Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) είναι ακόμη μια από τις πιο παρεξηγημένες νευροαναπτυξιακές διαταραχές. Παρά την επιστημονική έρευνα και τα στοιχεία που υπάρχουν, εξακολουθούν να κυκλοφορούν πολλοί μύθοι που δημιουργούν σύγχυση και στιγματισμό. Ας εξετάσουμε τους πιο συχνούς μύθους και την πραγματικότητα πίσω από αυτούς.

Μύθος 1: "Η ΔΕΠΥ δεν είναι πραγματική διαταραχή"

Πραγματικότητα: Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) είναι μια αναγνωρισμένη νευροαναπτυξιακή διαταραχή με ισχυρή επιστημονική βάση. Οι νευροαπεικονιστικές μελέτες δείχνουν διαφορές στη δομή και λειτουργία του εγκεφάλου σε άτομα με ΔΕΠΥ, ιδιαίτερα σε περιοχές που σχετίζονται με την προσοχή, τον αυτοέλεγχο και τις εκτελεστικές λειτουργίες.

Μύθος 2: "Η ΔΕΠΥ δεν είναι σοβαρή διαταραχή"

Πραγματικότητα: Η ΔΕΠΥ έχει ισχυρή γενετική βάση, με κληρονομησιμότητα που φτάνει το 70-80%. Η ΔΕΠΥ δεν εκδηλώνεται σε όλους τους ανθρώπους στον ίδιο βαθμό. Μπορεί τα συμπτώματα να είναι έντονα επηρεάζοντας σημαντικά τη λειτουργικότητα, μπορεί και όχι τόσο. Παρατηρούμε ότι κάποιοι εκ των διαγνωσθέντων αντιρροπούν τα συμπτώματα σε κάποιο βαθμό με μηχανισμούς όπως το άγχος ή η σχολαστικότητα. Παρόλο που περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν την εκδήλωση των συμπτωμάτων, η διαταραχή δεν προκαλείται από χαμηλή νοημοσύνη, τεμπελιά ή ανεπαρκή πειθαρχία. Συχνά όμως ένα κακοποιητικό περιβάλλον οδηγεί σε τάση αποσύνδεσης και συννοσηρές διαταραχές που επιδεινώνουν έντονα την κατάσταση.

Η σύγκριση με άλλες σοβαρές διαταραχές είναι άτοπη. Μπορεί να μην τίθεται άμεσα σε κίνδυνο η ζωή από τη ΔΕΠΥ ή να μην παρουσιάζει σωματική παθολογία, αλλά για όσους τη βιώνουν σε σοβαρό βαθμό μπορεί να επηρεάσει έντονα την πορεία της ζωής τους.

Μύθος 3: "Όλα τα παιδιά με ΔΕΠΥ είναι υπερκινητικά"

Πραγματικότητα: Η ΔΕΠΥ εμφανίζεται σε τρεις υποτύπους: κυρίως απροσεξία, κυρίως υπερκινητικότητα-παρορμητικότητα, και μικτός τύπος. Πολλά παιδιά, ιδιαίτερα κορίτσια, παρουσιάζουν κυρίως προβλήματα προσοχής χωρίς υπερκινητικότητα, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερημένη διάγνωση.

Μύθος 4: "Τα κορίτσια δεν έχουν ΔΕΠΥ"

Πραγματικότητα: Η ΔΕΠΥ εμφανίζεται και στα δύο φύλα, αν και συχνότερα στα αγόρια. Τα κορίτσια τείνουν να παρουσιάζουν λιγότερο εξωτερικά εμφανή συμπτώματα (όπως υπερκινητικότητα) και περισσότερα εσωτερικά (όπως ονειροπόληση), γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε υποδιάγνωση.

Μύθος 5: "Η ΔΕΠΥ υπερδιαγιγνώσκεται"

Πραγματικότητα: Ενώ υπάρχουν ανησυχίες για την ακρίβεια της διάγνωσης, η ΔΕΠΥ ακόμη μπορεί να υποδιαγιγνώσκεται, ιδιαίτερα σε κορίτσια, ενήλικες και παιδιά από μειονοτικές ομάδες. Η σωστή διάγνωση απαιτεί εκτενή αξιολόγηση από ειδικό επαγγελματία. Από την άλλη είναι γεγονός ότι σημειώνεται αύξηση της διάγνωσης παγκοσμίως, ακριβώς γιατί έχει αυξηθεί η ενημερότητα του κόσμου σε σχέση με τη διαταραχή.

Μύθος 6: "Τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ είναι επικίνδυνα και δημιουργούν εξάρτηση"

Πραγματικότητα: Τα εγκεκριμένα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ, όταν χορηγούνται υπό ιατρική επίβλεψη, είναι αρκετά ασφαλή και αποτελεσματικά. Οι έρευνες δείχνουν ότι η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή για τη ΔΕΠΥ δεν αυξάνει τον κίνδυνο κατάχρησης ουσιών.

Μύθος 7: "Η ΔΕΠΥ εξαφανίζεται με την ενηλικίωση"

Πραγματικότητα: Η ΔΕΠΥ είναι μια διά βίου κατάσταση. Ενώ τα συμπτώματα μπορεί να αλλάξουν με την ηλικία (π.χ., μείωση της υπερκινητικότητας), οι βασικές δυσκολίες με την προσοχή και τις εκτελεστικές λειτουργίες συνήθως παραμένουν περίπου στο 75% των περιπτώσεων.

Μύθος 8: "Υπάρχει ειδική διατροφή ή συμπληρώματα που βοηθούν στη ΔΕΠΥ"

Πραγματικότητα: Δεν υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις για αυτούς τους ισχυρισμούς.

Μύθος 9: " Η ΔΕΠΥ δε θεραπεύεται από καμία θεραπευτική προσέγγιση"

Πραγματικότητα: Η φαρμακευτική αγωγή είναι υπό τις παρούσες συνθήκες η πιο αποτελεσματική θεραπεία για τη ΔΕΠΥ. Όταν λέμε θεραπεία, δεν εννοούμε ίαση, δηλαδή να μην υπάρχει η διαταραχή. Εννοούμε αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Άλλωστε η πλειοψηφία των ασθενειών σήμερα αντιμετωπίζονται συμπτωματικά. Από εκεί και πέρα σημαντικό ποσοστό ασθενών ωφελούνται και από παράλληλες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις είτε για την καλύτερη διαχείριση των δυσκολιών, είτε για αντιμετώπιση των συννοσηρών καταστάσεων που εμφανίζονται πολύ συχνά μαζί με τη ΔΕΠΥ. Βαθύτερες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις που αφορούν ψυχικό τραύμα, δυσλειτουργικές σχέσεις, δυσλειτουργικό πλαίσιο ζωής επίσης μπορεί να βοηθήσουν μακροπρόθεσμα.

Η κατανόηση της ΔΕΠΥ βάσει επιστημονικών στοιχείων είναι απαραίτητη για τη μείωση του στιγματισμού και την παροχή κατάλληλης υποστήριξης. Άτομα με ΔΕΠΥ μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη παραγωγικότητα και ποιότητα ζωής με την κατάλληλη διάγνωση, θεραπεία και υποστήριξη.