Στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, η ελληνική κοινωνία βρέθηκε σε μια έντονη περίοδο αλλαγών, με τις γυναίκες να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του αγώνα για δικαιώματα και ισότητα. Η ανάγκη για αυτοδιάθεση, ηχηρή φωνή και ανατροπή των πατριαρχικών προτύπων έγινε το κίνητρο για μια σειρά από κινητοποιήσεις που σημάδεψαν την εποχή. Ο φεμινισμός δεν ήταν πια μια μακρινή έννοια, αλλά μια καθημερινή διεκδίκηση. Μέσα από τον συλλογικό αγώνα, οι γυναίκες έθεσαν τα θεμέλια για τις ελευθερίες που σήμερα θεωρούνται αυτονόητες.

Προπύλαια, βροχή και φωνές που έγραψαν ιστορία

Ήταν μια βροχερή μέρα στην Αθήνα, όταν 500 γυναίκες αποφάσισαν να υψώσουν τη φωνή τους για το δικαίωμα στην άμβλωση. Η συγκέντρωση στα Προπύλαια έμοιαζε με μια γροθιά απέναντι σε έναν κόσμο που ήθελε να αποφασίζει για το σώμα τους χωρίς αυτές. 500 γυναίκες υπέγραψαν πως, εν γνώσει του νόμου και των συνεπειών του, είχαν κάνει µία ή περισσότερες εκτρώσεις. Επτά από αυτές κλήθηκαν σε ανάκριση, πράγμα που έγινε αφορμή για τη μεγαλύτερη συγκέντρωση διαμαρτυρίας στην τοποθεσία. Δεν ήταν η πρώτη ούτε η τελευταία διαδήλωση, αλλά ήταν μια κραυγή που αντηχεί ακόμη και σήμερα, θυμίζοντάς μας τη δύναμη της συλλογικότητας και της αντίστασης.

Η εποχή της προίκας και των «αρχηγών»

Η δεκαετία του '70 και του '80 βρίσκει τις Ελληνίδες να ζουν σε μια κοινωνία όπου η ανισότητα ήταν... θεσμοθετημένη. Ο πατέρας ήταν «αρχηγός» της οικογένειας, ενώ αν αυτός έλειπε, ο ρόλος περνούσε στον θείο ή τον αδελφό. Η προίκα ήταν ο κανόνας, τα εγκλήματα τιμής σχεδόν «αποδεκτά», και η αυτοδιάθεση του γυναικείου σώματος ένα αδιανόητο αίτημα.

Τα ταμπού έμοιαζαν με τείχη, αλλά το φεμινιστικό κίνημα ήταν έτοιμο να τα γκρεμίσει. Και το έκανε, φέρνοντας αλλαγές-ορόσημα όπως η κατάργηση της προίκας και η ψήφιση του νέου Οικογενειακού Δικαίου το 1983, που έβαλε τέλος στον «πατριαρχικό τίτλο» του αρχηγού της οικογένειας.

«Δεν είμαι του πατρός μου, δεν είμαι του ανδρός μου...»

Στις διαδηλώσεις της εποχής, τα συνθήματα ήταν τολμηρά και γεμάτα ζωή:

• «Δεν είμαι του πατρός μου, δεν είμαι του ανδρός μου, θέλω να είμαι ο εαυτός μου.»
• «Εμείς αποφασίζουμε για το σώμα μας και τη ζωή μας»
• «Έξω οι νόμοι από το κορμί μας.»
• «Η άμυνα στη βία των αντρών είναι δικαίωμα των γυναικών»

Με τη φωνή τους, οι φεμινίστριες έκαναν τον ιδιωτικό πόνο δημόσια συζήτηση. Κακοποίηση, βιασμός, εκτρώσεις, όλα αυτά που κρύβονταν πίσω από κλειστές πόρτες, έγιναν πολιτικά αιτήματα. Και το κίνημα έφερε τις γυναίκες στους δρόμους, στα πανεπιστήμια, στα βιβλιοπωλεία και στα στέκια, μετατρέποντας τις φωνές σε πράξεις.

Το τότε και το τώρα

Η μάχη για την αυτοδιάθεση του γυναικείου σώματος κέρδισε σημαντικές νίκες, αλλά δεν έχει τελειώσει. Ερωτήματα όπως «και τώρα τι;» συνεχίζουν να αντηχούν. Με φόντο τις μαζικές κινητοποιήσεις του τότε, το σήμερα μας υπενθυμίζει πως τίποτα δεν είναι δεδομένο. Και ίσως, αν ρίξουμε μια ματιά στις αφίσες της εποχής, καταλάβουμε πως η φεμινιστική φωνή πάντα βρίσκει τρόπο να ακουστεί.