραύματα που παραπέμπουν σε βίαια επεισόδια. Κατάγματα και σημάδια από αιχμηρά αντικείμενα υποδηλώνουν ότι συγκρούσεις δεν έλειπαν από την καθημερινότητά τους. Δεν αποκλείεται μάλιστα η βία να ήταν ένα συχνό φαινόμενο μέσα στην ίδια την κοινότητα.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, οι ερευνητές εντόπισαν και ίχνη ευλογιάς, μιας από τις πιο θανατηφόρες ασθένειες της εποχής. Πιθανολογείται ότι ο ιός μεταδόθηκε μέσω της κατανάλωσης μολυσμένου χοιρινού κρέατος, το οποίο αποτελούσε βασικό στοιχείο της διατροφής τους. Σε έναν τόσο περιορισμένο και απομονωμένο πληθυσμό, μια επιδημία μπορούσε να εξαπλωθεί ανεξέλεγκτα.

Η κοινότητα του Las Gobas εγκαταλείφθηκε τελικά στα τέλη του 11ου αιώνα. Οι λόγοι παραμένουν αβέβαιοι, όμως οι ειδικοί εκτιμούν ότι συνέβαλαν πολλοί παράγοντες: ασθένειες, έλλειψη πόρων και πιθανές εξωτερικές πιέσεις. Όταν οι άνθρωποι έφυγαν, οι σπηλιές είχαν ήδη μετατραπεί σε έναν υπόγειο τόπο ταφής, μια νεκρόπολη που κρατά μέχρι σήμερα τα μυστικά μιας ζωής κρυμμένης κάτω από τη γη.