Ο Γρηγόρης Αυξεντίου ήταν ένα από τα πολλά θύματα της Αγγλοκρατίας στο νησί της Κύπρου. Και μάλιστα με πολύ άσχημο και βίαιο τρόπο. Γεννήθηκε στην Λύση της Αμμοχώστου στις 22 Φεβρουαρίου του 1928. Μετά το σχολείο ήρθε στην Ελλάδα για να σπουδάσει στην Σχολή Ευελπίδων.
Τελικά μπήκε στην Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών αλλά ταυτόχρονα διάβαζε για να μπορέσει να μπει και στην Φιλοσοφική. Ως Ανθυπολοχαγός υπηρ΄’ετησε στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, μέχρι που επέστρεψε στην Κύπρο, όπου εργάστηκε σαν οδηγός ταξί. Το 1955 συνάντησε για πρώτη φορά τον αρχηγό της ΕΟΚΑ (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών), Γεώργιο Διγενή - Γρίβα. Χωρίς να το πολυσκεφτεί, έγινε μέρος του αγώνα κατά των Άγγλων. Συμμετείχε μάλιστα και στις επιθέσεις κατά της Ηλεκτρικής Εταιρείας και του Ραδιοφωνικού Σταθμού Λευκωσίας.
Έγινε γρήγορα υπαρχηγός της οργάνωσης. Οι ηγετικές του ικανότητες ξεχώρισαν και επιλέχθηκε να ηγηθεί της προσπάθειας της ένωσης με την Ελλάδα. Οι Άγγλοι προσπαθούσαν απεγνωσμένα να τον συλλάβουν. Απέτυχαν πολλές φορές. Τον επικήρυξαν για 5.000 λίρες, αλλά ο Αυξεντίου ήξερε πως να ξεγλιστρά. Μάλιστα μια φορά, μεταμφιέστηκε σε καλόγερο και κέρασε τους Άγγλους που τον κυνηγούσαν χωρίς να τον καταλάβουν. Τόσο θάρρος είχε.
Στις 12 Δεκεμβρίου του 1955 γελοιοποίησε για άλλη μια φορά τους Βρετανούς. Μαζί με άλλα στελέχη της ΕΟΚΑ παγιδεύτηκαν από αυτούς στο όρος Τρόοδος. Όμως ο Αυξεντίου οδήγησε τους συντρόφους του σε ασφαλές μέρος και έβαλε του Άγγλους να πυροβολούνται μεταξύ τους!
Δυο μήνες αργότερα, οι βρετανικές δυνάμεις έλαβαν μια πληροφορία από έναν βοσκό, ότι ο Αυξεντίου μαζί με κάποιους συντρόφους του κρυβόταν σε μια σπηλιά κοντά στην Μονή Μαχαίρα. Στις 2 Μαρτίου, ένα απόσπασμα 60 στρατιωτών πλησίασε την σπηλιά. Ο ανθυπολοχαγός Μίντλετον τον κάλεσε να παραδοθεί. «Ρίξε τα όπλα σου και παραδώσου, αλλιώς θα επιτεθούμε». Κάποιος απάντησε: «Καλά παραδινόμαστε». Τέσσερις άνδρες βγήκαν έξω, όχι και ο Αυξεντίου. Ο Μίντλετον τον κάλεσε και πάλι να παραδοθεί, αλλά έλαβε την υπερήφανη απάντηση «Μολών λαβέ».
Τέσσερις Άγγλοι στρατιώτες μπήκαν στην σπηλιά, ο Αυξεντίου τους περίμενε και πυροβολούσε μανιασμένα. Ένα από αυτούς έπεσε νεκρός ενώ οι άλλοι οπισθοχώρησαν. Ο Μίντλετον φοβήθηκε και ζήτησε ενισχύσεις. Έφτασαν δεκάδες στρατιώτες με ελικόπτερα. Η μάχη ξεκίνησε αλλά μετά από δέκα ώρες κανένας δεν μπορούσε να νικήσει τον Αυξεντίου. Οι Βρετανοί αποφάσισαν να ρίξουν στην σπηλιά βόμβες πετρελαίου. Οι φλόγες κάλυψαν το σπήλαιο, μαζί και τον Γρηγόρη Αυξεντίου.
Τα ξημερώματα της 3ης Μαρτίου η μάχη τελείωσε. Το απανθρακωμένο πτώμα του Αυξεντίου τάφηκε στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας. Ήταν μόλις 29 ετών. Ήταν παλληκάρι. Ένα παλληκάρι που ο ηρωισμός του δεν μπορεί ποτέ να ξεχαστεί.
