Με τη συμπλήρωση τεσσάρων ετών από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η Ολένα Κουρίλο, η 52χρονη καθηγήτρια που έγινε γνωστή διεθνώς ως το «πρώτο πρόσωπο του πολέμου», μιλά για την επιστροφή της στο Τσουχούιβ μετά από περίπου 1,5 χρόνο, τις μνήμες της 24ης Φεβρουαρίου 2022, τη νέα επαγγελματική της πορεία και... προκαλεί τον Βλαντίμιρ Πούτιν να τη συναντήσει.

Η φωτογραφία της, τραυματισμένης από ρωσικό βομβαρδισμό, με το πρόσωπο ματωμένο και το κεφάλι δεμένο με επιδέσμους, έκανε τον γύρο του κόσμου. Ο Αμερικανός φωτογράφος ντοκιμαντέρ, Βόλφγκανγνκ Σουάν την απαθανάτισε λίγα λεπτά αφότου διασώστες της παρείχαν τις πρώτες βοήθειες. Στο βλέμμα της αποτυπώνονταν σύγχυση, σοκ και αδυναμία κατανόησης του τι είχε μόλις συμβεί.

Έναν μήνα αργότερα, ο πίνακας «The First Face of War» της καλλιτέχνιδας Ζένια Γκέρσμαν, βασισμένος στη συγκεκριμένη φωτογραφία, πωλήθηκε στον αμερικανικό οίκο δημοπρασιών Heritage Auctions έναντι 100.000 δολαρίων. Τα έσοδα διατέθηκαν για τη στήριξη των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας. Για την ίδια, ωστόσο, ξεκινούσε ένας διαφορετικός αγώνας: η αποκατάσταση της όρασής της.

Θεραπεία στο εξωτερικό και επιστροφή

Η Ολένα παρέμεινε στο εξωτερικό για περισσότερο από έναν χρόνο, υποβαλλόμενη συνολικά σε τέσσερις επεμβάσεις. Τα έξοδα θεραπείας και διαμονής καλύφθηκαν από δωρεές πολιτών, ενώ σημαντική ήταν η στήριξη της βρετανικής εφημερίδας Daily Mail, η οποία είχε δημοσιεύσει τη φωτογραφία της. Αρχικά μετέβη στην Πολωνία και στη συνέχεια στο Λονδίνο, όπου υποβλήθηκε στην τέταρτη επέμβαση.

Όπως αναφέρει, έζησε στο Λονδίνο στο πλαίσιο του προγράμματος «Home for Ukrainians», φιλοξενούμενη από οικογένεια που την υποδέχθηκε σε τριώροφο σπίτι, με πλήρεις ανέσεις. Παρά τις καλές συνθήκες και την πρόταση να παραμείνει, η ίδια ήθελε να επιστρέψει στην πατρίδα της. «Πηγαίνεις ως τουρίστας και είναι ωραία. Αλλά να ζήσεις μόνιμα; Δεν το έβλεπα για μένα», σημειώνει. Στις 16 Ιουνίου 2023 ολοκληρώθηκε η θεραπεία της στην Πολωνία και δύο ημέρες αργότερα επιβιβάστηκε στο τρένο Πρζέμισλ–Χάρκιβ με προορισμό την Ουκρανία.

Για να ευχαριστήσει την οικογένεια που τη φιλοξένησε, τους μαγείρεψε παραδοσιακά ουκρανικά πιάτα, όπως μπορς, βαρένικι και τηγανίτες.

Οι συνέπειες του τραυματισμού

Η 24η Φεβρουαρίου 2022 παραμένει μια δύσκολη ανάμνηση. Ρωσικός πύραυλος έπληξε την αυλή πενταώροφης πολυκατοικίας στη συνοικία Αβιάτορ του Τσουχούιβ, προκαλώντας πυρκαγιά. Τότε σκοτώθηκε ο 13χρονος Άντον Ταρασένκο, το πρώτο θύμα της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην περιφέρεια Χαρκόβου. Πολλοί κάτοικοι τραυματίστηκαν, ανάμεσά τους και η Ολένα.

Σήμερα βλέπει κατά 30% από το ένα μάτι και κατά 80% από το άλλο. Ο αμφιβληστροειδής στο ένα μάτι αποκολλήθηκε μερικώς, ενώ στο άλλο τα θραύσματα γυαλιού έπληξαν τον κερατοειδή. Χρειάζεται τακτική ιατρική παρακολούθηση. Όπως περιγράφει, δυσκολεύεται στις σκάλες, δεν μπορεί να διαβάσει και καταφεύγει σε ηχητικά βιβλία. Έχει επίσης υποστεί διπλό κάταγμα στο χέρι μετά από πτώση.

Πέρα από την όραση, αντιμετωπίζει προβλήματα στα νεφρά και στο στομάχι λόγω της μακράς φαρμακευτικής αγωγής, καθώς και συχνές φλεγμονές στα αυτιά. Παράλληλα, υποφέρει από μετατραυματικό στρες. «Κάθε βράδυ ονειρεύομαι εκρήξεις. Θέλω απλώς να κοιμηθώ», λέει.

«Θα ήταν αρκετά γενναίος ο Πούτιν για να με συναντήσει;»

«Αν είχα την ευκαιρία να συναντήσω τον Πούτιν πρόσωπο με πρόσωπο και να τον κοιτάξω στα μάτια, δεν θα φοβόμουν», είπε σε άλλο σημείο των δηλώσεών της. «Αλλά θα ήταν αρκετά γενναίος για κάτι τέτοιο; Θα του έλεγα όλα όσα σκέφτομαι» πρόσθεσε και συνέχισε λέγοντας ότι ο Πούτιν «δεν είναι άνθρωπος, θα μείνει στην ιστορία με τέτοιο τρόπο που οι επόμενες γενιές θα τον καταριούνται».

Νέα επαγγελματική αρχή

Μετά την επιστροφή της το 2023, αναζητούσε τρόπο να είναι χρήσιμη. Σήμερα εργάζεται ως διαχειρίστρια έργου στο γραφείο της οργάνωσης «Defense of the State» στο Τσουχούιβ. Η αποστολή της δομής είναι η παροχή δωρεάν νομικής βοήθειας σε στρατιωτικούς, βετεράνους που απελευθερώθηκαν από αιχμαλωσία, οικογένειες αγνοουμένων και άλλες ευάλωτες ομάδες. Σύντομα προβλέπεται και η παροχή ψυχολογικής υποστήριξης.

Οι κάτοικοι της περιοχής συχνά την αναγνωρίζουν. Το πρόσωπό της φιλοξενείται ακόμη και σε διαφημιστική πινακίδα στην πόλη. Η ίδια, ωστόσο, αποφεύγει να προβάλλει την ιστορία της στα κοινωνικά δίκτυα. «Δεν θέλω να είμαι κάτι ξεχωριστό. Θέλω μια φυσιολογική ζωή», επισημαίνει.

Σήμερα ζει σε χωριό λίγα χιλιόμετρα από το Τσουχούιβ, καθώς το διαμέρισμά της, που υπέστη ζημιές από την πυραυλική επίθεση, δεν έχει ακόμη αποκατασταθεί πλήρως λόγω έλλειψης χρημάτων. Όπως λέει, δυσκολεύεται να παραμείνει εκεί: «Μπαίνω και θυμάμαι πού τραυματίστηκα. Είναι συναισθηματικά δύσκολο». Ελπίζει να επιστρέψει όταν τελειώσει ο πόλεμος. «Όταν επικρατήσει ειρήνη. Και ελπίζω να είναι φέτος», καταλήγει.