Ο ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, δήλωσε την Τρίτη ότι η Ρωσία θα αναστείλει τη συμμετοχή της στη συνθήκη για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων New START, σηματοδοτώντας μια πιο οξεία ρήξη με τη Δύση.

Κατά τη διάρκεια της πολυαναμενόμενης ομιλίας του στην πολιτική και στρατιωτική ελίτ της Ρωσίας για την κατάσταση του έθνους, όπου ξετύλιξε τις απόψεις του για τη ρωσική εισβολή και το όραμά του για το "αύριο" της Ρωσίας, ο Πούτιν ισχυρίστηκε ότι η Ουκρανία και οι σύμμαχοί της "ξεκίνησαν τον πόλεμο" και επέμεινε ότι δεν θα υποχωρήσει παρά το γεγονός ότι απέτυχε να φέρει εις πέρας -στο σύνολό της- την "ειδική στρατιωτική επιχείρηση", ένα χρόνο μετά.

Ο ίδιος ανακοίνωσε ότι η Ρωσία θα αποχωρήσει από τη συμφωνία New START για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων, την τελευταία σημαντική συμφωνία που έχει απομείνει μεταξύ της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στην ομιλία του απέρριψε την επιθεώρηση των πυρηνικών εγκαταστάσεων από τη Δύση, κάνοντας λόγο για "θέατρο του παραλόγου", διότι "οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ λένε ευθέως ότι στόχος τους είναι η στρατηγική ήττα της Ρωσίας". Η Ρωσία δεν θα επιτρέψει στις ΗΠΑ και στον Οργανισμό του Βορειοατλαντικού Συμφώνου να επιθεωρήσουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της, αν και δεν θα είναι η πρώτη που θα ξαναρχίσει τις δοκιμές των ατομικών της όπλων, είπε ο Πούτιν στην ομιλία του ενώπιον της "ελίτ" της Μόσχας.

Προκειμένου να αμβλύνει τις όποιες αντιδράσεις, ο ρώσος πρόεδρος έσπευσε να επισημάνει πως η Ρωσία δεν αποχωρεί από τη συμφωνία, αλλά αναστέλλει τη συμμετοχή της. "Πριν επιστρέψουμε στη συζήτηση αυτού του θέματος, πρέπει να καταλάβουμε οι ίδιοι τι (όπλα) διαθέτουν οι χώρες της βορειοατλαντικής συμμαχίας, όπως η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία".

Τι σηματοδοτεί η αποχώρηση από τη συμφωνία

Σημειώνεται πως η εν λόγω συμφωνία περιορίζει τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες σε 1.550 ανεπτυγμένα πυρηνικά όπλα. Αναστέλλοντας ουσιαστικά τη συμμετοχή σε αυτή, η οποία λήγει τον Φεβρουάριο του 2026, ο Πούτιν έχει την επιλογή να υπερβεί τα όρια - ή θα περιορίσει τις ΗΠΑ να επιβλέπουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Ρωσίας.

Αξίζει να αναφερθεί πως εδώ και αρκετό καιρό δεν έχουν πραγματοποιηθεί έλεγχοι για το κατά πόσο συμμορφώνονται οι δύο πλευρές στη συμφωνία.

Η New Start, η οποία υπογράφηκε από τον Μπάρακ Ομπάμα και τον Ντμίτρι Μεντβέντεφ το 2010, δεν καλύπτει τα όπλα για τα οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη ανησυχούν περισσότερο, δηλαδή τα τακτικά πυρηνικά όπλα, τα οποία ανά διαστήματα ο Πούτιν έχει απειλήσει να χρησιμοποιήσει στη σύγκρουση στην Ουκρανία.

Αντίθετα, η εν λόγω συνθήκη αφορά μόνο τα στρατηγικά πυρηνικά όπλα - ουσιαστικά, τα διηπειρωτικά όπλα που θα μπορούσαν να πλήξουν τις ΗΠΑ ή άλλα έθνη.

Τέθηκε σε ισχύ το 2011 και παρατάθηκε το 2021 για πέντε ακόμη χρόνια μετά την ανάληψη των καθηκόντων του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, και επιτρέπει τόσο στους Αμερικανούς όσο και τους Ρώσους επιθεωρητές να διασφαλίζουν ότι και οι δύο πλευρές συμμορφώνονται με τους όρους.

Ωστόσο, οι επιθεωρήσεις στο πλαίσιο της συμφωνίας ανεστάλησαν τον Μάρτιο του 2020 λόγω της πανδημίας COVID-19.

Οι συνομιλίες μεταξύ Μόσχας και Ουάσινγκτον για την επανέναρξη των επιθεωρήσεων επρόκειτο να διεξαχθούν τον περασμένο Νοέμβριο στην Αίγυπτο, αλλά η Ρωσία τις ανέβαλε και καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει ορίσει νέα ημερομηνία.

Έχει απειλήσει η Ρωσία να αποχωρήσει στο παρελθόν;
Η Ρωσία δήλωσε νωρίτερα αυτό το μήνα ότι θέλει να διατηρήσει ενεργή τη συμφωνία παρά την καταστροφική, όπως τη χαρακτήρισε, προσέγγιση των ΗΠΑ στον έλεγχο των εξοπλισμών.

Μαζί, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιπροσωπεύουν περίπου το 90% των πυρηνικών κεφαλών παγκοσμίως και οι δύο πλευρές έχουν τονίσει ότι ο πόλεμος μεταξύ πυρηνικών δυνάμεων πρέπει να αποφευχθεί πάση θυσία.

Ωστόσο, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει ωθήσει τις δύο χώρες πιο κοντά στην άμεση αντιπαράθεση από οποιαδήποτε άλλη φορά τα τελευταία 60 χρόνια.