Το φρικτό τελετουργικό στην Αρχαία Αίγυπτο: Τα κρανία που αποκαλύπτουν τι συνέβαινε μετά τον θάνατο του Φαραώ

Οι πρώιμοι βασιλιάδες της Αιγύπτου ενδέχεται να μην περνούσαν μόνοι τους το κατώφλι της μεταθανάτιας ζωής. Αρχαιολόγοι και επιστήμονες που επανεξέτασαν τα σκελετικά λείψανα ανθρώπων, οι οποίοι είχαν ταφεί γύρω από τους πρώτους βασιλικούς τάφους, διαπίστωσαν ότι πολλοί έφεραν σοβαρά και θανατηφόρα χτυπήματα στο κεφάλι.

Το εύρημα αυτό ενισχύει σημαντικά την υπόθεση ότι έμπιστοι υπηρέτες και αξιωματούχοι σκοτώνονταν σκόπιμα, προκειμένου να ενταφιαστούν μαζί με τους ηγεμόνες τους.

Τα ευρήματα παραπέμπουν σε ένα σκληρό και βίαιο τελετουργικό που χρονολογείται πριν από περίπου 5.000 χρόνια. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι συγκεκριμένες θυσίες πραγματοποιούνταν ώστε οι Φαραώ να διατηρούν το προσωπικό τους και στη μετά θάνατον ζωή, διασφαλίζοντας ότι η βασιλική τους άνεση και η εξουσία τους θα παρέμεναν αδιάλειπτες στην αιωνιότητα.

Miguel Á. Padriñán / Pexels

Η «θυσία ακολούθων» και η επίδειξη απόλυτης εξουσίας

«Η θυσία ακολούθων είναι ένας τύπος ανθρωποθυσίας κατά τον οποίο άνθρωποι που βρίσκονται κοντά σε έναν ηγεμόνα σκοτώνονται τη στιγμή που πεθαίνει ο ίδιος», εξηγεί η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ. Ρόζελιν Κάμπελ από το Πανεπιστήμιο Περντιού. Σε πολλούς αρχαίους πολιτισμούς, η πρακτική αυτή συνδεόταν στενά με την πεποίθηση ότι τα θυσιαζόμενα άτομα θα συνέχιζαν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στον ηγεμόνα στον άλλο κόσμο.

Παράλληλα, η θυσία αυτή αποτελούσε και μια επίδειξη απόλυτης και αδιαμφισβήτητης ισχύος. Όπως σημειώνει η ερευνητική ομάδα, ορισμένοι από τους ακολούθους ενδέχεται να προσφέρονταν ακόμη και οικειοθελώς, θεωρώντας ότι έτσι θα εξασφάλιζαν την αιώνια ζωή και μια ύψιστη τιμή, ενώ άλλοι επιλέγονταν ή εξαναγκάζονταν βίαια να ακολουθήσουν τον ηγεμόνα τους στο θάνατο.

Σύγχρονες εγκληματολογικές τεχνικές αποκαλύπτουν το έγκλημα

Για τις ανάγκες της έρευνας, οι επιστήμονες επανεξέτασαν 46 κρανία που ανήκαν σε υπηρέτες και αξιωματούχους, θαμμένους γύρω από τα ταφικά συγκροτήματα τριών ηγεμόνων της Πρώτης Δυναστείας στην Άβυδο της νότιας Αιγύπτου. Τα λείψανα αυτά είχαν ανασκαφεί αρχικά τη δεκαετία του 1920 από τον Βρετανό αρχαιολόγο σερ Φλίντερς Πίτρι και σήμερα φυλάσσονται στις Συλλογές Ντάκγουορθ του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.

Όταν ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά, οι ειδικοί είχαν υποψιαστεί το ενδεχόμενο ανθρωποθυσίας, όμως τα μέσα της εποχής δεν είχαν επιτρέψει τον εντοπισμό ιχνών τραυματισμού. Χρησιμοποιώντας σύγχρονες εγκληματολογικές τεχνικές, η ερευνητική ομάδα αναζήτησε σημάδια που προκλήθηκαν κατά τον χρόνο του θανάτου και εντόπισε στα 18 από τα 46 κρανία δυνητικά θανατηφόρα τραύματα — όπως κατάγματα και τραύματα κοντά στο μάτι.

Rose TheGuide / Pexels

Τα ευρήματα και τα ερωτήματα που παραμένουν

Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τουλάχιστον το 39% των ατόμων που εξετάστηκαν θανατώθηκαν σκόπιμα με χτυπήματα στο κεφάλι, καταρρίπτοντας την παλαιότερη θεωρία ότι τα γραμμικά κατάγματα προήλθαν από φυσικά αίτια ή μεταθανάτια φθορά. «Οι τραυματισμοί στα διατηρημένα κρανία είναι γενικά γραμμικά κατάγματα, τα οποία πιθανότατα θα προκαλούσαν ταχεία απώλεια συνείδησης, εσωτερική αιμορραγία και θάνατο», ανέφερε η δρ. Κάμπελ.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Environmental Archaeology, επισημαίνει ότι ο ακριβής τρόπος εκτέλεσης παραμένει άγνωστος. Αν και οι Αιγύπτιοι ηγεμόνες απεικονίζονται συχνά να χτυπούν εχθρούς με ρόπαλα, τα τραύματα των ακολούθων υποδηλώνουν χτύπημα με ένα πλατύ, επίπεδο αντικείμενο. Παρά το γεγονός ότι δεν αποκλείεται εντελώς ορισμένοι τραυματισμοί να οφείλονται σε ατυχήματα, τα νέα δεδομένα προσφέρουν τις ισχυρότερες μέχρι σήμερα αποδείξεις για τις τελετουργικές ανθρωποθυσίες στην αυγή του αιγυπτιακού πολιτισμού.