Oι Έλληνες καλλιτέχνες ψάχνουν την άκρη του δόρατος στη μάχη του πολιτισμού

Η Λίλα Μπακλέση, ηθοποιός στο σινεμά και το θέατρο, αναρωτιέται ποιος θα πάει στο θέατρο ή στον κινηματογράφο από τον επόμενο χειμώνα όταν κατ'εξοχήν οι θεατρικές παραστάσεις και οι κινηματογραφικές αίθουσες αποτελούν σημεία συγκεντρώσεων πλήθους.  

"Προσπαθώ ακόμα να διαχειριστώ αυτό που συμβαίνει. Σίγουρα δεν ξερω πως θα ειναι η επόμενη μέρα για την τέχνη. Δεν ξέρω πώς παραμείνω ψύχραιμη και να αφουγκραστώ αυτο που συμβαίνει σε παγκόσμιο επίπεδο. Στη χώρα μας για μια ακόμη φορά ο πολιτισμός ειναι αόρατος. Το πιο τρομακτικό ειναι ότι πλέον δεν με σοκάρει" λέει.

"Πιστευω ότι πρεπει να επενδύσουμε ως χώρα στον πολιτισμό,το πίστευα και πριν την πανδημία αλλα τωρα θεωρώ ότι ειναι επιτακτική ανάγκη να στηριχθουν οι καλλιτέχνες των οποίων ο βιοπορισμός εξαρτάται πλήρως απο συγκεντρώσεις μεγάλου αριθμού ατόμων.

Ποιος θα παει στο θέατρο και στον κινηματογράφο το χειμώνα που μας έρχεται; Πρεπει να γίνει ενα σοβαρό σχέδιο με πλάνο 15ετιας για τον πολιτισμό! Ας αφυπνιστούμε απο αυτην την τραγική κατάσταση και ας απαιτήσουμε να οργανωθεί η κρατική πολιτική για τον πολιτισμό σε ενα πλαίσιο μακριά απο τις αλλαγες της εκάστοτε κυβερνησης.

Αυτα σκέφτομαι. Και θυμώνω, και ηρεμώ και διαβαζω και κοιτάζω το ταβάνι.
Οι σειρές, οι ταινίες, η μουσική, τα βιβλία, οι μαγνητοσκοπημένες θεατρικές παραστάσεις μας κράτησαν συντροφιά σε αυτές τις δύσκολες μερες. Πώς γίνεται την ίδια στιγμή να πετάμε στα σκουπίδια τους δημιουργούς που έγιναν η παρέα μας στην απομόνωση;"

O Tάσος Ράτζος, σκηνοθέτης και δημιουργός της εταιρείας Θεάτρου Μικρός Βορράς, που αριθμεί 25 ηθοποιούς, και σταμάτησε κι αυτός τις παραστάσεις του από τον Μάρτιο.

"Σκέφτομαι ποιες ανάγκες καλύπτει ο πολιτισμός, η τέχνη για την ακρίβεια, πότε τραγουδάει ο άνθρωπος πότε χορεύει. Ίσως για να υμνήσει τον θεό του; να κλάψει τον πόνο του, να μοιρολογήσει, να μιλήσει για ότι αγαπά κι ότι φοβάται, να εκτονώσει τα βαθύτερα ένστικτά του ίσως ακόμα ακόμα και να θεραπευτεί. Δεν είναι τυχαίο ότι πλάι στα αρχαία Ασκληπιεία υπήρχαν μεγάλα θέατρα. Επίσης αναλογίζομαι λίγο πιο συγκεκριμένα την πολιτική αλλά και την παιδευτική δύναμη του θεάτρου", λέει.

"Πολλές φορές στην ιστορία της ανθρωπότητας, όπως στην Αναγέννηση, παιδεία, πολιτισμός ακόμα και επαναστατικές ιδέες πήγαιναν πλάι πλάι. Κάνω αυτές τις σκέψεις σήμερα που τόσο εγώ όσο και οι συνεργάτες μου στον Μικρό Βορρά έχουμε μείνει στην απόλυτη απραξία. Σκέφτομαι τόσο τη σημερινή δυσκολία όσο και την επόμενη μέρα. Ένα διάστημα απραξίας και μη εξωτερικής δράσης μπορεί να σε κάνει σίγουρα πιο δυνατό.

Να σε κάνει να σκύψεις πιο βαθιά μέσα σου και να δεις τους κρυμμένους θησαυρούς που δεν άφηνε η καθημερινότητα να φανερωθούν. Αλλά παράλληλα αναλογίζομαι και την επόμενη μέρα. Έχοντας την ευθύνη όχι μόνο για μένα αλλά και μια ομάδα που αριθμεί 25 συνεργάτες που όλοι μένουν στην ανεργία αυτό με προβληματίζει.

Απαγορεύονται όλα τα ζωντανά θεάματα, οι συναυλίες, όλες εκδηλώσεις πολιτισμού και βέβαια είναι θέμα συλλογικής υγείας και οπωσδήποτε συμφωνώ. Μα θέλω να ρωτήσω κυρίως την πολιτεία, τους θεσμούς της πολιτείας, είναι και σήμερα ανάγκη η τέχνη; Πρέπει να μείνει ζωντανή η φλόγα της; Πώς θα προστατέψουμε τους καλλιτέχνες;"

H Bαρβάρα Δουμανίδου, σκηνοθέτης και ιδρύτρια του "Θεάτρου του Άλλοτε" πιστεύει πως αυτή η χρονιά θα είναι η  δυσκολότερη όλων των εποχών στην παγκόσμια ιστορία της Τέχνης. "Όλα τα είδη των τεχνών πλήττονται με το μεγαλύτερο πλήγμα να είναι στο χώρο του θεάτρου και της μουσικής, μιας και οι παραστάσεις απαιτούν μεγαλύτερο συγχρωτισμό ανθρώπων. Φυσικά θα είναι δύσκολη χρονιά για τους περισσότερους ανθρώπους και θα ήταν εγωιστικό να σκεφτόμαστε μόνο τους εαυτούς μας όταν εστιάτορες, ξενοδόχοι, ελεύθεροι επαγγελματίες βλέπουν τα χρέη τους να στοιβάζονται χωρίς να ξέρουν τι θα γίνει την επόμενη μέρα. Και όλοι καλούμαστε να ξαναχτίσουμε το οικοδόμημά μας ο καθένας από το μετερίζι του" λέει.

"Η τέχνη του θεάτρου, πνίγεται στο θολό τοπίο των απλήρωτων προβών, των ανασφάλιστων ηθοποιών, του τραγικού φορολογικού πλαισίου"

"Προσωπική μου γνώμη αυτό που πρέπει να γίνει και έπρεπε ήδη να έχει γίνει είναι να αλλάξει το θεατρικό τοπίο και σε εθνικό επίπεδο αλλά και σε τοπικό.

Θεωρώ υποκριτικό για να γίνω λίγο πιο σκληρή, την προάσπιση των καλλιτεχνών αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή, όταν η τέχνη του θεάτρου ειδικότερα, πνίγεται στο θολό τοπίο των απλήρωτων προβών, των ανασφάλιστων ηθοποιών, του τραγικού φορολογικού πλαισίου όπου τα έξοδα είναι πάντα περισσότερα από τα έσοδα αιώνες τώρα σε παγκόσμιο επίπεδο. Η φράση ‘’το θέατρο δεν έχει χρήματα’’ προφανώς δεν είναι τυχαία και για αυτό τον λόγο είναι λίγοι εκείνοι που βιοπορίζονται από το θέατρο.

Τυχαίο δεν είναι επίσης, πως οι καλλιτέχνες στην πλειοψηφία τους είναι άνθρωποι ταγμένοι στη μεταφυσική της τέχνης τους, και για αυτό δεν ασχολούνται όπως είναι αναμενόμενο με πράγματα τα οποία άπτονται της καθημερινής βιοπάλης.

Κακώς ή καλώς θα το κρίνει η υστεροφημία του καθενός μας. Και θα μιλήσω προσωπικά καθώς η επιχειρηματική μου θεατρική δράση αφαίρεσε βίαια ένα μεγάλο καλλιτεχνικό μου κομμάτι. Η επιβίωση υπερίσχυσε. Δεν συμβαίνει όμως με όλους και για αυτό είναι επιτακτική ανάγκη η διαμόρφωση μιας νέας πραγματικότητας στο χώρο της τέχνης. Ασφαλώς μια κατοχύρωση των δικαιωμάτων των ηθοποιών επείγει και είναι σημαντικό να μπει στο υπάρχον μπερδεμένο νομικό πλαίσιο μια ξεκάθαρη εξήγηση για το ποιος είναι ηθοποιός. Ποια τα δικαιώματα του και οι υποχρεώσεις του.

Αλλά φέτος η πληγή μας δεν θα είναι μόνο το οικονομικό όπως ήταν πάντα. Το μεγαλύτερο τραύμα αυτής της πανδημίας για όλους εμάς που ζούμε και αναπνέουμε για την Τέχνη θα είναι η μη έκφραση της. Η δημιουργία δεν θα σταματήσει ποτέ. Ούτε τώρα. Η Τέχνη όμως πρέπει να μοιράζεται και όπως φαίνεται πρέπει να αλλάξει (τουλάχιστον για φέτος) ο τρόπος. Αλλά κι αυτό είναι κάτι που το γνωρίζουμε καλά. Η Τέχνη είναι αθάνατη. Οι καλλιτέχνες όχι."

Τι μέλλει γενέσθαι;

Η υπουργική απόφαση αναμένεται μέσα στον Μάιο και οι επιχορηγήσεις θα δοθούν ως το τέλος του έτους, αρκεί οι σχετικές αιτήσεις να έχουν κατατεθεί ως τις 30 Ιουνίου. Τα αποτελέσματα θα δημοσιευτούν τον Ιούλιο και σταδιακά θα αρχίσει η ροή αυτών των χρηματοδοτήσεων. 

Τα ποσά που διατεθούν για θέατρο, χορό και μουσική είναι περίπου 2,5 εκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με την υπουργό.

«Δουλεύουμε για  να συγκροτήσομε με τους εποπτευόμενους φορείς μας ένα πρόγραμμα κάποιων δεκάδων παραστάσεων μέσα σε αρχαιολογικούς χώρους-παράλληλα με το δικό τους διακριτό πρόγραμμα- με μικρά σχήματα.  Σε αυτά τα σχήματα θα μετέχουν κυρίως καλλιτέχνες από την ελεύθερη αγορά». 

 Όπως ξεκαθαρίζει η υπουργός, το υπουργείο Πολιτισμού δεν μπορεί να δώσει επιδόματα, όμως είναι η πρώτη φορά που δίνεται πακέτο 15εκ. ευρώ στον σύγχρονο πολιτισμό για αναπτυξιακές δράσεις της επόμενης μέρας, που δεν θα είναι εύκολη. Πρέπει από τώρα να την σκεφτόμαστε. Με τα χρήματα αυτά θα  υποστηριχθεί η μουσική, το θέατρο, ο κινηματογράφος, ο χορός, ενώ οι συνολικές έξτρα επιχορηγήσεις υπολογίζονται από 750.000 ως 1 εκατομμύριο ευρώ.