Ο Βλαντιμίρ Πούτιν φέρεται να πρότεινε στις ΗΠΑ ένα επικίνδυνο «ντιλ» για να σταματήσει τη ροή κρίσιμων πληροφοριών προς το Ιράν, με αντάλλαγμα τον τερματισμό της αμερικανικής παροχής πληροφοριών στην Ουκρανία, βάζοντας στο τραπέζι μια ωμή ανταλλαγή ασφαλείας που ταράζει την Ευρώπη.

Η αμερικανική πλευρά απέρριψε την πρόταση, αλλά το ίδιο το γεγονός ότι διατυπώθηκε έχει σημάνει συναγερμό σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες που βλέπουν τον Πούτιν να εργαλειοποιεί το Ιράν για να ραγίσει το δυτικό μέτωπο.

Σύμφωνα με πληροφορίες από τις μυστικές διαβουλεύσεις, ο Ρώσος απεσταλμένος Κιρίλ Ντμίτριεφ μετέφερε την πρόταση του Κρεμλίνου σε στενούς συνεργάτες του Ντόναλντ Τραμπ, τον επιχειρηματία Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, σε συνάντηση στο Μαϊάμι. Η Μόσχα φέρεται να προσφέρθηκε να σταματήσει να δίνει στο Ιράν ακριβείς συντεταγμένες αμερικανικών στρατιωτικών στόχων στη Μέση Ανατολή, εάν η Ουάσινγκτον σταματήσει να τροφοδοτεί την Ουκρανία με πληροφορίες για τις ρωσικές κινήσεις στο πεδίο. Οι ΗΠΑ απέρριψαν το παζάρι, ωστόσο η κίνηση αποκαλύπτει πόσο κυνικά ο Πούτιν συνδέει μέτωπα από την Τεχεράνη μέχρι το Κίεβο για να επιβάλει τους όρους του.

Την ίδια ώρα, ο Τραμπ επιτίθεται δημοσίως στους συμμάχους για την απροθυμία τους να στείλουν πολεμικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ, αποκαλώντας τους «δειλούς» και προειδοποιώντας ότι «θα το θυμόμαστε», σε μια εκστρατεία πίεσης που περνά και μέσα από τον πόλεμο με το Ιράν. Ευρωπαίοι διπλωμάτες φοβούνται ότι η Ρωσία αξιοποιεί την ιρανική κρίση και το άνοιγμα του Τραμπ προς τη Μόσχα για να μετατρέψει την Ουκρανία σε διαπραγματευτικό χαρτί πάνω στην πλάτη της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Πούτιν – Ιράν: ο άξονας των πληροφοριών

Η Μόσχα έχει ενισχύσει θεαματικά τη συνεργασία πληροφοριών και τη στρατιωτική συνέργεια με το Ιράν από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος, παρέχοντας –σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις– δορυφορικές εικόνες και τεχνολογία drones για την στοχοποίηση αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή. Δημοσιεύματα μεγάλων αμερικανικών μέσων για την αναβάθμιση αυτής της συνεργασίας απορρίφθηκαν ως «fake news» από το Κρεμλίνο, αλλά το προτεινόμενο παζάρι με τις ΗΠΑ δείχνει ότι ο Πούτιν βλέπει πλέον το Ιράν ως στρατηγικό μοχλό πίεσης προς τη Δύση.

Παράλληλα, η Τεχεράνη δηλώνει ανοιχτά ότι απολαμβάνει «καλή συνεργασία» με τη Ρωσία και την Κίνα, «ακόμη και στρατιωτικά», καθώς ο πόλεμος με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ κλιμακώνεται και ο χάρτης των συμμαχιών στην Ευρασία αναδιατάσσεται. Η ιδέα να μεταφερθεί στον ρωσικό έλεγχο ο εμπλουτισμένος ουρανός του Ιράν, που επίσης απορρίφθηκε από την Ουάσινγκτον, δείχνει πως η Μόσχα προσπαθεί να εμφανιστεί ως ρυθμιστής του ιρανικού πυρηνικού φακέλου, απαιτώντας όμως βαρύ γεωπολιτικό αντάλλαγμα στο ουκρανικό μέτωπο.

Πούτιν, Ιράν και η ευρωπαϊκή αδυναμία

Στις Βρυξέλλες, το timing της ρωσικής πρότασης συμπίπτει με μια Ευρωπαϊκή Ένωση που δυσκολεύεται να αντιδράσει αποφασιστικά ενώ δύο πόλεμοι –στην Ουκρανία και στο Ιράν– αγγίζουν τα σύνορά της, απορροφώντας στρατιωτικούς και οικονομικούς πόρους. Σε πρόσφατη σύνοδο κορυφής, οι Ευρωπαίοι ηγέτες φάνηκαν ανίκανοι να περάσουν από τα λόγια στις πράξεις, παγιδευμένοι ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης της Ουκρανίας και στους φόβους για την ενεργειακή κρίση και την ασφάλεια ναυτιλίας στα Στενά του Ορμούζ.

Παρότι Γάλλοι αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ότι «τα δύο τρίτα» των πληροφοριών που λαμβάνει το Κίεβο προέρχονται πλέον από το Παρίσι, η αμερικανική συμβολή στην ανταλλαγή πληροφοριών παραμένει το τελευταίο κρίσιμο στήριγμα της Ουκρανίας, μετά το πάγωμα του μεγαλύτερου μέρους της οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας από την κυβέρνηση Τραμπ. Την ίδια στιγμή, η απόφαση της Ουάσινγκτον να χαλαρώσει τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο για να συγκρατήσει τις τιμές έχει προκαλέσει οργή σε ηγεσίες όπως αυτή του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, που βλέπουν τον Πούτιν να κερδίζει έσοδα από τον πόλεμο στο Ιράν ενώ συνεχίζει την επιθετικότητά του στην Ουκρανία.

Πούτιν – Ιράν: το παζάρι του αιώνα ή απειλή – μπλόφα;

Ήδη στο Βερολίνο και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αυξάνονται οι φωνές που προειδοποιούν ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί θεατής σε ένα σκληρό παζάρι Τραμπ–Πούτιν, όπου η ασφάλειά της θα είναι παράπλευρη απώλεια. Πρώην και νυν αξιωματούχοι φοβούνται ότι η Μόσχα βλέπει τις «ειρηνευτικές» συνομιλίες για την Ουκρανία περισσότερο ως ευκαιρία να εξασφαλίσει προνόμια και εγγυήσεις από τις ΗΠΑ για το μέτωπο Ιράν–Μέσης Ανατολής, παρά ως πραγματική πορεία προς τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με το Politico.

Την ίδια στιγμή, η Βρετανία και άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες υπενθυμίζουν ότι ο κόσμος «δεν μπορεί να χάσει τη συγκέντρωσή του» στην Ουκρανία ακόμη κι αν ο πόλεμος στο Ιράν μονοπωλεί την προσοχή των διεθνών μέσων ενημέρωσης. Ωστόσο, όσο ο Πούτιν συνδέει το Ιράν, την Ουκρανία, τις ροές ενέργειας και την παγκόσμια ασφάλεια σε ένα ενιαίο πακέτο απειλών και ανταλλαγμάτων, τόσο η Ευρώπη θα αναγκαστεί να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα: πόσο έτοιμη είναι να σταθεί χωρίς τις ΗΠΑ απέναντι σε έναν άξονα Μόσχας–Τεχεράνης που δεν μπλοφάρει πια, αλλά διαπραγματεύεται με ωμή ισχύ.