Νέα έρευνα από το Ηνωμένο Βασίλειο υποδηλώνει ότι η μυρωδιά του ανθρώπινου στρες επηρεάζει τα συναισθήματα των σκύλων καθώς και τις αποφάσεις τους, οδηγώντας τους σε πιο απαισιόδοξες επιλογές.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα στο περιοδικό Scientific Reports, ήταν το αποτέλεσμα μιας συνεργασίας μεταξύ του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ, του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ και του βρετανικού φιλανθρωπικού οργανισμού Medical Detection Dogs.

Σε αυτήν τοποθετήθηκαν οι άνθρωποι στο ζεστό κάθισμα και στη συνέχεια τοποθετήθηκαν υγρά πανιά με ιδρώτα και μπολ με φαγητό μπροστά σε περισσότερα από δώδεκα σκυλιά για να δουν πώς θα αντιδρούσαν στη μυρωδιά του στρες.

"Μερικοί άνθρωποι έχουν εξετάσει, αν μπορούν οι σκύλοι να ανιχνεύσουν διαφορές στην οσμή. Και το έχουν κάνει. Αλλά κανείς δεν είχε εξετάσει πραγματικά πώς αυτό επηρεάζει τα συναισθήματα του σκύλου", λέει η Δρ. Ζόι Παρ-Κόρτες, κτηνίατρος και διδακτορική φοιτήτρια στην Κτηνιατρική Σχολή του Μπρίστολ, η οποία ήταν η κύρια συγγραφέας της μελέτης.

Είναι πλέον αποδεδειγμένο ότι τα σκυλιά μπορούν να εκπαιδευτούν να ανιχνεύουν αλλαγές στα επίπεδα κορτιζόλης, μιας ορμόνης που κατακλύζει το σώμα σε περιόδους στρες, όπως κάνουν οι σκύλοι βοήθειας για άτομα με ορισμένα προβλήματα υγείας.

Αλλά οι ερευνητές αναρωτήθηκαν πώς η εισπνοή των αλλαγών στην κορτιζόλη που σχετίζονται με το στρες μπορεί να επηρεάσει τη συναισθηματική κατάσταση των σκύλων.

«Ως είδος με το οποίο ζούμε και συνεξελισσόμαστε για χιλιάδες χρόνια, είναι λογικό τα σκυλιά να μάθουν να διαβάζουν τα συναισθήματά μας, επειδή μπορεί να τους είναι χρήσιμο να γνωρίζουν αν υπάρχει κάτι απειλητικό στο περιβάλλον ή κάποιος παράγοντας στρες που πρέπει να γνωρίζουν», εξηγεί η Parr-Cortes.

Για να το ανακαλύψουν, οι ερευνητές υπέβαλαν πρώτα ανθρώπους εθελοντές, οι οποίοι δεν ήταν γνωστοί στα συμμετέχοντα κουτάβια, σε ένα τεστ στρες.

Αναγκάστηκαν να προετοιμάσουν και να εκφωνήσουν μια πεντάλεπτη ομιλία επί τόπου και να κάνουν μια μαθηματική εργασία υψηλής πίεσης, καθώς οι ερευνητές «διατήρησαν σοβαρές εκφράσεις καθ' όλη τη διάρκεια για να αυξήσουν το κοινωνικό άγχος». Στη συνέχεια, ανταμείφθηκαν με το να βολευτούν σε μια πολυθρόνα - πουφ και να παρακολουθήσουν ένα 20λεπτο βίντεο με σκηνές από το δάσος και τη θάλασσα.

Οι ερευνητές μέτρησαν πολλαπλούς δείκτες στρες, συμπεριλαμβανομένων των επιπέδων κορτιζόλης, του καρδιακού ρυθμού και του αυτοαναφερόμενου άγχους, κατά τη διάρκεια και των δύο σετ δραστηριοτήτων. Συνέλεξαν επίσης δείγματα της αναπνοής και του ιδρώτα των ανθρώπων κολλώντας κομμάτια υφάσματος κάτω από τις μασχάλες τους.

Εν τω μεταξύ, 18 σκύλοι διαφόρων ρατσών πέρασαν τις δικές τους δοκιμές, καθώς εκπαιδεύονταν προσεκτικά για να αναγνωρίζουν τη θέση και το περιεχόμενο αρκετών μπολ στην αίθουσα μελέτης.

Η Parr-Cortes λέει ότι η ρύθμιση βασίζεται στο διάσημο τεστ στο οποίο σε ένα άτομο δείχνουν ένα μερικώς γεμάτο ποτήρι και του ζητούν να διακρίνει αν είναι μισογεμάτο ή μισοάδειο.

«Η αντίδρασή τους μπορεί να αλλάξει ανάλογα με τη διάθεσή τους εκείνη τη στιγμή ή ίσως την άποψή τους για τη ζωή», εξηγεί.

Αρχικά, τα σκυλιά εκπαιδεύτηκαν να μαθαίνουν ότι ένα μπολ με φαγητό στη μία πλευρά του δωματίου περιείχε πάντα μια ανταμοιβή τροφής, ενώ ένα μπολ στην αντίθετη πλευρά ήταν πάντα άδειο. Με την πάροδο του χρόνου, τα σκυλιά πλησίαζαν γρήγορα το γεμάτο μπολ και αργά το άδειο.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές άλλαξαν το σενάριο, αφαιρώντας τα δύο μπολ και τοποθετώντας ένα τρίτο ακριβώς ανάμεσα στις δύο τοποθεσίες, δημιουργώντας αυτό που αποκαλούν διφορούμενο σενάριο.

«Πλησιάζουν γρήγορα, αισιόδοξοι ότι θα υπάρχει ανταμοιβή τροφής εκεί μέσα, ή πλησιάζουν πιο αργά, με μια πιο απαισιόδοξη προοπτική ότι μπορεί να μην υπάρχει φαγητό σε αυτό το μπολ;» λέει ο Parr-Cortes για τα σκυλιά.

Εδώ μπαίνουν στο παιχνίδι τα ιδρωμένα ρούχα. Οι ιδιοκτήτες των σκύλων, ενεργώντας ως χειριστές, άνοιγαν ένα βάζο με ένα από τα ρούχα και έβαζαν τον σκύλο να το μυρίσει, πριν τοποθετήσουν ένα μπολ μπροστά τους. Οι ερευνητές έτρεξαν το τεστ πολλές φορές, με μυρωδιές τόσο αγχωμένων όσο και χαλαρών μυρωδιών και σε διαφορετική σειρά, με τα μπολ και στις τρεις τοποθεσίες.

Διαπίστωσαν ότι τα σκυλιά ήταν πιο διστακτικά να πλησιάσουν το μπολ στην αμφίσημη τοποθεσία αφού μύρισαν την οσμή ενός αγχωμένου ξένου, που σημαίνει ότι ήταν πιο απαισιόδοξα ότι θα είχε φαγητό μέσα. Η χαλαρή μυρωδιά, αντίθετα, δεν είχε μετρήσιμο αποτέλεσμα.

«Βασικά δείχνει ότι η μυρωδιά του στρες μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο τα σκυλιά αντιδρούν σε αμφίσημες καταστάσεις», εξηγεί η Parr-Cortes. «Μπορεί να είναι λιγότερο πιθανό να δοκιμάσουν κάτι επικίνδυνο αν νομίζουν ότι θα απογοητευτούν».

Η Molly Byrne, διδακτορική φοιτήτρια στο Boston College που μελετά τη συγκριτική νόηση, και δεν συμμετέχει στη μελέτη, εντυπωσιάζεται από τα ευρήματα, αλλά προειδοποιεί ότι υπάρχουν ακόμα πολλά που δεν γνωρίζουμε για το πώς αντιλαμβάνονται τα σκυλιά τα πράγματα και κάθε είδους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εμπειριών της ζωής τους, θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις αποφάσεις που λαμβάνουν.

Για την ίδια, η μελέτη επιβεβαιώνει ότι τα σκυλιά μπορεί να είναι λιγότερο πιθανό να πιστεύουν ότι έρχεται μια ανταμοιβή αν γνωρίζουν ότι ο άνθρωπός τους είναι σε κακή διάθεση, κάτι που έχει νόημα.

«Όταν ο ιδιοκτήτης σας σάς εκπαιδεύει, πιθανότατα δεν σας δίνει ίσως τόσες πολλές λιχουδιές αν είναι πραγματικά αγχωμένος», λέει η Byrne.

Γνωρίζαμε ήδη ότι η θετική εκπαίδευση, με πολλές ανταμοιβές, είναι κάτι καλό για τις σχέσεις ιδιοκτήτη - σκύλου, λέει η Parr-Cortes. Αλλά αυτή η μελέτη υποδηλώνει ότι ισχύει και το αντίστροφο: Η προσέγγιση της διαδικασίας ενώ είστε αγχωμένοι θα μπορούσε να έχει αρνητική επίδραση στο πώς αισθάνεται και μαθαίνει ένας σκύλος.

«Είναι σημαντικό ότι υπογραμμίζει πόσο καλά συντονισμένοι είναι οι σκύλοι στο να αντιλαμβάνονται τη διάθεση», προσθέτει. «Έτσι, η διατήρηση της σχέσης σας με τον σκύλο σας... βασισμένη σε θετική διάθεση και χαρούμενη, διασκεδαστική εμπλοκή είναι ο καλύτερος τρόπος για να έχετε μια καλή σχέση και έναν ευτυχισμένο σκύλο».

Η Byrne επισημαίνει ότι η απογοήτευση κατά την εκπαίδευση μπορεί να αποτελέσει πηγή άγχους, προσθέτοντας ότι «πολλές φορές το πρόβλημα είναι πρόβλημα μόνο επειδή το άτομο είναι αναστατωμένο».

Το γεγονός ότι η μελέτη βασίζεται σε εθελοντές που δεν γνωρίζουν τα σκυλιά, κάτι που η Parr-Cortes λέει ότι η αντίδραση των σκύλων είναι καθολική και όχι μαθημένη, διδάσκει ακόμη και για άτομα που δεν εκπαιδεύουν ενεργά ή δεν φροντίζουν σκύλους.

Η Byrne λέει ότι είναι καλή ιδέα να έχετε κατά νου ότι οι καταστάσεις που είναι αγχωτικές για τους ανθρώπους είναι πιθανώς επίσης αγχωτικές για τα σκυλιά. Αν αγχώνεστε σε πλήθη, για παράδειγμα, θα μπορούσαν κάλλιστα να το κάνουν και εκείνα.

«Αν είστε αγχωμένοι, είναι πιθανότερο να είστε σε ένταση και όχι τόσο υπομονετικοί», προσθέτει. «Και αυτό, μπορεί κυριολεκτικά να τους κάνει να έχουν διαφορετικές συμπεριφορές. Νομίζω ότι αυτό είναι πραγματικά σημαντικό να το γνωρίζετε».

Όλα τα σκυλιά έχουν τη δυνατότητα να επηρεαστούν από το άγχος, λέει η Parr-Cortes, ακόμα κι αν δεν το δείχνουν. Μιλάει για τον δικό της σκύλο, ένα ήρεμο λαγωνικό που ονομάζεται Darwin.

«Απλώς γνωρίζω ότι παρόλο που φαίνεται αρκετά χαλαρός, πιθανώς υπάρχουν πράγματα που συμβαίνουν στο μυαλό του που εξακολουθούν να επηρεάζονται από το άγχος μου και άλλα πράγματα που συμβαίνουν», λέει.

Οι άνθρωποι, οι οποίοι τείνουν να βασίζονται περισσότερο στην όραση για να κατανοήσουν το περιβάλλον τους, μπορεί κάλλιστα να ξεχνούν ότι η πιο κυρίαρχη αίσθηση των σκύλων είναι στην πραγματικότητα η όσφρηση, η οποία τους δίνει μια πολύ διαφορετική οπτική για τον κόσμο γύρω τους, προσθέτει η Parr-Cortes.

Ενώ μπορεί να είναι πιο εύκολο να το λες παρά να το κάνεις, αυτός είναι μόνο ένας από τους πολλούς λόγους για να απαλλαγείτε από το άγχος σας, όταν βρίσκεστε κοντά σε σκύλους αλλά και γενικότερα.