Τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν η κύρια αιτία θανάτου στην Ευρώπη, ωστόσο νέα στοιχεία υπογραμμίζουν πως το 20% αυτών των θανάτων θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί, εφόσον οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υιοθετούσαν πιο αποτελεσματικές και στοχευμένες πολιτικές περιβαλλοντικής προστασίας. Το νέο αυτό δεδομένο αναδεικνύει μια κρίσιμη πραγματικότητα: δεν πρόκειται μόνο για ιατρικό ζήτημα, αλλά για έναν συνδυασμό περιβαλλοντικών και κοινωνικών παραγόντων.

Ρύπανση, ακραίες θερμοκρασίες και χημικοί κίνδυνοι: παράγοντες με κόστος σε ανθρώπινες ζωές

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, οι ακραίες θερμοκρασίες, ο θόρυβος από τις μεταφορές και η έκθεση σε τοξικές χημικές ουσίες ευθύνονται για περίπου το 18% των θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι παράγοντες αυτοί επιβαρύνουν καθημερινά εκατομμύρια πολίτες, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιακών επεισοδίων, εγκεφαλικών και άλλων σοβαρών ασθενειών. Την ίδια στιγμή, τα διαθέσιμα εργαλεία για την πρόληψη υπάρχουν εδώ και χρόνια, όμως δεν εφαρμόζονται με τον βαθμό που απαιτείται.

Ένα ζήτημα με τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν η πρώτη αιτία θανάτου στην ΕΕ. Το 2022 καταγράφηκαν:

• Περισσότεροι από 1,7 εκατ. θάνατοι
• Περίπου 6 εκατ. νέες διαγνώσεις μέσα σε έναν χρόνο
• Οικονομικό κόστος 282 δισ. ευρώ ετησίως

Παρότι παράγοντες όπως η ηλικία και η κληρονομικότητα δεν μπορούν να αλλάξουν, άλλοι, όπως οι περιβαλλοντικοί και οι συμπεριφορικοί, μπορούν να βελτιωθούν σημαντικά μέσω δημόσιων πολιτικών. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η Ευρώπη βρίσκεται στον δρόμο για μείωση των πρόωρων θανάτων από ρύπανση κατά 55% μέχρι το 2030, σε σύγκριση με το 2005. Ωστόσο, η επίτευξη αυτού του στόχου προϋποθέτει συνέπεια, εφαρμογή μέτρων και πολιτική συνέχεια.

Πού εστιάζουν οι προτάσεις των ειδικών

Οι άξονες παρέμβασης που προτείνονται περιλαμβάνουν:

• Ενίσχυση της νομοθεσίας για τον καθαρό αέρα και εφαρμογή των ορίων του ΠΟΥ
• Μείωση του θορύβου από τις μεταφορές σε αστικές περιοχές
• Έλεγχο και περιορισμό επικίνδυνων χημικών ουσιών, όπως βαρέα μέταλλα και ενδοκρινικοί διαταράκτες
• Ενσωμάτωση περιβαλλοντικών θεμάτων στην ιατρική και νοσηλευτική εκπαίδευση
• Ενίσχυση της ετοιμότητας των συστημάτων υγείας απέναντι στην κλιματική κρίση
• Προώθηση λύσεων βασισμένων στη φύση, όπως αστικά πάρκα, πράσινες ζώνες και βιώσιμα δίκτυα μετακίνησης

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι οι παραπάνω παρεμβάσεις δεν αποτελούν θεωρητικές προσεγγίσεις, αλλά πρακτικά βήματα που μπορούν να μειώσουν άμεσα τον καρδιαγγειακό κίνδυνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η συζήτηση γύρω από τα καρδιαγγειακά νοσήματα δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στις ιατρικές πράξεις, στα νοσοκομεία και στις θεραπείες. Χρειάζεται να επεκταθεί στην ποιότητα του αέρα, του νερού, του αστικού σχεδιασμού και του συνολικού περιβάλλοντος στο οποίο ζούμε.

Η Ευρώπη στέλνει ένα σαφές μήνυμα: με στοχευμένες πολιτικές, ενημέρωση και πρόληψη, 1 στους 5 θανάτους μπορεί να αποφευχθεί.