Η ραγδαία εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να φέρει σημαντικές αλλαγές προς όφελος της κοινωνίας, συνοδεύεται όμως και από σοβαρές προκλήσεις που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της πρώτης ανεξάρτητης επιστημονικής έκθεσης του ΟΗΕ, την οποία συνέταξαν 40 κορυφαίοι επιστήμονες και ειδικοί από όλο τον κόσμο.

Η έκθεση θα παρουσιαστεί στις 6 και 7 Ιουλίου στη Γενεύη, στο πλαίσιο του πρώτου Παγκόσμιου Διαλόγου του ΟΗΕ για τη Διακυβέρνηση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Πρόκειται για μια προκαταρκτική αποτίμηση της σημερινής κατάστασης, ενώ μέσα στο 2027 αναμένεται να δημοσιευθεί μια πιο ολοκληρωμένη μελέτη. Τα μέλη της επιτροπής εργάζονται ανεξάρτητα από κυβερνήσεις, οργανισμούς και εταιρείες τεχνολογίας.

Σύμφωνα με τα βασικά ευρήματα, η εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης προχωρά με τόσο γρήγορους ρυθμούς ώστε οι κυβερνήσεις και οι αρμόδιοι φορείς δυσκολεύονται να την παρακολουθήσουν και να θεσπίσουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι διαθέσιμες γνώσεις και τα εργαλεία εποπτείας δεν επαρκούν ακόμη για την ασφαλή διαχείριση των πιο εξελιγμένων αυτόνομων συστημάτων.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανότητα παραπλανητικής ή επικίνδυνης συμπεριφοράς από συστήματα ΤΝ. Όπως επισημαίνει ο συμπρόεδρος της επιτροπής, Γιούσουα Μπένζιο, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η τεχνολογία να προκαλέσει σοβαρές ή ακόμη και καταστροφικές συνέπειες, είτε λόγω λανθασμένης λειτουργίας είτε εξαιτίας κακόβουλης χρήσης.

Παράλληλα, η έκθεση αναγνωρίζει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην επιστήμη, την υγεία, την εκπαίδευση και την οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την ψυχική υγεία, την κοινωνική συνοχή, τα οικονομικά και περιβαλλοντικά συστήματα, αλλά και τη συνολική διακυβέρνηση της τεχνολογίας.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ακόμη ότι, αν και περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι χρησιμοποιούν πλέον εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης σε εβδομαδιαία βάση, η πρόσβαση παραμένει άνιση. Οι αναπτυσσόμενες χώρες υιοθετούν την τεχνολογία με πιο αργούς ρυθμούς, ενώ η υπολογιστική ισχύς συγκεντρώνεται κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.

Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τη γλωσσική κάλυψη των μοντέλων ΤΝ. Παρότι στον κόσμο ομιλούνται περισσότερες από 7.000 γλώσσες, τα περισσότερα συστήματα έχουν εκπαιδευτεί μόνο σε ένα μικρό ποσοστό αυτών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά λάθη, ακόμη και σε κρίσιμους τομείς όπως η ιατρική.

Η έκθεση αναφέρεται επίσης στους κινδύνους που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα και την παραπληροφόρηση. Η δημιουργία deepfakes, η παραγωγή παράνομου και κακοποιητικού περιεχομένου, αλλά και η μαζική διάδοση ψευδών ή χειραγωγημένων πληροφοριών, θεωρούνται από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της νέας εποχής, καθώς μπορούν να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, τη δημοκρατική διαδικασία και την κοινωνική συνοχή.

Τέλος, οι συντάκτες της έκθεσης υπογραμμίζουν ότι πολλές χώρες, ακόμη και οικονομικά ανεπτυγμένες, δεν διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία για να αξιολογήσουν τα πιο προηγμένα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης ή να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση των διεθνών κανόνων που θα καθορίσουν το μέλλον της τεχνολογίας.