Κομισιόν: Σκληραίνει η στάση σε Τουρκία και Βόρεια Μακεδονία

Η Κομισιόν στην έκθεση διεύρυνσης χαρακτηρίζει «πολύ χαμηλή» την ευθυγράμμιση της Τουρκίας με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ και ζητά από τη Βόρεια Μακεδονία να εφαρμόσει τη Συμφωνία των Πρεσπών.

Πιο αυστηρή από ποτέ εμφανίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση απέναντι στις υπό ένταξη χώρες με την Έκθεση για τη διεύρυνση της Κομισιόν, που δημοσιοποιήθηκε χθες. Η έκθεση έρχεται στον απόηχο του πολέμου στην Ουκρανία, των υβριδικών απειλών προς τα κράτη μέλη και των γεωπολιτικών ανακατατάξεων στη Μέση Ανατολή.

Ζητούμενο για τις Βρυξέλλες είναι η πλήρης ευθυγράμμιση των υποψήφιων χωρών, αλλά και των χωρών με ισχυρές σχέσεις με την ΕΕ, με τα δημοκρατικά ιδεώδη, το διεθνές δίκαιο και την εξωτερική πολιτική της Ένωσης.

Τι αναφέρει η έκθεση διεύρυνσης της Κομισιόν για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η Κομισιόν φέρεται σε πλήρη ταύτιση με τα ελληνικά ζητήματα, όπως φάνηκε και με την παρουσία του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στον ΟΗΕ, όταν δήλωσε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι παράνομο, παρουσία του εκπροσώπου της ΕΕ, Σταύρου Λαμπρινίδη.

Η Κομισιόν υποστήριξε πλήρως, μέσω του κ. Λαμπρινίδη, την ελληνική θέση, και η ίδια άποψη διατυπώνεται στην Έκθεση Προόδου. Σύμφωνα με αυτήν, το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες.

Στην έκθεση υπογραμμίζεται ο βαθμός προόδου των υπό ένταξη χωρών, με την Τουρκία να αποτελεί περίπτωση δημοκρατικής οπισθοδρόμησης. Η ευθυγράμμιση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής με τα ιδεώδη της ΕΕ χαρακτηρίζεται «πολύ χαμηλή», σύμφωνα με το Euronews.

Ποια είναι τα αγκάθια στις σχέσεις ΕΕ - Τουρκίας

Στα βασικά εμπόδια περιλαμβάνεται η στάση της Άγκυρας απέναντι στην κατοχή της Βόρειας Κύπρου, οι υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά, οι παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων, οι αμφισβητήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η έκθεση επισημαίνει ότι από το 2023 καταγράφεται συνολική βελτίωση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και δεν σημειώθηκαν μη εξουσιοδοτημένες τουρκικές γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Η εικόνα στο Αιγαίο, ωστόσο, παραμένει σύνθετη.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο casus belli που έχει διακηρύξει η τουρκική Εθνοσυνέλευση από το 1995, σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η δυνατότητα αυτή προβλέπεται από το άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και σημειώνει ότι το casus belli εξακολουθεί να επιβαρύνει τις διμερείς σχέσεις.

Από την έκθεση δεν απουσιάζουν οι τουρκικές αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών, οι γενικές αγγελίες ναυσιπλοΐας που εκδίδει η Άγκυρα και οι αμφισβητήσεις που στρέφονται εμμέσως κατά της ελληνικής κυριαρχίας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της δικαιοδοσίας. Η συμπερίληψη της θεωρίας της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα τουρκικά σχολικά βιβλία χαρακτηρίζεται επίσης πηγή ανησυχίας.

Το καλώδιο Great Sea Interconnector και οι τουρκικές αντιδράσεις

Με δεδομένη την ευρωπαϊκή συμμετοχή και χρηματοδότηση στην ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector (GSI), οι Βρυξέλλες καταγράφουν ότι η Τουρκία συνέχισε να παρεμποδίζει τις ερευνητικές δραστηριότητες για την υλοποίηση του έργου. Το ζήτημα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των προβλημάτων που επηρεάζουν την ενεργειακή συνεργασία στην περιοχή.

Η έκθεση αναφέρεται ακόμη στην τουρκική αντίδραση στη μεταφορά συστοιχίας Patriot σε ελληνικό νησί (Κάρπαθος), στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της ιρανικής πυραυλικής απειλής. Αναφέρεται επίσης στην ένταση που προκλήθηκε από την ανάπτυξη ελληνικών F-16 στην Κύπρο, μετά την επίθεση με drone στις βρετανικές βάσεις. Τα περιστατικά αυτά δείχνουν πόσο εύκολα οι περιφερειακές κρίσεις μπορούν να επιβαρύνουν εκ νέου τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Τι λέει η Κομισιόν για τη Βόρεια Μακεδονία και τη Συμφωνία των Πρεσπών

Από τις παρατηρήσεις των Βρυξελλών δεν ξέφυγε ούτε η στάση της Βόρειας Μακεδονίας απέναντι στη Συμφωνία των Πρεσπών. Στην Έκθεση Προόδου επισημαίνεται ότι «η συνεργασία με την Ελλάδα συνεχίζεται, ιδίως σε θέματα οικονομίας, υποδομών και ενεργειακής διασυνδεσιμότητας, τουρισμού και πολιτισμού».

Η έκθεση προσθέτει: «Η καλόπιστη εφαρμογή των διμερών συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας των Πρεσπών, παραμένει ουσιώδης. Μέλη της κυβέρνησης και ανώτεροι αξιωματούχοι παραβλέπουν κατά καιρούς τη Συμφωνία, μεταξύ άλλων μη χρησιμοποιώντας τη συνταγματική ονομασία της χώρας, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει τις σχέσεις καλής γειτονίας».

Το «ουσιώδες» της εφαρμογής προσκρούει στη στάση αξιωματούχων της γειτονικής χώρας, όπως ο πρωθυπουργός Χρίστιαν Μίτσκοσκι (Hristijan Mickoski). Κυβερνητικά στελέχη και βουλευτές του δεξιού κυβερνώντος κόμματος VMRO-DPMNE χρησιμοποιούν συστηματικά στις δημόσιες τοποθετήσεις τους την ονομασία «Μακεδονία», παραλείποντας τον προσδιορισμό «Βόρεια».