Σήμερα έμαθα: Εξοργίζει όντως το κόκκινο χρώμα τους ταύρους;

Από μικρά παιδιά έχουμε συνδέσει στο μυαλό μας τους ταύρους με τη μανιασμένη αντίδρασή τους στη θέα του κόκκινου χρώματος. Η εικόνα του ταυρομάχου που ανεμίζει το κόκκινο πανί (τη λεγόμενη «μουλέτα») και προκαλεί το ζώο να ορμήσει με λύσσα αποτελεί έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους της λαϊκής κουλτούρας.

Ωστόσο, η επιστήμη της βιολογίας και η οπτική ανατομία των ζώων έρχονται να καταρρίψουν πλήρως αυτή την πεποίθηση, αποκαλύπτοντας ότι η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική.

Στην πραγματικότητα, οι ταύροι —όπως και όλα τα βοοειδή— έχουν διχρωματική όραση. Αυτό σημαίνει ότι τα μάτια τους διαθέτουν μόνο δύο τύπους κώνων (των υποδοχέων φωτός που είναι υπεύθυνοι για την αντίληψη των χρωμάτων), σε αντίθεση με τον άνθρωπο που διαθέτει τρεις. Ως αποτέλεσμα, τα ζώα αυτά αδυνατούν να διακρίνουν το κόκκινο χρώμα από το πράσινο ή το καφέ, βλέποντας τον κόσμο κυρίως σε αποχρώσεις του μπλε, του κίτρινου και του γκρι.

Η κίνηση που πυροδοτεί το ένστικτο της επίθεσης

Αν λοιπόν το κόκκινο χρώμα είναι ουσιαστικά αόρατο για τον ταύρο, τι είναι αυτό που τον κάνει να ορμάει με τόσο μένος προς το μέρος του ταυρομάχου; Η απάντηση κρύβεται στην απότομη και απειλητική κίνηση. Τα βοοειδή είναι ζώα που αντιδρούν ενστικτωδώς σε οτιδήποτε κινείται γρήγορα ή ακανόνιστα στο οπτικό τους πεδίο, εκλαμβάνοντάς το ως άμεση απειλή για τη ζωή τους.

Όταν ο ταυρομάχος ανεμίζει το πανί στον αέρα, η απότομη αυτή κίνηση —σε συνδυασμό με την ένταση, τους θορύβους του αρένας και τον ερεθισμό που έχει υποστεί το ζώο— ενεργοποιεί τα αμυντικά του ένστικτα. Ο ταύρος δεν επιτίθεται στο χρώμα του πανιού, αλλά στην ίδια την κίνηση και στο αντικείμενο που κινείται απειλητικά απέναντί του.

Γιατί το πανί των ταυρομάχων είναι πάντα κόκκινο

Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί οι ταυρομάχοι επιμένουν να χρησιμοποιούν κόκκινο πανί αν το ζώο δεν μπορεί να το διακρίνει. Η απάντηση δεν αφορά τον ταύρο, αλλά τους ανθρώπους στις κερκίδες. Το κόκκινο χρώμα επιλέχθηκε για δύο αμιγώς πρακτικούς και ψυχολογικούς λόγους που συνδέονται με τη θεαματικότητα του δρώμενου.

Από τη μία πλευρά, το κόκκινο είναι ένα έντονο χρώμα που τραβάει την προσοχή του ανθρώπινου θεατή και αυξάνει τη δραματικότητα της στιγμής. Από την άλλη, εξυπηρετεί έναν πολύ πιο ωμό σκοπό: να καλύπτει και να συγκαλύπτει τα σημάδια του αίματος του ζώου κατά τη διάρκεια της μάχης, κάνοντας το θέαμα λιγότερο αποκρουστικό για το κοινό.

Η επιβεβαίωση μέσα από τα επιστημονικά πειράματα

Η κατάρριψη του μύθου έχει επιβεβαιωθεί και πειραματικά από την επιστημονική κοινότητα. Σε σχετικές δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν με τη συμμετοχή ταύρων, τοποθετήθηκαν στην αρένα τρία σταθερά ομοιώματα με διαφορετικά χρώματα πανιών (κόκκινο, μπλε και άσπρο). Ο ταύρος αγνόησε εντελώς και τα τρία στάσιμα αντικείμενα, ανεξαρτήτως χρώματος.

Μόλις όμως ένα από τα ομοιώματα άρχισε να κινείται απότομα —ακόμη κι αν αυτό ήταν το λευκό ή το μπλε— ο ταύρος επιτέθηκε αμέσως σε αυτό. Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: αν ένας ταυρομάχος φορούσε κόκκινα ρούχα και έμενε απολύτως ακίνητος ενώ δίπλα του κάποιος άλλος κουνούσε ένα μαύρο ή σημαία, ο ταύρος θα ορμούσε χωρίς δεύτερη σκέψη στον άνθρωπο που κινείται.