Η πρωτεύουσα της Κούβα, Αβάνα, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα, ορατή κρίση. Σωροί απορριμμάτων συσσωρεύονται στις γειτονιές, οι κάδοι ξεχειλίζουν και η έντονη δυσωδία έχει γίνει μέρος της καθημερινότητας για χιλιάδες κατοίκους.

Η βασική αιτία δεν είναι άλλη από την έλλειψη καυσίμων, που έχει καθηλώσει περισσότερα από τα μισά απορριμματοφόρα της πόλης.

Σύμφωνα με τον ειδησεογραφικό ιστότοπο Cubadebate, 62 από τα 106 απορριμματοφόρα της Αβάνας έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας. Το αποτέλεσμα είναι η αποκομιδή απορριμμάτων να γίνεται με τεράστιες καθυστερήσεις, αφήνοντας ολόκληρα τετράγωνα χωρίς καθαρισμό για πάνω από δέκα ημέρες. Οι εικόνες με βουνά σκουπιδιών σε κεντρικούς δρόμους και συνοικίες πολλαπλασιάζονται, ενώ οι κάτοικοι εκφράζουν ανοιχτά την αγανάκτησή τους.

«Τα σκουπίδια έχουν κατακλύσει την πόλη. Έχουν περάσει πάνω από δέκα ημέρες από την τελευταία φορά που πέρασε απορριμματοφόρο», δηλώνει ο Χοσέ Ραμόν Κρους, κάτοικος της Αβάνας. Η κατάσταση, όπως περιγράφει, δεν είναι μόνο αισθητικό πρόβλημα. Οι σωροί προσελκύουν ορδές μυγών και τρωκτικών, δημιουργώντας ανησυχίες για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η χώρα αντιμετωπίζει ήδη σοβαρές ελλείψεις σε φάρμακα και βασικά αγαθά.

freepik

Η κρίση των απορριμμάτων είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη δραματική μείωση του εφοδιασμού της χώρας με πετρέλαιο. Το μεγαλύτερο νησί της Καραϊβικής, με πληθυσμό σχεδόν 11 εκατομμυρίων κατοίκων, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές καυσίμων για τη λειτουργία των μεταφορών, της ηλεκτροπαραγωγής και των δημοτικών υπηρεσιών. Τους τελευταίους δύο μήνες, οι παραδόσεις πετρελαίου έχουν μειωθεί αισθητά, επιδεινώνοντας μια ήδη εύθραυστη οικονομική κατάσταση.

Υπό την πίεση των Ηνωμένες Πολιτείες, η Βενεζουέλα διέκοψε στα μέσα Δεκεμβρίου τις αποστολές πετρελαίου προς την Κούβα. Η Βενεζουέλα αποτελούσε για δεκαετίες τον βασικό προμηθευτή αργού πετρελαίου της χώρας, εξασφαλίζοντας ενεργειακή ανάσα σε δύσκολες περιόδους. Η διακοπή αυτή στέρησε από την Αβάνα έναν κρίσιμο οικονομικό και πολιτικό σύμμαχο.

Στο ίδιο πλαίσιο, το Μεξικό ανακοίνωσε επίσης την αναστολή των παραδόσεων πετρελαίου προς την Κούβα, έπειτα από απειλές της Ουάσινγκτον για επιβολή τελωνειακών δασμών σε χώρες που συνεχίζουν να προμηθεύουν το νησί. Οι εξελίξεις αυτές εντάσσονται στη γενικότερη σκλήρυνση της αμερικανικής πολιτικής έναντι της Κούβας.

Η Ουάσινγκτον έχει επιβάλει οικονομικό εμπάργκο στην Αβάνα από τη δεκαετία του 1960. Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει εντείνει τις πιέσεις, επιβάλλοντας κυρώσεις σε πλοία που μεταφέρουν πετρέλαιο προς την Κούβα και απειλώντας με οικονομικά μέτρα τις χώρες που τη στηρίζουν ενεργειακά. Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στην περαιτέρω απομόνωση της κουβανικής κυβέρνησης, αλλά οι επιπτώσεις της γίνονται αισθητές κυρίως στον πληθυσμό.

freepik

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ρωσικά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η Ρωσία εξετάζει το ενδεχόμενο αποστολής πετρελαίου στην Αβάνα ως «ανθρωπιστική βοήθεια» στο άμεσο μέλλον. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, χωρίς όμως να λύνει το διαρθρωτικό πρόβλημα της ενεργειακής εξάρτησης.

Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν επανειλημμένως ζητήσει την άρση του αμερικανικού εμπάργκο, επισημαίνοντας τις σοβαρές ανθρωπιστικές συνέπειες που επιφέρει. Το Μεξικό και η Βενεζουέλα έχουν επίσης προειδοποιήσει ότι ο πλήρης αποκλεισμός του νησιού από ενεργειακές προμήθειες ενδέχεται να επιδεινώσει δραματικά τις συνθήκες διαβίωσης.

Στο μεταξύ, οι κάτοικοι της Αβάνας συνεχίζουν να ζουν ανάμεσα σε σακούλες απορριμμάτων και αυτοσχέδιες χωματερές.