Πότε αρχίζει η φθορά του σώματος; Και υπάρχει σημείο χωρίς επιστροφή ή μπορούμε πάντα να βελτιώσουμε τη φυσική μας κατάσταση; Μια μακροχρόνια έρευνα από τη Σουηδία δίνει ξεκάθαρες – αλλά όχι αποθαρρυντικές – απαντήσεις.

Σύμφωνα με μελέτη που διήρκεσε 47 χρόνια και πραγματοποιήθηκε από το Karolinska Institutet, η πτώση στη φυσική απόδοση, τη μυϊκή δύναμη και την αντοχή ξεκινά γύρω στα 35 έτη. Δηλαδή πολύ νωρίτερα απ’ όσο ίσως φανταζόμαστε. Ωστόσο, το σημαντικό εύρημα δεν είναι μόνο πότε αρχίζει η φθορά, αλλά ότι η πορεία της δεν είναι αμετάκλητη.

Η έρευνα εντάσσεται στο πλαίσιο της Swedish Physical Activity and Fitness Study (SPAF) και παρακολούθησε εκατοντάδες άνδρες και γυναίκες, ηλικίας από 16 έως 63 ετών στην έναρξη της μελέτης. Το ιδιαίτερο στοιχείο είναι ότι οι επιστήμονες δεν συνέκριναν απλώς διαφορετικές ηλικιακές ομάδες σε μια χρονική στιγμή – όπως συμβαίνει συνήθως. Αντίθετα, κατέγραψαν την εξέλιξη των ίδιων ανθρώπων σχεδόν για μισό αιώνα, προσφέροντας πολύτιμα διαχρονικά δεδομένα.

Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle, έδειξαν ότι η μείωση της φυσικής κατάστασης ξεκινά μετά τα 35, ανεξάρτητα από το πόσο καλή ήταν η φυσική κατάσταση ενός ατόμου στα νιάτα του. Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν κάποιος ήταν ιδιαίτερα γυμνασμένος στα 20 ή στα 30 του, η βιολογική φθορά αρχίζει σταδιακά να κάνει την εμφάνισή της.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλα είναι προκαθορισμένα.

Οι συμμετέχοντες που αύξησαν τη σωματική τους δραστηριότητα αργότερα στη ζωή κατάφεραν να βελτιώσουν τη φυσική τους απόδοση από 5% έως 10%. Το ποσοστό αυτό μπορεί να φαίνεται μικρό, όμως σε επίπεδο λειτουργικότητας και ποιότητας ζωής είναι καθοριστικό. Δείχνει ότι το σώμα ανταποκρίνεται θετικά στην άσκηση, ακόμη και όταν αυτή ξεκινά σε μεγαλύτερη ηλικία.

Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Maria Westerståhl, επισημαίνει ότι δεν είναι ποτέ αργά για να ξεκινήσει κανείς να κινείται. Η φυσική δραστηριότητα δεν μπορεί να σταματήσει πλήρως τη διαδικασία γήρανσης, μπορεί όμως να επιβραδύνει την απώλεια δύναμης και αντοχής και να διατηρήσει την αυτονομία για περισσότερα χρόνια.

Οι ερευνητές σκοπεύουν να συνεχίσουν την παρακολούθηση των συμμετεχόντων, εξετάζοντάς τους ξανά όταν φτάσουν περίπου στα 68 έτη. Στόχος είναι να κατανοηθεί βαθύτερα η σύνδεση ανάμεσα στη φυσική απόδοση, τον τρόπο ζωής, τη γενική υγεία και τους βιολογικούς μηχανισμούς που οδηγούν στη γήρανση των μυών.

Ένα από τα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά είναι γιατί η κορύφωση της φυσικής απόδοσης φαίνεται να εντοπίζεται γύρω στα 35 και γιατί, παρότι η άσκηση βελτιώνει την εικόνα, δεν μπορεί να ανατρέψει πλήρως τη βιολογική φθορά.

Το βασικό μήνυμα, ωστόσο, είναι αισιόδοξο. Η πτώση μετά τα 35 είναι φυσιολογική, αλλά δεν είναι καταδικαστική. Η κίνηση, η ενδυνάμωση και η συστηματική φυσική δραστηριότητα λειτουργούν ως «επένδυση» για τα επόμενα χρόνια. Δεν γυρίζουν τον χρόνο πίσω – αλλά κάνουν το πέρασμά του πιο λειτουργικό, πιο ανθεκτικό και πιο ποιοτικό.

Η γήρανση ξεκινά νωρίτερα απ’ όσο νομίζουμε. Το αν θα μας βρει αδύναμους ή δραστήριους, όμως, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εμάς.