Δύο μέρες μετά το μακελειό στο Πορτ Άρθουρ, την πιο φονική επίθεση στην ιστορία της Αυστραλίας, ο ψυχίατρος Πολ Μάλεν βρέθηκε απέναντι από τον 28χρονο Μάρτιν Μπράιαντ — έναν άνδρα που είχε σκοτώσει 35 ανθρώπους και τραυματίσει δεκάδες.

Στο δωμάτιο του νοσοκομείου, με το σώμα του καλυμμένο από εγκαύματα, ο Μπράιαντ σήκωσε το κεφάλι, χαμογέλασε και είπε με παγερή ηρεμία:
«Ήξερες ότι τώρα έχω το ρεκόρ;»

Δεν χρειαζόταν να εξηγήσει τι εννοούσε. Η φράση αυτή, ειπωμένη σαν κατόρθωμα, στιγμάτισε για πάντα τον Μάλεν — και ολόκληρη την Αυστραλία.

Ο άνδρας που ήθελε να “ξεπεράσει” τους άλλους δολοφόνους

Ο Πολ Μάλεν, ψυχίατρος με πολυετή εμπειρία σε Νέα Ζηλανδία και Αυστραλία, έχει περάσει τη ζωή του μελετώντας ανθρώπους που διαπράττουν μαζικές δολοφονίες. Όπως λέει, σχεδόν όλοι τους έχουν ένα κοινό μοτίβο: φόβο, ανασφάλεια και μια απελπισμένη ανάγκη να γίνουν “κάποιοι”.

Ο Μπράιαντ, σύμφωνα με τον Μάλεν, είχε εμμονή με την ιδέα του ρεκόρ — ήθελε να ξεπεράσει όσους είχαν σκοτώσει πριν από αυτόν. Είχε μελετήσει παλιότερα μακελειά και είχε σχεδιάσει κάθε του βήμα. Μέχρι το 2017, κατείχε όντως το «μαύρο ρεκόρ» της πιο φονικής επίθεσης σε καιρό ειρήνης, πριν το ξεπεράσει το μακελειό του Λας Βέγκας.

Οι προειδοποιήσεις που αγνοούνται

Στο νέο του βιβλίο Running Amok, ο Μάλεν εξετάζει τη ψυχολογία πίσω από τέτοιες επιθέσεις. Τονίζει ότι οι περισσότεροι δράστες δίνουν σημάδια πολύ πριν περάσουν στην πράξη — μέσα από αναρτήσεις στο διαδίκτυο, συζητήσεις, ή ακόμα και εργασίες στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο.

«Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν τους παίρνει στα σοβαρά», λέει. Για αυτό και ο ίδιος υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης παρέμβασης, μέσα από ομάδες που συνεργάζονται με ψυχολόγους, σχολεία και αστυνομικές αρχές για να εντοπίζουν πιθανούς κινδύνους. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τέτοια προγράμματα λειτουργούν ήδη με επιτυχία, αξιολογώντας στοιχεία όπως πρόσβαση σε όπλα, ψυχιατρικό ιστορικό και διαδικτυακή συμπεριφορά.

Η φράση που δεν ξεχάστηκε ποτέ

Η υπόθεση του Πορτ Άρθουρ οδήγησε σε αυστηρότερη νομοθεσία για τα όπλα στην Αυστραλία. Παρ’ όλα αυτά, ο Μάλεν δηλώνει πως η φράση του Μπράιαντ παραμένει χαραγμένη στη μνήμη του. Ένα χαμόγελο, μια φράση, κι ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της σύγχρονης ιστορίας:
«Ήξερες ότι τώρα έχω το ρεκόρ;»