Σήμερα έμαθα: Γιατί τα μάτια μας κοκκινίζουν στις φωτογραφίες με φλας;

Όλοι έχουμε δει τουλάχιστον μία παλιά οικογενειακή φωτογραφία ή ένα στιγμιότυπο από νυχτερινή έξοδο όπου τα μάτια μας φαίνονται να λάμπουν με ένα έντονο, σχεδόν απόκοσμο κόκκινο χρώμα.

Αν και σήμερα τα έξυπνα κινητά και οι σύγχρονες κάμερες διαθέτουν αυτόματους μηχανισμούς για την εξάλειψη του φαινομένου, η αιτία πίσω από αυτή την απότομη αλλαγή στο βλέμμα μας δεν ήταν κάποιο τεχνολογικό σφάλμα, αλλά μια άμεση βιολογική αντίδραση του ανθρώπινου οργανισμού.

Το λεγόμενο «φαινόμενο των κόκκινων ματιών» συμβαίνει σχεδόν αποκλειστικά όταν βγαίνει μια φωτογραφία σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού με τη χρήση φλας. Για να κατανοήσουμε γιατί συμβαίνει αυτό, πρέπει πρώτα να δούμε πώς προσαρμόζεται το μάτι μας στο σκοτάδι και πώς αντιδρά όταν δεχτεί μια ακαριαία, έξαρση φωτός.

Η προσαρμογή της κόρης και η ταχύτητα του φωτός

Όταν βρισκόμαστε σε έναν σκοτεινό ή χαμηλά φωτισμένο χώρο, η κόρη του ματιού μας διαστέλλεται, δηλαδή μεγαλώνει όσο το δυνατόν περισσότερο. Αυτός είναι ο φυσικός μηχανισμός του οφθαλμού για να επιτρέψει στο λιγοστό διαθέσιμο φως να εισέλθει στο εσωτερικό του, βοηθώντας μας να βλέπουμε καθαρά τις μορφές και τα αντικείμενα γύρω μας.

Όταν όμως η φωτογραφική μηχανή πυροδοτεί το φλας, η λάμψη είναι τόσο ακαριαία που οι μύες της κόρης δεν προλαβαίνουν να συσταλούν εγκαίρως. Το έντονο φως εισχωρεί ανεμπόδιστο μέσα από την ανοιχτή κόρη, ταξιδεύει μέχρι το πίσω μέρος του ματιού και προσπίπτει πάνω στον αμφιβληστροειδή χιτώνα.

Ο καθρέφτης του αμφιβληστροειδούς και το αίμα

Ο αμφιβληστροειδής είναι η ευαίσθητη στο φως επιφάνεια στο εσωτερικό του οφθαλμού, η οποία είναι πυκνά στελεχωμένη με αγγεία και τριχοειδή αγγεία γεμάτα αίμα. Όταν το ισχυρό φως του φλας πέσει πάνω σε αυτό το στρώμα, ο αμφιβληστροειδής λειτουργεί ουσιαστικά σαν καθρέφτης: ανακλά το φως πίσω προς τον φακό της κάμερας.

Επειδή η αντανάκλαση αυτή περνά μέσα από τα αιμοφόρα αγγεία του αμφιβληστροειδούς, το φως που επιστρέφει στη φωτογραφική μηχανή «βάφεται» με το κόκκινο χρώμα του αίματος. Στην πραγματικότητα λοιπόν, αυτό που βλέπουμε στην εικόνα είναι η εσωτερική, φωτισμένη επιφάνεια του ίδιου μας του ματιού.

Γιατί δεν συμβαίνει σε όλους το ίδιο

νο χρώμα εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως το μέγεθος της κόρης τη στιγμή της φωτογραφίας, το γωνιακό εύρος του φλας σε σχέση με τον φακό, αλλά και την ποσότητα της μελανίνης στο μάτι. Άνθρωποι με ανοιχτόχρωμα μάτια ή λιγότερη μελανίνη στον αμφιβληστροειδή τείνουν να εμφανίζουν εντονότερη αντανάκλαση.

Σήμερα, οι κάμερες χρησιμοποιούν διπλό φλας (ένα μικρό προστήθιο φλας πριν τη λήψη) για να αναγκάσουν την κόρη να συσταλεί πριν την τελική φωτογραφία. Ωστόσο, το φαινόμενο αυτό παραμένει μια συναρπαστική υπενθύμιση του πόσο γρήγορα —και ταυτόχρονα περιορισμένα— αντιδρά η ανθρώπινη βιολογία στις απότομες αλλαγές του περιβάλλοντος.