Σύμφωνα με τον Σαρτρ το να μην επιλέγεις είναι επίσης επιλογή. Έχει όμως κάποιο νόημα; Σειρά δημοσκοπήσεων τις τελευταίες ημέρες εμφανίζει τους αναποφάσιστους να είναι περισσότεροι περίπου μια εβδομάδα πριν από τις εκλογές από ό,τι ήταν στα τέλη Απριλίου. Τι θα γίνει αν οι αναποφάσιστοι τελικά, δεν ψηφίσουν; Γιατί η αποστασιοποίηση από την εκλογική διαδικασία, δεν είναι πραγματική λύση.

Δήμητρα Τριανταφύλλου, kathimerini.gr

Και τι έγινε (μωρέ) αν δεν ψηφίσω; Σε αυτό το ερώτημα όλες οι απαντήσεις, μολονότι μοιάζουν αφόρητα κλισέ, είναι πάγιες και συγκεκριμένες. Επίσης, όλες έχουν νόημα, σημασία και βάθος.

Υπάρχει μια φράση με την οποία δύσκολα μπορεί να διαφωνήσει ένας κανονικός άνθρωπος, κάποιος χωρίς προσωπικές, ιδεολογικές αγκυλώσεις: Κυβερνούν κακοί πολιτικοί διότι δεν πήγαν να ψηφίσουν καλοί άνθρωποι.

Η απογοήτευση, η ματαίωση των προσδοκιών, το «νισάφι πια» από τον πολιτικό κόσμο, είναι θεμιτές αντιδράσεις – απολύτως ανθρώπινες. Η αποχή, ωστόσο, αντί να λειτουργεί ως λύση, μοιάζει με συντήρηση των όσων τροφοδοτούν τα παραπάνω συναισθήματα.

Η αποχή ρίχνει νερό στο μύλο αυτού του φαύλου κύκλου. Με την αποχή, συμμετέχουμε στη διαιώνιση όλων όσων μας κάνουν να απέχουμε. Ηχεί περίεργο, μα είναι πραγματικό. «Ε, και τι έγινε αν δεν πάω στην κάλπη; Τι θα αλλάξει αν δεν ψηφίσω εγώ»; Η εύκολη απάντηση είναι «τίποτα απολύτως». Δεν θες, μην πας. Ουδείς σε υποχρεώνει.

Πλην της συνείδησης σου – να συμμετέχεις σε κάτι συλλογικό και καθολικό, όπως είναι οι εκλογές. Να αποφασίσεις μαζί με τους άλλους, να καταγραφείς. Είναι σημαντικό να ψηφίσεις, διότι έχεις αναλάβει την ευθύνη που σου αναλογεί και μετά έχεις κάθε δικαίωμα να διαμαρτύρεσαι. Η Δημοκρατία είναι ένα πολίτευμα με αρκετά προβλήματα, αλλά το τελειότερο που υπάρχει. Και για να το υπερασπιστείς, οφείλεις να συμμετέχεις – είσαι εκεί από καθήκον έναντι του εαυτού σου. Για σένα το κάνεις.

Άκης Σακισλόγλου, theopinion.gr

Όσο δύσκολη και υποκειμενική είναι μια εκτίμηση για το τι μπορεί να πετύχει ο κάθε πολίτης χωριστά αν πάει στην κάλπη να ψηφίσει, άλλο τόσο δύσκολα μπορούμε να υποθέσουμε τι θα συμβεί αν αρνηθεί να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα. Ίσως να μην αλλάζει τίποτα είτε ψηφίσεις είτε όχι. Σίγουρα, πάντως, αν ψηφίσεις, γνωρίζεις πως ένα κομμάτι του τελικού αποτελέσματος οφείλεται ξεκάθαρα και σε σένα. Στην αντίθετη περίπτωση, δε δικαιούσαι να κρίνεις ούτε τους κυβερνώντες ούτε τα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Υπάρχει μια αίσθηση σε ένα κομμάτι του κόσμου πως είναι μάταιο να ψηφίζεις. Η μία ψήφος ανάμεσα στα εκατομμύρια των ψηφισάντων, θεωρείται «σταγόνα στον ωκεανό». Είναι, όμως, έτσι; Ας δούμε κάτι απλό: σε κάθε εκλογική διαδικασία, προσέρχονται να ψηφίσουν λίγο περισσότεροι από τους μισούς πολίτες με δικαίωμα ψήφου (χοντρικά λίγο πάνω από τα 5 εκατομμύρια).

Αν από όσους απέχουν, αφαιρέσουμε ένα ποσοστό 50% ηλικιωμένων, αρρώστων και ανθρώπων με ανειλημμένες υποχρεώσεις εκείνη την ημέρα, περισσεύει ένα 50% μή ψηφισάντων, δηλαδή 25% επί του συνολικού εκλογικού σώματος το οποίο μάλλον δεν έχει πειστεί πως αξίζει τον κόπο να δηλώσει την προτίμησή του. Και εκεί αρχίζει το μεγάλο σφάλμα της εκτίμησης του αν έχει ή όχι αξία και χρησιμότητα η ψήφος μας.

Αν μπορούμε δηλαδή να αλλάξουμε ή όχι τα πράγματα.

Διότι βλέποντας τα αποτελέσματα των εκλογών, κατανοεί κανείς ότι οι διάφορες μεταξύ των κομμάτων που διεκδικούν την εξουσία δεν ξεπερνούν πότε τις 5 με 8 ποσοστιαίες μονάδες (δηλαδή ποσοστό μόλις 20% έως 33% του κομματιού που δεν προσέρχεται από απελπισία να ψηφίσει). Με την ίδια σύγκριση, ένα κόμμα χρειάζεται 3% επί των ψηφισάντων για να εκπροσωπηθεί στη Βουλή δηλαδή, το 1/8 των ψήφων όσων δεν προσέρχονται γιατί θεωρούν ότι δεν μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα ή έχουν βαρεθεί τους ίδιους και τους ίδιους.

Θέλω να πω με αυτές τις νοηματικές ακροβασίες πως σαφώς και είναι χρήσιμο, σχεδόν απαραίτητο και σίγουρα «ηθικά υποχρεωτικό» ένας σοβαρός πολίτης να χρησιμοποιεί το δικαίωμα της ψήφου του.

Ζούμε σε κοινωνίες όπου καθημερινά παίρνονται αποφάσεις ερήμην των πολιτών. Έτσι είναι η αντιπροσωπευτική Δημοκρατία: Διαλέγεις αυτούς που εμπιστεύεσαι περισσότερο να αποφασίσουν για σένα επί τέσσερα ολόκληρα χρόνια. Είναι παράλογο, λοιπόν, όταν όλοι μας συμφωνούμε πως συχνά οι αποφάσεις παίρνονται για μας, αλλά χωρίς εμάς, να αρνούμαστε, έστω μια φορά στα τέσσερα χρόνια να… «συνυπογράψουμε εξουσιοδότηση εκπροσώπησης» τουλάχιστον σε αυτούς που εμπιστευόμαστε περισσότερο.

Μαριάννα Τανάγια, Διευθύντρια Επικοινωνίας Digital Communication Network Global

«Και τι έγινε αν δεν ψηφίσω»; Σε διαβεβαιώ τίποτα. Θα είναι μία ακόμα Κυριακή. Θα πιεις τον καφέ σου, θα διαβάσεις τα newsletter που αγαπάς. Θα πας βόλτα στην παραλία. Ένας ακόμα καφές με τους κολλητούς, που δεν πρόλαβες να δεις την εβδομάδα. Άντε, να πας και για ένα φαγητό γιατί η εβδομάδα προβλέπεται δύσκολη. Θα φωτογραφίσεις το πιάτο σου, θα βγεις selfie, θα πείτε τα νέα της εβδομάδας, θα καταλήξετε να γκρινιάζετε για τη βδομάδα που ξεκινά σε λίγες ώρες. Θα γυρίσεις, θα δεις Netflix, και θα κοιμηθείς.

«Και τι θα γίνει αν ψηφίσω»; Δεν μπορώ να σε διαβεβαιώσω ότι θα ξυπνήσεις τη Δευτέρα και θα έχουν αλλάξει όλα. Ούτε ότι θα σηκωθείς να πας στη δουλειά των ονείρων σου με έναν υπέροχο μισθό, φανταστικές παροχές, ενώ όλοι γύρω σου τρέχουν σε λιβάδια με ξέπλεκες πλεξούδες.

«Και τι έγινε αν δεν ψηφίσω»; Είναι απλό. Δε θα έχεις «δικαίωμα» να γκρινιάζεις για όσα σε ενοχλούν, την επόμενη ημέρα. Δε θα χρησιμοποιήσεις τη δύναμη σου για να εκλέξεις άτομα ικανά, εργατικά και χρήσιμα στην πολιτική σκηνή.

Θα είναι μία ακόμα Κυριακή. Αλλά, εσύ, αυτή την Κυριακή θα κάνεις το καθήκον σου. Γιατί το οφείλεις σε αυτούς που πάλεψαν. Και κυρίως, στον εαυτό σου.