Σε μια από τις πιο υπερφορτωμένες και βίαιες σωφρονιστικές πραγματικότητες του κόσμου, η Βραζιλία βρήκε έναν τρόπο που μοιάζει με… μαγεία. Από το 2012, το Υπουργείο Δικαιοσύνης της χώρας εφαρμόζει έναν νόμο που επιτρέπει στους κρατούμενους να μειώνουν την ποινή τους όχι μόνο με εργασία, αλλά διαβάζοντας βιβλία και γράφοντας κριτικές. Ναι, καλά διάβασες: ένα βιβλίο λιγότερο ίσον τέσσερις μέρες ελευθερίας περισσότερες.

Με πληθυσμό φυλακών που ξεπερνά τις 830.000 ψυχές και με ποσοστό υποτροπής που αγγίζει το τρομακτικό 80%, η Βραζιλία έψαχνε απεγνωσμένα μια λύση. Η αναθεώρηση του Ποινικού Εκτελεστικού Κώδικα το 2012 πρόσθεσε ένα νέο εργαλείο: την «Απονομή Ποινής μέσω Ανάγνωσης».

Η λογική; Αν θες πραγματική επανένταξη, πρέπει να “δουλέψεις” και το μυαλό, όχι μόνο το σώμα.

Στόχοι που δε σκοτώνουν τον χρόνο -Τον αξιοποιούν

Το πρόγραμμα θέλει να:

• καλλιεργήσει τον γραμματισμό

• ενισχύσει την αγάπη για το διάβασμα

• αναπτύξει ενσυναίσθηση και αυτογνωσία

• βοηθήσει στην ουσιαστική επανένταξη

Και, φυσικά, να προσφέρει το καλύτερο κίνητρο: λιγότερη φυλακή.

Το σύστημα που όλοι εύχονται να ήταν σχολείο

Κάθε κρατούμενος διαλέγει ένα βιβλίο από μια βιβλιοθήκη που περιλαμβάνει:

• τίτλους σε Μπράιγ,

• ηχοβιβλία για άτομα με δυσκολίες,

• βιβλία σε πολλές γλώσσες για αλλοδαπούς κρατούμενους.

Έχει 21–30 μέρες για να διαβάσει και ακόμη 10 για να γράψει μια κριτική.
Η κριτική αξιολογείται από επιτροπή με εκπαιδευτικούς, βιβλιοθηκονόμους και εκπροσώπους οργανώσεων.

Ακόμη και όσοι έχουν χαμηλό μορφωτικό επίπεδο λαμβάνουν υποστήριξη μέσω:

• ανάγνωσης από συγκρατούμενους,

• ακουστικών βιβλίων,

• προφορικών παρουσιάσεων,

• ακόμη και ζωγραφικής ως μορφή κατανόησης!

Κάθε εγκεκριμένη κριτική ισοδυναμεί με 4 ημέρες λιγότερης ποινής.
Μέχρι 48 ημέρες ανά έτος!

Τα αποτελέσματα που άφησαν όλους άφωνους

Το πρόγραμμα όχι μόνο προσφέρει ελπίδα, αλλά και αλλάζει ζωές. Οι κρατούμενοι:

• διαβάζουν 9 φορές περισσότερο από τον μέσο Βραζιλιάνο,

• αποκτούν κριτική σκέψη,

• ξαναμαθαίνουν να ονειρεύονται.

Ο κρατούμενος Έντσον Ράινερ δηλώνει πως η ανάγνωση τον βοηθά να απομακρύνει τις σκοτεινές σκέψεις. Η δασκάλα του, Άιντα Ούλτσακ, το λέει πιο ωμά:
«Όχι, δεν είναι μόνο οι μέρες που μειώνονται. Είναι οι ζωές που αλλάζουν».

Εκδοτικοί οίκοι όπως η Carambaia δώρισαν βιβλία και δημοσίευσαν κριτικές των κρατουμένων — αποδεικνύοντας ότι μέσα στις φυλακές αναπτύσσονται φωνές ισχυρές, κριτικές και άξιες σεβασμού.

Η Βραζιλία δείχνει στον κόσμο ότι ακόμη και στο πιο σκληρό περιβάλλον, η παιδεία μπορεί να είναι το πιο ισχυρό κλειδί. Όχι για να κλειδώσεις πόρτες… αλλά για να τις ανοίξεις.