Δεδομένα που αντλήθηκαν το 2022 από το πρόγραμμα «Κοπέρνικος» έδειξαν ότι το 98% των Ευρωπαίων ζει σε περιοχές μεγάλης επιβάρυνσης από μικροσκοπικά σωματίδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης

Ως ζωντανές μητροπόλεις, τόσο η Αθήνα όσο και η Θεσσαλονίκη, οι δύο μεγαλύτερες πόλεις της Ελλάδας, αντιμετωπίζουν μια αυξανόμενη απειλή που κρύβεται αόρατα στον αέρα: τη ρύπανση. Η ταχεία αστικοποίηση, η αυξανόμενη κυκλοφορία οχημάτων και οι βιομηχανικές δραστηριότητες έχουν οδηγήσει σε υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικών ρύπων, εγείροντας ανησυχίες για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και το περιβάλλον.

Και οι δυο πόλεις αντιμετωπίζουν επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης που συχνά ξεπερνούν τα αποδεκτά πρότυπα.

Οι κύριοι ένοχοι περιλαμβάνουν τις εκπομπές οχημάτων, τις βιομηχανικές δραστηριότητες και την καύση ορυκτών καυσίμων. Τα λεπτά σωματίδια (PM2,5 και PM10), το διοξείδιο του αζώτου (NO2), το διοξείδιο του θείου (SO2) και το όζον είναι μεταξύ των ρύπων που συμβάλλουν στη μείωση της ποιότητας του αέρα. Ακόμα, η οικονομική κρίση οδήγησε πολλούς ανθρώπους σε πιο φθηνές μορφές θέρμανσης τους χειμερινούς μήνες, όπως τα τζάκια και οι λέβητες βιομάζας. 

Βάσει υπολογισμών του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, το 2021 στην Ελλάδα πέθαναν 9.990 άνθρωποι εξαιτίας αυτών των μικροσκοπικών και φονικών στοιχείων που κυκλοφορούν στην ατμόσφαιρα και 500.000 στην Ευρώπη. 

Ένα χρόνο πριν, το 2023, υπήρξε και η πρώτη καταδίκη της Θεσσαλονίκης για το θέμα. 

Οι υψηλές συγκεντρώσεις μικροσωματιδίων στον αέρα της Θεσσαλονίκης καταγράφονται συστηματικά και για μεγάλα χρονικά διαστήματα, σύμφωνα με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.

Η επιτροπή απηύθυνε προειδοποιητική επιστολή στη χώρα από το 2009 και συμπληρωματική προειδοποιητική επιστολή το 2013, υποστηρίζοντας ότι πέρα από τη διαρκή παραβίαση των οριακών τιμών, η Ελλάδα δεν έλαβε τα κατάλληλα μέτρα ώστε η περίοδος των υπερβάσεων να είναι όσο το δυνατόν συντομότερη σε δύο πόλεις (Αθήνα και Θεσσαλονίκη).

«Το δικαστήριο διαπιστώνει ότι η Ελλάδα παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την κοινοτική νομοθεσία, παραλείποντας να μεριμνήσει ώστε να μην υπάρξει υπέρβαση, κατά τρόπο συστηματικό και διαρκή, της ημερήσιας οριακής τιμής για τα ΑΣ10 από το 2005 έως και το 2012, στη διάρκεια του 2014 και, εν συνεχεία, εκ νέου από το 2017 έως και το 2019 στον οικισμό Θεσσαλονίκης», ανέφερε η ανακοίνωση του Ευρωδικαστηρίου.

«Επίσης, το δικαστήριο κατέληξε ότι η Ελλάδα, παραλείποντας να θεσπίσει από τις 11 Ιουνίου 2010 κατάλληλα μέτρα για τη διασφάλιση της συμμορφώσεως προς την ημερήσια οριακή τιμή για τα ΑΣ10 στον ίδιο οικισμό, παρέβη τις υποχρεώσεις της που πηγάζουν από την οδηγία και ειδικότερα την υποχρέωση να διασφαλίσει ότι τα σχέδια για την ποιότητα του αέρα θεσπίζουν κατάλληλα μέτρα ώστε η περίοδος υπέρβασης της εν λόγω οριακής τιμής να είναι όσο το δυνατόν συντομότερη».

Ο αέρας της πόλης και της περιοχής που μένουμε συνδέεται με την υγεία των πνευμόνων μας, ειδικά για τα μικρά παιδιά. Λιγότερο αμάξι, περισσότερο περπάτημα, περισσότερο πράσινο και λιγότερα καύσιμα, είναι η μόνη λύση.