Η κοινή αντίληψη ότι η έλξη είναι καθαρά προσωπική και ανεξάρτητη υπόθεση κλονίζεται από πειραματικές αποδείξεις: η αξιολόγηση της ελκυστικότητας ενός άνδρα από μια γυναίκα μπορεί να αυξηθεί όταν άλλες γυναίκες δείχνουν έμμεσα ότι τον εγκρίνουν.

Σε μελέτες που δημοσιεύτηκαν στο Proceedings of the Royal Society B, γυναίκες που έβλεπαν άλλες γυναίκες να χαμογελούν προς έναν άνδρα ανέβαζαν τις βαθμολογίες ελκυστικότητάς του. Η ερμηνεία των ερευνητών είναι ότι η κοινωνική μετάδοση των προτιμήσεων (social transmission of preferences) παίζει ρόλο στην κρίση για την ελκυστικότητα.

Μια μετέπειτα μελέτη κατέδειξε ότι γυναίκες αξιολογούσαν έναν άνδρα ως πιο επιθυμητό όταν τον έβλεπαν να συνοδεύεται από μια όμορφη σύντροφο, σε σύγκριση με την ίδια φωτογραφία χωρίς τη σύντροφο. Αυτό υποστηρίζει την έννοια της mate-choice copying: δηλαδή, ότι οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τις επιλογές των άλλων ως πληροφορία κατά την αξιολόγηση πιθανών εpωτικών συντρόφων.

Τι είναι η mate-choice copying

Ο όρος mate-choice copying (αντιγραφή επιλογών συντρόφων) αναφέρεται σε συμπεριφορές όπου ένα άτομο επηρεάζεται από την παρουσία ή τις επιλογές άλλων όσον αφορά την εpωτική αξιολόγηση.

Στον άνθρωπο, αυτό σημαίνει ότι όταν μια γυναίκα παρατηρεί ότι άλλες γυναίκες δείχνουν ενδιαφέρον ή εγκρίνουν έναν άνδρα — έστω έμμεσα, με εκφράσεις ή στάση — μπορεί να ανεβάσει την τιμή της ελκυστικότητάς του στη δική της κρίση.

Η θεωρητική βάση πίσω από αυτή τη συμπεριφορά συχνά αντλείται από την εξελικτική ψυχολογία: αντί να “δοκιμάζει” κάθε πιθανό σύντροφο από μόνη της, το άτομο επωφελείται από τον “προκαθορισμένο” έλεγχο άλλων, που ενδεχομένως έχουν ήδη αξιολογήσει τον άνδρα, και έτσι μειώνει το κόστος επιλογής.

Πειραματικά ευρήματα και παραλλαγές

Χαμόγελο και θετικές εκφράσεις

Σε μία από τις μελέτες, οι γυναίκες που είδαν άλλη γυναίκα να χαμογελά προς έναν άνδρα αύξησαν την ελκυστικότητα που του απέδιδαν, ενώ αν η γυναίκα είχε ουδέτερη έκφραση, το αποτέλεσμα αντιστρεφόταν.

Επιλογή συντρόφου ως δείκτης

Η παρουσία μιας όμορφης συντρόφου ή συντρόφου με εμφανή θετικά χαρακτηριστικά λειτούργησε ως “υπογραφή εγκρίσεως” για πολλούς συμμετέχοντες.

Η κατάσταση των γυναικών (single / σε σχέση)

Μια μελέτη στην Κίνα εξέτασε γυναίκες είτε ανύπαντρες είτε σε σχέση και βρήκε ότι και στις δύο ομάδες υπήρχε mate-choice copying, αλλά με διαφορετικά πρότυπα: οι ανύπαντρες επηρεάζονταν περισσότερο όταν παρατηρούσαν απορρίψεις από άλλες γυναίκες, ενώ οι δεσμευμένες περισσότερο όταν έβλεπαν αποδοχή.

Η “πρόσφατη σχέση” ως παράγοντας

Σε άλλη μελέτη βρέθηκε ότι ο χρόνος από διαζύγιο ή λήξη σχέσης επηρεάζει την τάση για mate copying: άνδρες που είχαν πρόσφατα τελειώσει σχέση θεωρήθηκαν λιγότερο επιθυμητοί από ό,τι αυτοί που είχαν σχέση πιο μακρινή στο παρελθόν — αλλά με μέτρια χρονική απόσταση.

Περιορισμοί και κριτικές

• Το φαινόμενο δεν είναι απόλυτο: η επιρροή άλλων δεν αντικαθιστά ποτέ πλήρως την προσωπική κρίση.
• Η επίδραση εξαρτάται από την αντιληπτή αξιοπιστία του “μοντέλου” (της γυναίκας που δείχνει έμμεσα έγκριση). Για παράδειγμα, όταν το “μοντέλο” παρουσιάζεται ως άτομο με αρνητικό χαρακτήρα ή χωρίς αξιοπιστία, η επίδραση μειώνεται ή εξαφανίζεται.
• Η πολιτισμική παραλλαγή μπορεί να παίζει ρόλο: οι περισσότερες μελέτες έγιναν σε δυτικά δείγματα ή στην Κίνα — χρειάζονται περισσότερες διαπολιτισμικές έρευνες.
• Οι κυκλικοί τρόποι αντίληψης της κοινωνικής πίεσης μπορούν να δημιουργήσουν καταστάσεις όπου η “δημόσια φήμη” υπερβαίνει τα πραγματικά χαρακτηριστικά του ατόμου.

Η έρευνα δείχνει ότι η ελκυστικότητα δεν είναι μόνο προσωπική υπόθεση αλλά και κοινωνική. Το φαινόμενο της mate - choice copying δείχνει ότι οι γυναίκες, παρατηρώντας τις επιλογές άλλων γυναικών — είτε με χαμόγελο, με θετικές εκφράσεις είτε με την παρουσία συντρόφου — τείνουν να αξιολογούν έναν άνδρα ως πιο επιθυμητό.

Αυτή η «κοινωνική μάθηση» δεν αναιρεί την ατομική κρίση, αλλά τονίζει ότι οι άνθρωποι συχνά χρησιμοποιούν τους άλλους ως “συμβουλευτές” στον περίπλοκο κόσμο της επιλογής συντρόφου.