Ανησυχητική αποτυπώνεται η εικόνα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης παγκοσμίως, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της IQAir, η οποία καταγράφει δραματικές αποκλίσεις από τα διεθνή πρότυπα. Στην κορυφή της λίστας για το 2025 βρίσκεται το Πακιστάν, με επίπεδα επικίνδυνων αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5 που φτάνουν έως και 13 φορές πάνω από τα όρια που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Η εικόνα δεν περιορίζεται σε μία χώρα. Από τις 143 χώρες και περιοχές που εξετάστηκαν, οι 130 δεν κατάφεραν να ανταποκριθούν στα πρότυπα ποιότητας αέρα, επιβεβαιώνοντας ότι το πρόβλημα έχει πλέον παγκόσμιες διαστάσεις. Μόλις 13 χώρες διατήρησαν τα επίπεδα PM2.5 κάτω από το όριο ασφαλείας, παρουσιάζοντας ωστόσο μικρή βελτίωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Στη λίστα των πιο επιβαρυμένων χωρών, μετά το Πακιστάν, ακολουθούν το Μπανγκλαντές και το Τατζικιστάν, ενώ το Τσαντ, που βρισκόταν στην πρώτη θέση το 2024, υποχώρησε στην τέταρτη. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι μεταβολές αυτές ενδέχεται να μην αντικατοπτρίζουν πλήρως την πραγματικότητα, λόγω ελλείψεων στα διαθέσιμα δεδομένα.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπαιξε η απόφαση των Ηνωμένες Πολιτείες να διακόψουν το 2025 διεθνές πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα, επικαλούμενες δημοσιονομικούς περιορισμούς. Η εξέλιξη αυτή επηρέασε σημαντικά τη συλλογή στοιχείων σε αρκετές χώρες, αφήνοντας κενά στην παγκόσμια εικόνα.

Σε επίπεδο πόλεων, η κατάσταση εμφανίζεται ακόμη πιο επιβαρυμένη. Η πόλη Λόνι στην Ινδία κατέγραψε τις υψηλότερες τιμές ρύπανσης παγκοσμίως, ενώ ακολουθεί η Χοτάν στην Κίνα. Αξιοσημείωτο είναι ότι και οι 25 πιο μολυσμένες πόλεις του πλανήτη βρίσκονται σε τρεις μόνο χώρες: την Ινδία, το Πακιστάν και την Κίνα.

Παρά τη συνολική επιδείνωση, καταγράφονται και ορισμένες θετικές εξελίξεις. Χώρες όπως το Λάος, η Καμπότζη και η Ινδονησία παρουσίασαν βελτίωση, εξέλιξη που συνδέεται εν μέρει με το φαινόμενο La Niña, το οποίο ευνοεί ισχυρότερους ανέμους και αυξημένη υγρασία, συμβάλλοντας στη μείωση των ρύπων.

Συνολικά, 75 χώρες εμφάνισαν μείωση της ρύπανσης σε σχέση με το 2024, ενώ 54 κατέγραψαν αύξηση. Ωστόσο, μόλις το 14% των πόλεων παγκοσμίως πληρούσε τα όρια του Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το 2025, ποσοστό χαμηλότερο από το 17% της προηγούμενης χρονιάς. Παράγοντες όπως οι εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές στον Καναδάς συνέβαλαν περαιτέρω στην επιδείνωση της ποιότητας του αέρα, επηρεάζοντας ακόμη και περιοχές εκτός συνόρων.

Μέσα σε αυτό το σύνθετο τοπίο, λίγες χώρες, όπως η Αυστραλία, η Ισλανδία, η Εσθονία και ο Παναμάς, κατάφεραν να διατηρήσουν την ποιότητα του αέρα εντός ασφαλών ορίων.

Η έκθεση αναδεικνύει με σαφήνεια ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση παραμένει ένα από τα πιο κρίσιμα περιβαλλοντικά ζητήματα της εποχής, με άμεσες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και την ποιότητα ζωής σε παγκόσμιο επίπεδο.