Έπειτα από σχεδόν είκοσι χρόνια διαπραγματεύσεων με διακοπές, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία είναι έτοιμες να ανακοινώσουν την πολιτική ολοκλήρωση μιας συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου.

Η συμφωνία θα είναι «πολύ ευνοϊκή για τους Ευρωπαίους εξαγωγείς αγροτικών προϊόντων», σύμφωνα με πηγές του ιταλικού πρακτορείου ειδήσεων Ansa, με μείωση των δασμών σε προϊόντα όπως το κρασί και το ελαιόλαδο, ενώ θα διατηρηθεί η ισχύουσα προστασία στους πιο ευαίσθητους τομείς για τη Νέα Δελχί, όπως το βόειο κρέας, τα πουλερικά και η ζάχαρη.

Η ανακοίνωση αναμένεται στη Σύνοδο ΕΕ-Ινδίας που θα πραγματοποιηθεί στη Νέα Δελχί από 25 έως 28 Ιανουαρίου.

Οι διαπραγματεύσεις για συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Βρυξελλών και Νέου Δελχί ξεκίνησαν το 2007, σταμάτησαν το 2013 και επανεκκίνησαν επισήμως τον Ιούλιο του 2022. Από τότε οι διαπραγματευτές εργάστηκαν σε ένα ευρύ πακέτο που περιλαμβάνει εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, επενδύσεις και κανονιστική συνεργασία.

Τις εβδομάδες πριν από τη Σύνοδο, διάφορες ευρωπαϊκές και ινδικές πηγές ανέφεραν ότι τα περισσότερα κεφάλαια των διαπραγματεύσεων είχαν ολοκληρωθεί ή φτάσει σε επίπεδο που επέτρεπε μια πολιτική δήλωση ολοκλήρωσης. Ωστόσο, η ανακοίνωση δεν σημαίνει άμεση εφαρμογή της συμφωνίας, καθώς θα ακολουθήσει πολύπλοκη διαδικασία έγκρισης, κυρίως στην ευρωπαϊκή πλευρά.

Κρασί και ελαιόλαδο στο επίκεντρο της συμφωνίας

Για τον ευρωπαϊκό αγροδιατροφικό τομέα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προβλεπόμενη μείωση δασμών της Ινδίας σε κρασί και ελαιόλαδο.

Η Ινδία εφαρμόζει σήμερα πολύ υψηλούς δασμούς σε πολλά εισαγόμενα τρόφιμα, που περιορίζουν σημαντικά την ανταγωνιστικότητα του κρασιού στην τοπική αγορά.

Για τους Ευρωπαίους παραγωγούς, κυρίως από Ελλάδα, Ιταλία, Γαλλία και Ισπανία, η προοπτική «σημαντικής» μείωσης των δασμών αποτελεί σταθμό: βλέπουν δυνατότητες μεσομακροπρόθεσμης ανάπτυξης, κυρίως στα μεσαίας και υψηλής ποιότητας προϊόντα.

Για το ελαιόλαδο, προϊόν ακόμα εξειδικευμένο αλλά σε σταδιακή επέκταση στην Ινδία, η μείωση των δασμών μπορεί να ενισχύσει τη διάδοση του προϊόντος, αν και η τελική τιμή θα συνεχίσει να επηρεάζεται από εσωτερικούς φόρους και τη δομή διανομής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι το πραγματικό όφελος εξαρτάται όχι μόνο από τα ποσοστά δασμών αλλά και από τη μείωση των μη δασμολογικών εμποδίων και την απλοποίηση των τελωνειακών διαδικασιών.

Οι «κόκκινες γραμμές» της Ινδίας

Παρά τις ανοχές στον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα, η συμφωνία διατηρεί περιορισμούς σε τομείς που θεωρούνται πολιτικά και κοινωνικά ευαίσθητοι για την Ινδία. Το βόειο κρέας, τα πουλερικά και η ζάχαρη θα παραμείνουν εκτός σημαντικής απελευθέρωσης, επιβεβαιώνοντας την προσεκτική στάση που είχε εμφανιστεί και νωρίτερα. Θέματα όπως η ζάχαρη προκαλούν ανησυχία και σε ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ, με την Επιτροπή να εξετάζει ρήτρες προστασίας για την αποφυγή διαταραχής των εσωτερικών αγορών.

Πέρα από τη γεωργία

Ο αγροτικός τομέας είναι μόνο ένα μέρος της συμφωνίας.

Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης δεσμεύσεις για βιομηχανικά αγαθά, υπηρεσίες και επενδύσεις, με την Ινδία να προτίθεται να μειώσει δασμούς σε βασικούς βιομηχανικούς τομείς, όπως η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.

Οι διαπραγματεύσεις καλύπτουν επίσης πολύπλοκα κανονιστικά θέματα, όπως τεχνικά πρότυπα, διαδικασίες τελωνείων, ψηφιακό εμπόριο και προστασία επενδύσεων. Η Ινδία έχει επανειλημμένα εκφράσει ανησυχίες για τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Προσαρμογής Άνθρακα στα Σύνορα (CBAM), θεωρώντας τον πιθανό εμπόδιο στις εξαγωγές της προς την ΕΕ.

Η αξία της συμφωνίας

Για τις Βρυξέλλες, η ενίσχυση των δεσμών με την Ινδία σημαίνει διαφοροποίηση εμπορικών εταίρων και ενδυνάμωση σχέσεων με μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες. Για το Νέα Δελχί, η συμφωνία αποτελεί μέσο προσέλκυσης επενδύσεων, πρόσβασης σε ευρωπαϊκές τεχνολογίες και ενίσχυσης της διεθνούς θέσης της, χωρίς να θυσιάζονται στρατηγικοί εσωτερικοί τομείς.

Έγκριση και χρονοδιάγραμμα εφαρμογής

Ακόμη και μετά την πολιτική ανακοίνωση στο Νέο Δελχί, η πορεία εφαρμογής θα παραμείνει μακρά. Στην Ευρώπη, το κείμενο πρέπει να εξεταστεί και να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και, εάν χαρακτηριστεί ως «μικτή» συμφωνία, και από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών.

Οι ευρωπαϊκές πηγές εκτιμούν ότι η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει τουλάχιστον ένα χρόνο.

Μόνο μετά την ολοκλήρωση αυτής της φάσης οι μειώσεις δασμών και άλλες προβλέψεις θα αποφέρουν ουσιαστικά οφέλη για επιχειρήσεις και καταναλωτές. Το ζήτημα, επομένως, δεν έχει ακόμα κλείσει.