Οι χημικές ουσίες στα καθημερινά πλαστικά μπορεί να διαταράξουν τον φυσικό 24ωρο κύκλο ύπνου-αφύπνισης και τον κιρκάδιο ρυθμό του σώματος με τρόπο παρόμοιο με τον καφέ, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο διαταραχών ύπνου, διαβήτη, ανοσοποιητικών προβλημάτων και καρκίνου, σύμφωνα με νέα έρευνα in vitro.
Η μελέτη εξέτασε χημικές ουσίες που εξάγονται από έναν ιατρικό σωλήνα σίτισης από PVC και μια θήκη ενυδάτωσης από πολυουρεθάνη, όπως αυτές που χρησιμοποιούνται από δρομείς μεγάλων αποστάσεων. Το PVC και οι πολυουρεθάνες χρησιμοποιούνται επίσης σε όλα, από παιδικά παιχνίδια μέχρι συσκευασίες τροφίμων και έπιπλα.
Τα ευρήματα έδειξαν για πρώτη φορά πώς οι πλαστικές χημικές ουσίες πιθανώς προκαλούν χάος στα κυτταρικά σήματα που ρυθμίζουν το εσωτερικό ρολόι του σώματος, διαταράσσοντάς το για έως και 17 λεπτά.
Το εσωτερικό ρολόι είναι «απίστευτα σημαντικό για τη φυσιολογία και τη συνολική υγεία», αν και χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να γίνουν γνωστές οι ακριβείς συνέπειες της έκθεσης, δήλωσε ο Martin Wagner, συν-συγγραφέας της μελέτης και ερευνητής πλαστικής χημικής ουσίας στο Νορβηγικό Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας.
«Αυτή η μελέτη προσθέτει στο αυξανόμενο σύνολο στοιχείων που αποδεικνύουν ότι τα πλαστικά περιέχουν ενώσεις που προκαλούν ένα ευρύ φάσμα τοξικών επιδράσεων», έγραψαν οι συγγραφείς στην αξιολόγηση από ομότιμους καθηγητές που δημοσιεύτηκε στο Environmental International. «Μια θεμελιώδης αλλαγή στον σχεδιασμό και την παραγωγή πλαστικών είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί η ασφάλειά τους».
Ο κιρκαδικός ρυθμός είναι το μοριακό ρολόι που ρυθμίζει την εγρήγορση και την κούραση σε σχέση με το φως της ημέρας και το σκοτάδι. Οι μεταβαλλόμενοι ρυθμοί συνδέονται με αυξήσεις στον κίνδυνο παχυσαρκίας, άνοιας και καρδιαγγειακών παθήσεων, μεταξύ άλλων προβλημάτων.
Η έρευνα σχετικά με την τοξικότητα των πλαστικών χημικών επικεντρώνεται συχνότερα στον τρόπο με τον οποίο χημικές ουσίες όπως οι φθαλικές ενώσεις και η δισφαινόλη επηρεάζουν το ενδοκρινικό σύστημα και τις ορμονικές επιδράσεις, οι οποίες μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να εκδηλωθούν. Η νέα έρευνα εξέτασε μια επίδραση μέσω μιας διαφορετικής βιολογικής οδού: τα κύτταρα. Έλεγξε για ανεπιθύμητες ενέργειες στον υποδοχέα αδενοσίνης, ο οποίος είναι ένα βασικό συστατικό στον κυτταρικό έλεγχο του εσωτερικού ρολογιού που συμμετέχει στη μετάδοση σημάτων που ρυθμίζουν τον κιρκάδιο ρυθμό.
Η διαδικασία με την οποία οι πλαστικές χημικές ουσίες επηρεάζουν βιολογικά το σώμα είναι παρόμοια με την καφεΐνη στις επιδράσεις της στον κιρκάδιο ρυθμό και τον υποδοχέα αδενοσίνης. Η καφεΐνη απενεργοποιεί τον υποδοχέα αδενοσίνης, αυξάνοντας έτσι τον κιρκάδιο ρυθμό και διατηρώντας μας ξύπνιους. Οι πλαστικές χημικές ουσίες ενεργοποιούν τον υποδοχέα αδενοσίνης, αλλά έχουν και παρόμοιο αποτέλεσμα στο να μας κρατούν ξύπνιους.
Ο υποδοχέας βρίσκεται στον εγκέφαλο και «στέλνει σήματα στο σώμα που λένε 'ο ήλιος ανατέλλει, ας ξεκινήσουμε τη μέρα'», είπε ο Βάγκνερ. Αλλά όταν ο υποδοχέας αδενοσίνης ενεργοποιείται από τις χημικές ουσίες, μπορεί να μην μεταδίδει το μήνυμα, καθυστερώντας τις φυσικές φυσιολογικές διεργασίες του σώματος.
Ενώ οι χημικές ουσίες δεν είναι τόσο ισχυρές όσο η καφεΐνη, η επίδρασή τους στις κυτταρικές διεργασίες συμβαίνει πολύ πιο γρήγορα από τις επιπτώσεις των πλαστικών στις ορμόνες, δήλωσε ο Wagner.
Τι σημαίνει αυτό για το σώμα είναι ασαφές, αλλά πιθανότατα δεν είναι καλό, συμπλήρωσε. «Δεν γνωρίζουμε τη σημασία του και θα μπορούσατε να πείτε, 'Α, είναι μόνο 15 λεπτά, οπότε δεν είναι και τόσο μεγάλο θέμα', αλλά είναι ένα τόσο αυστηρά ελεγχόμενο ρολόι που αποτελεί μια σημαντική μετατόπιση», πρόσθεσε.
Η μελέτη έγινε in vitro, δηλαδή σε ανθρώπινα κύτταρα σε εργαστήριο, και ο Wagner είπε ότι το επόμενο βήμα ήταν να εξεταστεί πώς οι χημικές ουσίες επηρεάζουν τα ψάρια-ζέβρες, τα οποία έχουν κάποιες παρόμοιες φυσιολογικές διεργασίες στον εγκέφαλό τους με τους ανθρώπους.
Μελλοντική έρευνα θα εξετάσει επίσης ποιες χημικές ουσίες στο πλαστικό και το PVC επηρεάζουν τον κύκλο ύπνου-αφύπνισης. Το PVC μπορεί να περιέχει οποιαδήποτε από τις 8.000 χημικές ουσίες, μερικές από τις οποίες δεν προστίθενται σκόπιμα αλλά είναι υποπροϊόντα της παραγωγικής διαδικασίας, επομένως το υλικό είναι απίστευτα πολύπλοκο και δύσκολο στη διαχείριση.
Τα ευρήματα κάθε νέας μελέτης θα χρησιμοποιηθούν για να πιέσουν τους νομοθέτες να θεσπίσουν κανονισμούς και για να προσπαθήσουν να πείσουν τη βιομηχανία να αφαιρέσει τις χημικές ουσίες από το πλαστικό, δήλωσε ο Wagner.
