Κανείς δεν θέλει να σκέφτεται το τέλος του κόσμου όπως τον ξέρουμε...εκτός κι αν είστε φίλος των R.E.M. Η ιστορία των πυρηνικών όπλων είναι ένα σκοτεινό, φρικτό, απίστευτα απαίσιο κεφάλαιο στην ιστορία, και αφού οι άνθρωποι παραμένουν άνθρωποι, φαίνεται ότι τα πράγματα δεν πρόκειται να γίνουν πολύ καλύτερα.
Παρόλο που οι Παγκόσμιοι Πόλεμοι Α’ και Β’ ξεθωριάζουν από τη μνήμη των ζωντανών, δεν είναι τόσο μακριά στο παρελθόν ώστε να έχουμε ξεχάσει εντελώς τι είδους εκτεταμένο θάνατο και καταστροφή έφεραν. Είμαστε επίσης αρκετά ρεαλιστές σχετικά με την πιθανότητα του Γ' Παγκόσμιου Πολέμου και είναι ασφαλές να πούμε ότι οι πυρηνικές βόμβες, θα είναι στο παιχνίδι. Δεν είναι μια υπέροχη στιγμή να είσαι ζωντανός; Ποιες χώρες θα είναι πιο ασφαλείς αν ξεσπάσει τελικά;
Ενώ όλοι θα πρέπει πιθανώς να μάθουμε πώς να μεγιστοποιούμε τις πιθανότητές μας να επιβιώσουμε από μια πυρηνική επίθεση, η καλύτερη ιδέα πιθανώς να περιλαμβάνει εξαρχής να είμαστε εκτός πεδίου δράσης. Αλλά πού είναι αυτό; Ακούμε τα πάντα για τα hotspots όλη την ημέρα, αλλά ποιες είναι οι χώρες που θα δώσουν στην ανθρώπινη φυλή τις καλύτερες πιθανότητες επιβίωσης; Ας μιλήσουμε για τα μέρη στη Γη που μπορεί να γίνουν το «Λίκνο της Ζωής».
Ανταρκτική
Photo by Cassie Matias on Unsplash
Πρώτον, εδώ είναι τα άσχημα νέα: Αν ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος καταλήξει να είναι ένα τεράστιο πυρηνικό γεγονός, δεν υπάρχει πραγματικά ασφαλές μέρος στη Γη, παρά μόνο "ασφαλέστερα" μέρη. Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις υπολογιστή που εκτελούνται από την Δρ. ζτου Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον και τον Δρ. Thom Davies του Πανεπιστημίου του Warwick, ένα από τα καλύτερα στοιχήματα της ανθρωπότητας είναι επίσης ένα από τα πιο άβολα: η Ανταρκτική. Διαπίστωσαν ότι η ήπειρος προστατεύεται από μερικά πράγματα, όπως η αναμφισβήτητα απομακρυσμένη τοποθεσία, η μακροχρόνια απαγόρευση των πυρηνικών όπλων και το απλό γεγονός ότι δεν θα υπήρχε πολύς λόγος για τις εμπόλεμες χώρες να τα σπαταλούν για να την βομβαρδίσουν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα επηρεαζόταν από τον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο, γιατί σίγουρα θα επηρεαζόταν. Έρευνα που έγινε από την Αμερικανική Ένωση για την Πρόοδο της Επιστήμης διαπίστωσε ότι μεταξύ των μόνιμων επιπτώσεων του πυρηνικού πολέμου θα ήταν η εκτεταμένη κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένης της θέρμανσης των πόλων.
Ο πυρηνικός πόλεμος και η θέρμανση του κλίματος θα προκαλούσαν το λιώσιμο έως και 30% των θαλάσσιων πάγων που περιβάλλουν την ήπειρο, κάτι που θα πυροδοτούσε την παγκόσμια ψύξη και την άνοδο των υδάτων. Κάτι που σημαίνει ότι δεν θα ήταν όλη η Ανταρκτική ένα ασφαλές μέρος για εγκατάσταση. Οι ακτές πιθανότατα θα πλημμυρίσουν με ένα φαινόμενο μετατόπισης, θερμότερων ανέμων, θέρμανσης των ωκεανών και τήξης των πάγων... οπότε αν η Ανταρκτική είναι ο τελευταίος προορισμός.
Αργεντινή
Photo by Fermin Rodriguez Penelas on Unsplash
Το 2022, το Πανεπιστήμιο Rutgers πρωτοστάτησε σε μια μελέτη που εξέταζε τις συνέπειες του πυρηνικού πολέμου που αναπόφευκτα θα έρχονταν παράλληλα με τον Γ' Παγκόσμιο Πόλεμο. Η μελέτη έδειξε ενδιαφέρν ειδικά για τις παγκόσμιες προμήθειες τροφίμων μετά από τη σύγκρουση, την έκρηξη και τον πυρηνικό χειμώνα, και έδειξε αρκετά τρομερά αποτελέσματα.
Τα πυρηνικά όπλα που πυροδοτήθηκαν ακόμη και σε σχετικά μικρή κλίμακα είχαν ως αποτέλεσμα τον αποδεκατισμό της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων, και εκεί μπαίνει στην εξίσωση η Αργεντινή. Σε μια συνέντευξη στο Science Friday, ο επικεφαλής της μελέτης Δρ. Άλαν Ρόμποκ πρότεινε ότι το κλειδί για την επιβίωση δεν ήταν απλώς να μην είσαι εκεί που βρίσκονται τα πυρηνικά, αλλά το να είσαι σε ένα μέρος που θα μπορούσες να συντηρηθείς αργίτερα. Δεν υπάρχει κανένα νόημα να επιβιώσουμε από την αρχική σύγκρουση μόνο και μόνο για να πεθάνουμε από πείνα, έκθεση ή κάποια άλλη φρικτή συνέπεια τα επόμενα χρόνια, και η Αργεντινή μπορεί απλώς να έχει ό,τι χρειάζεται για να επιβιώσεις.
Όταν έλεγξε την Αργεντινή ως μία από τις πιθανές υποψηφιότητες, εξήγησε: "Υποθέτουμε ότι το εμπόριο θα σταματήσει. Όπως συσσωρεύαμε χαρτί υγείας κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι άνθρωποι σε αυτή την περίπτωση θα κρατούσαν το φαγητό τους. Έτσι μερικές χώρες που δεν έχουν πολλούς ανθρώπους και που είναι μεγάλοι εξαγωγείς, θα είχαν αρκετό φαγητό, όπως η Αργεντινή ή η Αυστραλία».
Ο επιχειρηματίας Martin Varsavsky συμφωνεί, σε σημείο που αυτός και έξι άλλοι αγόρασαν ένα ράντσο στην Αργεντινή για να είναι σίγουροι ότι είναι προετοιμασμένοι για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Όπως εξήγησε στο X, η Αργεντινή ήταν το τέλειο καταφύγιο: Μαζί με την γεωργική αυτάρκεια, επεσήμανε επίσης τις πολιτικές της μη παρέμβασης, την απόσταση από εστίες συγκρούσεων και το γεγονός ότι είναι απίθανο να είναι σημαντικός στόχος.
Αυστραλία
Photo by Photoholgic on Unsplash
Μαζί με την Αργεντινή, ο Δρ. Άλαν Ρόμποκ του Πανεπιστημίου Rutgers αναγνώρισε την Αυστραλία σε μια συνέντευξη όπου μίλησε για τα ευρήματά του σχετικά με την επιβίωση ενός μετα-αποκαλυπτικού πυρηνικού χειμώνα και τις αναπόφευκτες ελλείψεις τροφίμων που θα ακολουθούσαν. Σε μια συνέντευξη στο Cosmos, ο συν-συγγραφέας της μελέτης Δρ. Ράιαν Χένεγκαν από το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ εξήγησε ότι η πολύ νότια τοποθεσία της Αυστραλίας την βάζει στην άλλη πλευρά του πλανήτη από όπου ήταν πιο πιθανό να αναπτυχθούν πυρηνικά όπλα, παρέχοντάς της κάποιο είδος προστασίας. Η Αυστραλία, ωστόσο, είναι μεγάλη, πλούσια, επεκτατική και αρκετά αυτάρκης για να αντιμετωπίσει όχι μόνο τις επιπτώσεις, αλλά και την κατάρρευση του διεθνούς εμπορίου.
Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Discrete Dynamics in Nature and Society το 2022, η Αυστραλία ονομάστηκε ως ένα από τα καλύτερα μέρη για να βρεθείτε σε περίπτωση πυρηνικού πολέμου. Γιατί; Εκτός από τις ικανότητές της στην παραγωγή τροφίμων, έχουν περισσότερη αυτάρκεια όσον αφορά την παραγωγή, τη χρήση και το πλεόνασμα ενέργειας, μια σταθερή, αξιόπιστη υποδομή, τοπικές κυβερνήσεις ικανές να αντιμετωπίζουν φυσικές καταστροφές, καθώς και βιώσιμη υγειονομική περίθαλψη και μόνιμο στρατό.
Ισλανδία
Photo by Adam Jang on Unsplash
Η Ισλανδία είναι λίγο δύσκολη. Αν και είναι πιθανό να επηρεαστεί από τα πυρηνικά όπλα που θα πυροδοτηθούν ως μέρος του Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου, έχει κάποια στοιχεία που την καθιστούν πιθανή να μετατραπεί σε καταφύγιο, ξεκινώντας από το γεγονός ότι ενώ δεν έχουν το βάρος της χρηματοδότησης και της σίτισης ενός μόνιμου στρατού, έχουν όντως εγκαταστάσεις παράκτιας άμυνας και αεράμυνας. Ακόμα κι αν γινόταν στόχος, η πιθανότητα χτυπήματος θα είναι μικρή. Αυτό είναι το πρώτο πολύ σημαντικό βήμα για την ασφάλεια.
Είναι μια από τις λίγες χώρες που θεωρούνται ως ένας πιθανός ασφαλής χώρος σε μια μελέτη του 2022 που δημοσιεύτηκε στο Discrete Dynamics in Nature and Society, η οποία διαπίστωσε ότι η τοποθεσία της Ισλανδίας παρουσίαζε ένα μοναδικό όφελος. Τα κλιματικά μοντέλα υποδηλώνουν ότι το νησιωτικό έθνος θα υποστεί τις επιπτώσεις του πυρηνικού χειμώνα που με πολύ μικρότερη ένταση, από ότι αυτές που θα κατέστρεφαν άλλες χώρες στο βόρειο ημισφαίριο. Η χώρα βασίζεται επίσης στην υδροηλεκτρική ενέργεια, εξαρτάται όλο και περισσότερο από την καύση υδρογόνου και δεδομένου ότι δεν βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές, η αποτυχία των παγκόσμιων εμπορικών δικτύων δεν θα ήταν τόσο αισθητή.
Το 2019, το Reykjavik Grapevine εξέτασε πόσο καλά προετοιμασμένη ήταν η Ισλανδία να αντιμετωπίσει τις πυρηνικές απειλές και επιβεβαίωσε ότι υπήρχε ένα σχέδιο. Αυτό περιελάμβανε αυξανόμενα αποθέματα δισκίων ιωδίου, τα οποία σώζουν ζωές σε περίπτωση πυρηνικής έκρηξης. Γιατί; Η λήψη ιωδίου υπερφορτώνει τον θυρεοειδή και τον εμποδίζει να απορροφήσει το ραδιενεργό ιώδιο-131. Yπάρχουν ακόμη περισσότερα καλά νέα για την Ισλανδία: Τα γηγενή είδη φυκιών είναι μια ανεκτίμητη, φυσική πηγή αυτού του μεταλλικού στοιχείου που σώζει ζωές.
Ελβετία
Photo by Sven on Unsplash
Ενώ πολλά από τα ασφαλέστερα μέρη στον κόσμο βασίζονται στο ότι θα ξεφύγουν εντελώς αν ξεσπάσει ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος, η Ελβετία βρίσκεται ακριβώς στη μέση μιας πιθανώς μεγάλης σύγκρουσης. Ωστόσο, έχει μερικά σημαντικά πράγματα για αυτήν, και αυτό ξεκινά μόνο με τη μακροχρόνια πολιτική ουδετερότητάς τους. Η πολιτική ουδετερότητας της Ελβετίας είναι από τις παλαιότερες στον κόσμο και διατηρήθηκε στους δύο πρώτους παγκόσμιους πολέμους, επομένως η πρόβλεψη ότι θα διατηρηθεί μέχρι τον τρίτο δεν είναι και πολύ περίεργη.
Έχει όμως και κάτι άλλο: Μια τεράστια σειρά πυρηνικών καταφυγίων με αρκετό χώρο για κάθε κάτοικο και ακόμα περισσότερο. Από το 2022, η Ελβετία έχει πληθυσμό 8,6 εκατομμυρίων κατοίκων και αποθήκες που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν σχεδόν 9 εκατομμύρια ανθρώπους. Και υπάρχουν παντού: Τα καταφύγια χτίστηκαν σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, μέσα και κάτω από κτίρια και έχουν χρησιμοποιηθεί για τα πάντα, μέχρι και σαν κελάρια κρασιών.
Είναι εξοπλισμένα με ό,τι θα χρειαζόταν κάποιος για να επιβιώσει από τον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μια πυρηνική επίθεση, και ο Νικόλα Σκιλασί, επικεφαλής του τμήματος πολιτικής προστασίας και στρατιωτικών υποθέσεων της Γενεύης, εξηγεί: «Είναι σαν μια κάψουλα, με κλειδαριές στις εξόδους κινδύνου και στην κύρια έξοδο, και αν το κτίριο κατέρρεε το καταφύγιο θα παρέμενε άθικτο». Κατασκευάστηκαν παράλληλα με τη διάδοση της φράσης, «Η ουδετερότητα δεν αποτελεί εγγύηση έναντι της ραδιενέργειας», και ο πληθυσμός της Ελβετίας έχει επίσης προετοιμαστεί να ξέρει ακριβώς τι πρέπει να κάνει σε περίπτωση που συμβεί Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Πόσο πιθανός είναι ένας Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος
Συνολικά, δεν υπάρχουν πάρα πολλά μέρη που θα είναι ασφαλή μόλις ξεκινήσει ο Γ' Παγκόσμιος Πόλεμος. Κοιτάζοντας πίσω στους αριθμούς των νεκρών, τις εκτεταμένες καταστροφές και τις φρικτές συνέπειες που ακολούθησαν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μας δίνει μόνο μια γενική ιδέα για το τι μπορεί να φέρει ο Γ' Παγκόσμιος Πόλεμος, και ας πούμε απλώς ότι υπάρχει ένας λόγος για το απόφθεγμα που συχνά (αλλά ίσως λανθασμένα ) αποδίδεται στον Άλμπερτ Αϊνστάιν: "Δεν ξέρω με ποια όπλα θα γίνει ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος, αλλά ο Δ’ Παγκόσμιος Πόλεμος θα γίνει με ξύλα και πέτρες.”
Ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος έχει… σχεδόν συμβεί πολλές φορές, αλλά πόσο πιθανό είναι να συμβεί όντως; Οι ειδικοί δεν μπορούν να συμφωνήσουν και αν αυτό είναι καθησυχαστικό ή όχι, αυτό εξαρτάται από τον καθένα ξεχωριστά να το αποφασίσει.
Ενώ πολλοί ειδικοί λένε ότι είναι απίθανο οι συγκρούσεις στη Γάζα και την Ουκρανία να κλιμακωθούν ώστε να φτάσουμε σε Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο, άλλοι σπεύδουν να επισημάνουν ότι οι δύο προηγούμενοι παγκόσμιοι πόλεμοι ξεκίνησαν επίσης ως τοπικές συγκρούσεις που φούντωσαν, για να τυλίξουν τον κόσμο. Η συντάκτρια ασφάλειας και άμυνας του Sky News, Deborah Haynes, είπε ότι ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν «πιο πιθανός από κάθε άλλη στιγμή μετά το τέλος του τελευταίου παγκοσμίου πολέμου» και ακόμη πιο ανησυχητική ήταν η γνώμη του Hugh Lovatt, ανώτερου συνεργάτη πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για Εξωτερικές σχέσεις. Είπε: «Η διεθνής τάξη ξεφτίζει».
