Μπορεί να μοιάζουμε ίδιοι βιολογικά, όμως το ανοσοποιητικό μας σύστημα δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο σε όλο τον κόσμο. Αυτό αποκαλύπτει μια νέα, εντυπωσιακή μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature και φέρνει τα πάνω κάτω σε όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για την άμυνα του οργανισμού μας.

Οι επιστήμονες δημιούργησαν έναν από τους πιο λεπτομερείς «χάρτες» ανοσοποιητικών κυττάρων που έχουν υπάρξει ποτέ, αναλύοντας περισσότερα από 10 εκατομμύρια κύτταρα από 428 υγιείς ενήλικες στην Κίνα. Στη συνέχεια, συνέκριναν τα δεδομένα με αντίστοιχες βάσεις πληροφοριών από ευρωπαϊκούς και ιαπωνικούς πληθυσμούς. Το αποτέλεσμα; Ναι μεν όλοι οι άνθρωποι έχουμε την ίδια βασική «δομή» ανοσίας, όμως ο τρόπος που ρυθμίζονται τα γονίδιά μας διαφέρει εντυπωσιακά ανάλογα με την καταγωγή.

Ο χάρτης που αποκάλυψε τα μυστικά του ανοσοποιητικού

Το ερευνητικό έργο ονομάστηκε Chinese Immune Multi-Omics Atlas (CIMA) και συνδυάζει δεδομένα από γονίδια, RNA, πρωτεΐνες και επιγενετικούς δείκτες. Πρόκειται για μια πρωτοφανή προσέγγιση που δείχνει με ακρίβεια πώς συμπεριφέρονται τα ανοσοποιητικά κύτταρα στο αίμα.

Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες αντίστοιχες έρευνες βασίζονταν κυρίως σε πληθυσμούς ευρωπαϊκής καταγωγής. Αυτό σήμαινε πως πολλά ευρήματα ίσως δεν αντικατόπτριζαν το σύνολο της ανθρωπότητας. Η νέα μελέτη έρχεται να καλύψει αυτό το τεράστιο κενό.

Ίδιο σύστημα, διαφορετικός «χειρισμός»

Όταν οι επιστήμονες συνέκριναν τα δεδομένα από Κίνα, Ιαπωνία και Ευρώπη, διαπίστωσαν κάτι συναρπαστικό: οι βασικοί τύποι ανοσοποιητικών κυττάρων είναι ίδιοι σε όλους τους πληθυσμούς. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο ενεργοποιούνται ή απενεργοποιούνται τα γονίδια μέσα σε αυτά διαφέρει σημαντικά.

Συγκεκριμένα, πάνω από το 93% των ρυθμιστικών γονιδιακών στόχων ταυτίζονταν μεταξύ Κινέζων και Ιαπώνων, αλλά μόνο το 44% ήταν κοινό με τους Ευρωπαίους. Με απλά λόγια, το ανοσοποιητικό μπορεί να μοιάζει ίδιο «απ’ έξω», όμως «δουλεύει» διαφορετικά στο παρασκήνιο.

Το γονίδιο-κλειδί που υπάρχει μόνο στους Ασιάτες

Οι ερευνητές εντόπισαν και μια συγκεκριμένη γενετική παραλλαγή, την rs11886530, η οποία είναι συχνή στους πληθυσμούς της Ανατολικής Ασίας αλλά σπάνια στους Ευρωπαίους. Αυτή η παραλλαγή φαίνεται να επηρεάζει δύο γονίδια που ρυθμίζουν το βιολογικό ρολόι του οργανισμού.

Το εντυπωσιακό; Για πρώτη φορά διαπιστώνεται ότι το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να επηρεάζεται από τον κιρκάδιο ρυθμό – δηλαδή το εσωτερικό μας «ρολόι» – με τρόπο που διαφέρει ανά πληθυσμό. Αυτό ανοίγει νέους δρόμους στην κατανόηση των ασθενειών και της άμυνας του σώματος.

Τι σημαίνει αυτό για την ιατρική

Τα ευρήματα θεωρούνται εξαιρετικά σημαντικά για την εξατομικευμένη ιατρική. Πολλά σύγχρονα φάρμακα στοχεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα, όμως αν αυτό λειτουργεί διαφορετικά από άνθρωπο σε άνθρωπο, τότε και η ανταπόκριση στη θεραπεία αλλάζει.

Όπως εξηγούν ειδικοί, τα νέα δεδομένα μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία θεραπειών προσαρμοσμένων σε συγκεκριμένους πληθυσμούς και να αποκαλύψουν παρενέργειες που μέχρι σήμερα περνούσαν απαρατήρητες.

Παράλληλα, η έρευνα θέτει ερωτήματα για το πόσο αξιόπιστες είναι οι κλινικές δοκιμές όταν δεν συμμετέχουν άτομα από διαφορετικές εθνικότητες. Χωρίς ποικιλομορφία, σημαντικές βιολογικές διαφορές μπορεί να παραμένουν κρυφές.

Πώς επηρεάζουν ηλικία και φύλο το ανοσοποιητικό

Η μελέτη εξέτασε επίσης πώς αλλάζει το ανοσοποιητικό με την ηλικία και το φύλο. Οι συμμετέχοντες ήταν από 20 έως 77 ετών και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσο μεγαλώνουμε, αυξάνονται τα λευκά αιμοσφαίρια που σχετίζονται με φλεγμονή.

Αυτό ίσως εξηγεί γιατί οι μεγαλύτεροι άνθρωποι παρουσιάζουν εντονότερες φλεγμονώδεις αντιδράσεις και διαφορετική απόκριση σε λοιμώξεις ή εμβόλια.