Τι κάνει κάποιους ανθρώπους να φτάνουν τα 110 και τα 115 χρόνια ζωής χωρίς να καταρρέουν σωματικά και πνευματικά;

Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν πως το μυστικό ίσως δεν βρίσκεται στη διατροφή, στη γυμναστική ή στον τρόπο ζωής, αλλά σε κάτι βαθύτερο: σε ένα ανοσοποιητικό σύστημα που μοιάζει να έχει «επαναπρογραμματιστεί» ώστε να αντιστέκεται στη γήρανση.

Η Βραζιλία βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της έρευνας. Εκεί ζει ένας ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός υπεραιωνόβιων, ανθρώπων δηλαδή άνω των 110 ετών. Το εντυπωσιακό δεν είναι μόνο ότι έφτασαν τόσο μακριά, αλλά ότι πολλοί από αυτούς παραμένουν λειτουργικοί, διαυγείς και ανεξάρτητοι. Κάποιοι περπατούν μόνοι τους. Άλλοι θυμούνται με ακρίβεια γεγονότα δεκαετιών. Δεν «επιβιώνουν» απλώς – ζουν.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο μελέτησαν περισσότερους από 140 εκατοντάχρονους και 20 υπεραιωνόβιους από όλη τη χώρα. Ανάμεσά τους και η αδελφή Inah, η οποία έφυγε από τη ζωή το 2025 στα 116, αλλά και άνδρες που κατείχαν τον τίτλο του γηραιότερου ανθρώπου στον κόσμο. Αυτό που τους εντυπωσίασε περισσότερο δεν ήταν τα χρόνια, αλλά η ποιότητά τους.

Οι αναλύσεις έδειξαν ότι το ανοσοποιητικό τους σύστημα λειτουργεί σαν να ανήκει σε πολύ νεότερους οργανισμούς. Τα κύτταρά τους ανανεώνονται πιο αποτελεσματικά. Οι μηχανισμοί «καθαρισμού» βλαβών δουλεύουν με μεγαλύτερη ακρίβεια. Έτσι, αποφεύγεται η συσσώρευση κατεστραμμένων πρωτεϊνών και μεταλλάξεων που σχετίζονται με καρκίνο, καρδιακά νοσήματα και άνοια.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμπεριφορά των Τ-κυττάρων. Τα CD4+, που συνήθως συντονίζουν την άμυνα, εμφανίζονται να δρουν σαν CD8+, τα οποία επιτίθενται άμεσα σε παθογόνα και προβληματικά κύτταρα. Αυτή η «υβριδική» λειτουργία είναι σπάνια ακόμη και σε νεότερους ανθρώπους και πιθανότατα προσφέρει ανώτερη προστασία.

Η δύναμη αυτού του ανοσοποιητικού φάνηκε ξεκάθαρα και στην πανδημία. Υπεραιωνόβιοι της μελέτης παρήγαγαν γρήγορα εξουδετερωτικά αντισώματα και τρεις επέζησαν από COVID-19 πριν υπάρξουν εμβόλια. Το σώμα τους αντέδρασε με τρόπο που θα ζήλευαν σαραντάρηδες.

Τα ευρήματα έρχονται να ενισχύσουν παλαιότερες έρευνες, όπως αυτές από τη Σουηδία, που δείχνουν ότι οι μακρόβιοι άνθρωποι δεν απλώς αρρωσταίνουν αργότερα. Σε μεγάλο βαθμό, αποφεύγουν εντελώς τις βαριές ασθένειες. Οι εκατοντάχρονοι εμφανίζουν λιγότερα εμφράγματα, εγκεφαλικά και περιπτώσεις άνοιας, ακόμη και στα 80 τους.

Το πιο παράδοξο; Οι υπεραιωνόβιοι της Βραζιλίας δεν ακολουθούν κάποια «μαγική» δίαιτα. Δεν τρώνε μεσογειακά, ούτε έχουν κοινό τρόπο ζωής. Αυτό που τους ενώνει είναι η βιολογία τους.

Οι επιστήμονες επιχειρούν τώρα να κατανοήσουν αν αυτά τα ανοσολογικά πλεονεκτήματα μπορούν κάποτε να μεταφερθούν σε ευρύτερο πληθυσμό. Για την ώρα, το μήνυμα είναι σαφές: η μακροζωία ίσως δεν αφορά το να γερνάς πιο αργά, αλλά το να έχεις ένα σώμα που ξέρει πώς να αμύνεται από την αρχή.