Τα νησιά Svalbard της Νορβηγίας θερμαίνονται επτά φορές ταχύτερα από τον μέσο όρο του πλανήτη. Μερικές φωτογραφίες από τη δεκαετία του 1930, μπορούν να προσφέρουν βοήθεια στους επιστήμονες ώστε να καταλάβουν τι σημαίνει αυτό για τον πάγο της περιοχής.

Οι παγετώνες της Νορβηγίας έχουν κι αυτοί σημαδευτεί από την κλιματική αλλαγή. Περισσότερο από καθετί στον πλανήτη. Τις τελευταίες δεκαετίες, τα νησιά Svalbard έχουν θερμανθεί με διπλάσια ταχύτητα από την υπόλοιπη αρκτική περιοχή και όπως είπαμε και παραπάνω, επτά φορές περισσότερο από τον μέσο όρο του πλανήτη. Αυτό σημαίνει ότι οι γύρω παγετώνες λιώνουν με έναν ανησυχητικό ρυθμό, απειλώντας της πολικές αρκούδες και άλλα είδη της πανίδας, αλλά και ανεβάζοντας την παγκόσμια στάθμη των θαλασσών.

Για πολλά χρόνια, η πρόβλεψη για το κατά πόσο η μελλοντική θέρμανση θα έλιωνε τους πάγους εμπεριείχε πολλές εικασίες. Στο Svalbard οι μετρήσεις ξεκίνησαν στα μέσα του 20ου αιώνα, ενώ οι δορυφορικές παρατηρήσεις άρχισαν αρκετά αργότερα.

Αλλά η πρόοδος της τεχνολογίας βοηθά τους επιστήμονες να φέρουν ξανά τους παλιούς πάγους στη ζωή και μάλιστα με λεπτομέρειες. Χρησιμοποιώντας ασπρόμαυρες φωτογραφίες που τραβήχτηκαν σε αποστολές έναν αιώνα πριν, δημιούργησαν τρισδιάστατα μοντέλα που δείχνουν πως ήταν οι παγετώνες πριν ξεκινήσουν οι μετρήσεις, ρίχνοντας φως στον τρόπο που άλλαξαν όλα αυτά τα χρόνια.

Μία από τις μεγαλύτερες τέτοιες ανακατασκευές, που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη στο περιοδικό Nature, οδηγεί σε ένα ανησυχητικό συμπέρασμα: οι παγετώνες του Svalbard θα μπορούσαν να λεπτότεροι δύο φορές πιο γρήγορα αυτόν τον αιώνα, από ό,τι τον προηγούμενο.

«Μέχρι στιγμής, οι προβλέψεις μας για μελλοντικές αλλαγές στους παγετώνες δεν βασίζονται σε όλα τα δεδομένα που έχουμε από τον προηγούμενο αιώνα», δήλωσε η Emily Geyman, τελειόφοιτη στο Πανεπιστήμιο California Institute of Technology και επικεφαλής της νέας μελέτης. Ένα πιο βαθύ ιστορικό αρχείο, επιτρέπει στους επιστήμονες να μελετήσουν πόσο καλά τα μοντέλα τους για τις αλλαγές στους παγετώνες ευθυγραμμίζονται με το παρελθόν.

«Πρόκειται για μοναδική ευκαιρία για να κοιτάξουμε καλύτερα στο παρελθόν», δήλωσε ο Ward J.J. van Pelt, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Uppsala της Σουηδίας, ο οποίος συμμετείχε και αυτός στην έρευνα. Η ανακατασκευή των παγετώνων του Svalbard πίσω στο 1936 αποκάλυψε με κάθε λεπτομέρεια, πόσο συρρικνώθηκε ο πάγος από τότε μέχρι το 2010. Ο μέσος όρος συρρίκνωσης ήταν 33,5 εκατοστά τον χρόνο.

Σε όλον τον πλανήτη, η ταχεία θέρμανση αναστατώνει τις ζωές και συνολικά την άγρια φύση. Στην τελευτάι την αξιολόγηση για την Αρκτική, η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ διαπίστωσε ότι η συρρίκνωση του θαλάσσιου πάγου και του χιονιού συνέχισε να μεταμορφώνει την περιοχή τον περασμένο χρόνο. Η κατάρρευση των παγετώνων έχουν προκαλέσει τσουνάμι και χιονοστοιβάδες. Η απόψυξη του μόνιμου παγωμένου εδάφους, ή του συνεχώς παγωμένου εδάφους, έχει αποσταθεροποιήσει τα σπίτια και τις υποδομές που έχουν χτιστεί πάνω του.
Τα Svalbard βρίσκονται στην άκρη του Αρκτικού Ωκεανού κατά τη διάρκεια του χειμώνα, όπως αναφέρει ο van Pelt. O θαλάσσιος πάγος αντανακλά το μεγαλύτερο μέρος του ηλιακού φωτός που τον χτυπά και καθώς εξαφανίζεται, ο ωκεανός απορροφά περισσότερη ηλιακή ενέργεια, θερμαίνοντας όλο και περισσότερο το νερό. Και αυτός είναι ο κύριος λόγος που το Svalbard θερμαίνεται γρηγορότερα από τον υπόλοιπο κόσμο.

Για να ανακατασκευάσει το παρελθόν των νησιών, η Geyman και οι συνεργάτες της χρησιμοποίησαν ένα πλούσιο αρχείο 5.500 χιλιάδες αεροφωτογραφίες, που τραβήχτηκαν μεταξύ 1936 και 1938. Οι συνθήκες παγετού είχαν μετατρέψει σε πρόκληση τις πτήσεις, με τον εξοπλισμό να είναι αρκετά απλός. Παρολ’ αυτά, οι φωτογραφίες που ανήκουν στο Ινστιτούτο του Νορβηγικού Αρκτικού Πόλου, κατάφεραν να απεικονίσουν αυτό που έπρεπε. «Μαγεύτηκα από τις εικόνες», είπε η Geyman.

Για να μετατρέψει τα ξεθωριασμένα αρνητικά σε τρισδιάστατα ψηφιακά μοντέλα, η Geyman έπρεπε να «μάθει» στον υπολογιστή της πώς να ερμηνεύσει τις εικόνες. Αυτό περιλάμβανε την επιλογή σημείων σε διαφορετικές φωτογραφίες που δείχνουν το ίδιο χαρακτηριστικό στο τοπίο - μια ρωγμή, για παράδειγμα, ή ένα κανάλι που κόβεται στον πάγο από το λιωμένο νερό - έτσι ώστε το λογισμικό να μπορεί να συρράψει τις εικόνες μεταξύ τους.

Εντόπισε συνολικά 70.000 σημεία στις φωτογραφίες, κάτι που της πήρε σχεδόν δυο χρόνια. Μέχρι που άρχισε να φοράει γυαλιά, αφού προσπαθούσε να κοιτάξει όλες τις λεπτομέρειες σε κάθε φωτογραφία. Σε κάποια σημεία, το χιόνι δεν βοηθούσε, οπότε και σε αυτή την περίπτωση υπήρξαν κάποιες εκτιμήσεις.

Μόλις η Geyman και η ομάδα της κατάφεραν να ανακατασκευάσουν 1.500 παγετώνες στο Svalbard, ξεκίνησαν να τους συγκρίνουν με πιο πρόσφατες φωτογραφίες για να υπολογίσουν πόσος πάγος έλιωσε από τη δεκαετία του 1930.

Ύστερα χρησιμοποιήσαν αυτές τις προδιαγραφές για να προβλέψουν ότι το υψόμετρο των παγετώνων θα μειωθεί από 67 έως και 91 εκατοστά μέχρι το 2100, κάτι που θα εξαρτηθεί από την αύξηση των αεριών του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Αυτή η τιμή είναι σχεδόν διπλάσια από τον ρυθμό υποχώρησης του 20ου αιώνα, ακόμα και στα μέτρια σενάρια υπερθέρμανσης, κατά τα οποία η θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά 2 βαθμούς περισσότερο από τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Η πλήρης ανακατασκευή των παγετώνων σε ολόκληρες και οροσειρές είναι σχετικά πρόσφατη σύμφωνα με τον Erik S. Mannerfelt, ειδικός στους παγετώνες και καθηγητής στη Ζυρίχη. «Αυτή είναι μια νέα εποχή, όπου μπορούμε να κοιτάμε όχι μόνο μεμονωμένους παγετώνες αλλά συνολικά τον πληθυσμό τους». Ο ίδιος χρησιμοποιεί 22.000 φωτογραφίες μελετώντας τους ελβετικούς παγετώνες μεταξύ των δυο Παγκοσμίων Πολέμων, ελπίζοντας πως θα καταφέρει κι αυτός να επιτύχει παρόμοιες ανακατασκευές και αποτελέσματα.
«Δεδομένου ότι τώρα αρχίζουμε να γνωρίζουμε τι ακριβώς έχει συμβεί», είπε ο κ. Mannerfelt, «μπορούμε να κάνουμε πολύ καλύτερες προβλέψεις για το μέλλον».

Πληροφορίες: nytimes.com