Ο πειραματισμός με το λεγόμενο «πρόβλημα του συνδετήρα», μια θεωρητική άσκηση του φιλοσόφου Νικ Μπόστρομ, έμοιαζε για χρόνια υπερβολικός.

Φαντάσου μια υπερ-έξυπνη μηχανή που έχει μία μόνο εντολή: να φτιάχνει όσο το δυνατόν περισσότερους συνδετήρες γραφείου. Δεν είναι κακή. Δεν μισεί τους ανθρώπους. Απλώς κάνει πολύ καλά αυτό που της είπαν.

Για να φτιάξει περισσότερους συνδετήρες, αρχίζει να χρησιμοποιεί όλους τους πόρους. Μέταλλα. Ενέργεια. Χώρο. Κάποια στιγμή, ακόμα και οι άνθρωποι γίνονται «εμπόδιο» στον στόχο της. Όχι από κακία, αλλά επειδή δεν της είπαν ποτέ να μην τους βλάψει.

Η ιδέα ότι μια σουπερ έξυπνη 'μηχανή', η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να καταστρέψει τον κόσμο απλώς και μόνο επειδή έχει στόχο να φτιάχνει περισσότερους συνδετήρες γραφείου, ακουγόταν σαν sci-fi. Κι όμως – χωρίς να μιλάμε για αποκάλυψη – αρχίζουμε να βλέπουμε κάτι ανησυχητικά γνώριμο να συμβαίνει γύρω μας.

Οι πόροι δεν είναι ανεξάντλητοι. Και αυτή τη φορά, η έλλειψη δεν αφορά κάτι αφηρημένο ή μακρινό, αλλά συστατικά που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητά μας. Η ραγδαία εξάπλωση των data centers για την τεχνητή νοημοσύνη έχει οδηγήσει σε παγκόσμια έλλειψη μνήμης υπολογιστών. Τα κέντρα αυτά χρειάζονται τεράστιες ποσότητες RAM για αποθήκευση και επεξεργασία δεδομένων, την ίδια στιγμή που την ίδια μνήμη χρειάζονται και όλες οι συσκευές που χρησιμοποιούμε καθημερινά.

Το πρόβλημα γίνεται πιο έντονο αν σκεφτεί κανείς ότι σχεδόν όλη η παγκόσμια παραγωγή μνήμης ελέγχεται από μόλις τρεις εταιρείες. Micron, SK Hynix και Samsung Electronics δεν μπορούν αυτή τη στιγμή να καλύψουν τη ζήτηση, και κανείς δεν γνωρίζει πότε – ή αν – θα προλάβουν να ισορροπήσουν την αγορά. Το αποτέλεσμα είναι απλό και οδυνηρό: λιγότερα διαθέσιμα εξαρτήματα, πιο ακριβές συσκευές και τεχνολογία που δεν βελτιώνεται όσο θα έπρεπε.

Έτσι, τα gadgets γίνονται ταυτόχρονα χειρότερα και ακριβότερα. Όχι επειδή δεν υπάρχει καινοτομία, αλλά επειδή η καινοτομία απορροφά πόρους πιο γρήγορα απ’ όσο μπορούν να παραχθούν. Και κάπου εδώ, ένα φιλοσοφικό thought experiment παύει να μοιάζει αστείο και αρχίζει να θυμίζει προειδοποίηση – για έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη δεν μας καταστρέφει άμεσα, αλλά μας αφήνει με ακριβότερα κινητά και λιγότερες επιλογές.