Τους είπαν πως αν πλησίαζαν οι ναζί έπρεπε να βήξουν δυνατά. Μια προσεγμένη περιγραφή και η συνεννόηση με τους ασθενείς έφτανε για να σωθούν δεκάδες Εβραίοι από τη μανία των Ναζί. Φυσικά, μεγάλο ρόλο έπαιξε και οι γενναιότητα των γιατρών του νοσοκομείου Fatebenefratelli της Ρώμης, που είχαν την ιδέα του «Συνδρόμου Κ».

Πρόκειται για μια από τις λίγες ιστορίες ελπίδας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που είχαν και ευτυχή κατάληξη. Στην Ιταλία δίωξη των Εβραίων δεν ήταν ίδια με εκείνη της ανατολικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης και της Θεσσαλονίκης. Όμως υπολογίζεται ότι τουλάχιστον 9 χιλιάδες Εβραίοι έχασαν την ζωή τους εκείνη την περίοδο. Το φασιστικό καθεστώς του Μουσολίνι πέρασε αρχικά κάποιους νόμους που τους αφαιρούσαν αρκετά από τα δικαιώματά τους. Ωστόσο, οι μεταφορές τους σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως ξεκίνησαν το 1943, όταν οι Ναζί ουσιαστικά έκαναν κατοχή στη χώρα, αφήνοντας στην κεφαλή της της τον Μουσολίνι ως μαριονέτα. Εκείνη την περίοδο τουλάχιστον 10 χιλιάδες Εβραίοι μεταφέρθηκαν στα γκέτο της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Μόνο χίλιοι από αυτούς επέστρεψαν.

Στις 16 Οκτωβρίου του 1943, οι Ναζί έκαναν επιδρομή σε μια συνοικία Εβραίων στη Ρώμη. Η συνοικία αυτή βρισκόταν σχεδόν διπλά στο νοσοκομείο Fatebenefratelli, το οποίο με τη σειρά του ήταν χτισμένο πάνω σε ένα μικρό νησάκι του ποταμού Τίβερη.

Διευθυντής του νοσοκομείου ήταν ο Giovanni Borromeo, ο οποίος δεν χώνευε καθόλου τους φασίστες και μάλιστα είχε στο παρελθόν αρνηθεί να γίνει μέλος του κόμματος. Το νοσοκομείο είχε ήδη μετατραπεί σε ασφαλές καταφύγιο για Εβραίους, δίνοντας την ευκαιρία στον Εβραίο γιατρό Vittorio Sacerdoti να δουλεύει με ψεύτικα χαρτιά στο νοσοκομείο.

O Giovanni Borromeo

@mentalfloss.com

Εκείνο το βράδυ, τοπ νοσοκομείο άνοιξε τις πύλες του για να υποδεχθεί κάθε κυνηγημένο που ζητούσε καταφύγιο από την επιδρομή των Ναζί. Όμως ο Borromeo γνώριζε ότι κάποια στιγμή στο νοσοκομείο θα γινόταν έρευνα, οπότε έπρεπε να επινοήσει ένα τέχνασμα για να τους κρατήσει ασφαλείς. Μαζί με τον Sacerdoti και έναν ακόμα γιατρό, τον Adriano Ossiccini, πήραν μια γενναία απόφαση. Αποφάσισαν λοιπόν πως κάθε Εβραίος που θα ερχόταν στο νοσοκομείο θα δηλωνόταν ως ασθενής που έπασχε από την μεταδοτική και θανατηφόρα ασθένεια «Σύνδρομο Κ».

Η ασθένεια αυτή βέβαια δεν υπήρχε, την επινοήσαν εκείνη την στιγμή. Ο Ossiccini σκέφτηκε το «Κ» από τους Albert Kesserling, τον διοικητή του στρατού των Ναζί στην ρώμη και από τον Herbert Kappler, αρχηγό των SS στην πόλη και αργότερα υπεύθυνο για την σφαγή 335 Ιταλών πολιτών.

Χώρισαν τους πραγματικούς ασθενείς με εκείνους που αναζήτησαν καταφύγιο και διαμόρφωσαν έτσι τα δωμάτια ώστε να φαίνεται πως φιλοξενούν ασθενείς με μεταδοτική ασθένεια. Όλοι τους όμως έπρεπε να παίζουν τον ρόλο τους. Τους είπαν πως αν πλησίαζαν οι ναζί έπρεπε να βήξουν δυνατά.

Οι Ναζί έφτασαν, όπως αναμενόταν, στο κτίριο . Όταν έφτασαν στην πτέρυγα των ασθενών με το «Σύνδρομο Κ», οι γιατροί τους προειδοποιήσαν πως πρόκειται για μια πολύ μεταδοτική νευρολογική ασθένεια, της οποίας τα συμπτώματα συμπεριλαμβάνουν σπασμούς και παράλυση που μπορεί να οδηγήσει σε παραμόρφωση και θάνατο. Οι ναζί ούτε που σκέφτηκαν να μπουν. Όπως ανέφερε ο Sacerdoti το 2004 στο BBC, νόμιζαν πως ήταν καρκίνος ή φυματίωση και έφυγαν τρέχοντας.

Οι γιατροί φυγάδευσαν αργότερα τους Εβραίους σε ασφαλή μέρη εντός και εκτός πόλης. Πέρασαν σχεδόν 7 μήνες για να αποφασίσουν η Ναζί να ξαναψάξουν το νοσοκομείο. Όταν το έκαναν, βρήκαν μόνο 5 Πολωνο-Εβραίους να κρύβονται στο μπαλκόνι, οι οποίοι αφέθηκαν ελεύθεροι έναν μήνα μετά, όταν σταμάτησε η κατοχή. Το σχέδιο είχε στεφθεί από απόλυτη επιτυχία. Δεκάδες άνθρωποι είχαν σωθεί.

Ο Borromeo τιμήθηκε από την ιταλική κυβέρνηση και από το Ισραήλ. Πέθανε στα 63 του μέσα στο νοσοκομείο που ήταν διευθυντής. Ο Οssiccini, που πέθανε το 2019, είχε πει τρία χρόνια νωρίτερα πως «Το μάθημα εμπειρίας ήταν ότι δεν πρέπει να ενεργούμε για λόγους προσωπικού συμφέροντος, αλλά για αξίες. Οτιδήποτε άλλο είναι ντροπή».

Όλοι οι γιατροί ρίσκαραν τη ζωή τους όταν εφηύραν το «Σύνδρομο Κ». Μια λεπτομέρεια μπορεί αν τους είχε κοστίσει τη ζωή. Οι πράξεις όμως έδωσαν ελπίδα και αποδείχτηκαν σωτήριες για δεκάδες ανθρώπους που βρέθηκαν κυνηγημένοι.