Καιρός: Έρχεται ο «Μπουράν» από τη Ρωσία; Η σπάνια «Γέφυρα Βοέικοφ» που μπορεί να φέρει πολικό ψύχος στην Ελλάδα

Η Γέφυρα Βοέικοφ ανάμεσα στον Αντικυκλώνα των Αζορών και τον Ρωσο-Σιβηρικό θα μπορούσε να φέρει ψύχος στην Ελλάδα, με θυελλώδεις βοριάδες και παγετό στα βόρεια, από τέλη Οκτωβρίου έως αρχές Νοεμβρίου.

Μια πιθανή Γέφυρα Βοέικοφ (Voejkov Bridge) ανάμεσα στον Αντικυκλώνα των Αζορών και τον Ρωσο-Σιβηρικό Αντικυκλώνα θα μπορούσε να μεταβάλει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία πάνω από την Ευρώπη μεταξύ τελών Οκτωβρίου και αρχών Νοεμβρίου. Αυτό είναι το σενάριο που περιγράφεται για την εξέλιξη του καιρού στη χώρα.

Το μπλοκάρισμα των ατλαντικών ρευμάτων θα μπορούσε να ευνοήσει μια οπισθοδρόμηση (retrogression) πολύ ψυχρού αέρα από τα ανατολικά προς τη Μεσόγειο και την Ελλάδα, με απότομη πτώση της θερμοκρασίας και χειμερινές συνθήκες.

Τα υποτιθέμενα αποτελέσματα για τη χώρα περιλαμβάνουν έντονους, θυελλώδεις βοριάδες, παγετό στα βόρεια και χιονοπτώσεις σε ασυνήθιστα χαμηλά υψόμετρα, ειδικά κατά μήκος των ορεινών όγκων της ηπειρωτικής χώρας και στις περιοχές που είναι εκτεθειμένες στο Αιγαίο. Η πιθανή διάρκεια του μπλοκαρίσματος και το επίπεδο των χιονοπτώσεων παραμένουν εξαρτώμενα από την εξέλιξη των μοντέλων και τη θέση των συστημάτων χαμηλής πίεσης.

Είναι πρωτοφανές ένα πρώιμο κύμα ψύχους στην Ελλάδα;

Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν ασυνήθιστη δεδομένης της χρονικής στιγμής, αλλά δεν στερείται προηγουμένου. Η ελληνική μετεωρολογική ιστορία καταγράφει επεισόδια στα οποία ένα πρώιμο κύμα ψύχους προέτρεξε του χειμώνα, φέρνοντας παγετό, ισχυρούς ανέμους και χιόνι σε χαμηλά υψόμετρα ήδη από τα τέλη Οκτωβρίου ή τις αρχές Νοεμβρίου.

Για να συγκριθούν όμως με το τρέχον σενάριο, είναι σημαντικό να διακρίνουμε τα φαινόμενα: ένα πρώιμο κύμα ψύχους δεν σημαίνει αυτόματα Μπουράν (Burian), και μια χιονόπτωση στις πεδιάδες από μόνη της δεν αρκεί για να αποδείξει ότι ο αέρας προέρχεται απευθείας από τη βαθιά Σιβηρία.

Τι είναι η Γέφυρα Βοέικοφ και γιατί μπορεί να φέρει ψύχος από τα ανατολικά

Η Γέφυρα Βοέικοφ, που σε κάποιες μεταγραφές αναφέρεται και ως Woeikoff Bridge, είναι μια ατμοσφαιρική διάταξη στην οποία περιοχές υψηλής πίεσης μπορούν να σχηματιστούν κατά μήκος μιας ζώνης που εκτείνεται στα μεγάλα γεωγραφικά πλάτη της Ευρώπης, συνδέοντας τον ατλαντικό με τον ηπειρωτικό αντικυκλώνα.

Εάν αυτή η δομή εδραιωθεί και εμποδίσει την κανονική ροή από τα δυτικά προς τα ανατολικά, οι ατλαντικές διαταραχές μπορούν να εκτραπούν και η κυκλοφορία κατά μήκος των περιθωρίων της μπορεί να αποκτήσει ανατολική συνιστώσα.

Σε αυτή την περίπτωση, ο ψυχρός αέρας που βρίσκεται πάνω από την ανατολική Ευρώπη ή τις απέραντες ρωσικές πεδιάδες θα μπορούσε να κινηθεί δυτικά και νοτιοδυτικά, προκαλώντας μια οπισθοδρόμηση προς τα Βαλκάνια και, εάν η διάταξη είναι ευνοϊκή, μέχρι την Ελλάδα.

Στο τρέχον σενάριο, το παράθυρο που πρέπει να παρακολουθηθεί είναι μεταξύ τέλους Οκτωβρίου και αρχών Νοεμβρίου, με την πιθανότητα το ατμοσφαιρικό μπλοκάρισμα να επιμείνει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, το χιόνι στις πεδιάδες και η διάρκεια της εισβολής είναι από τις πιο αβέβαιες πτυχές, καθώς εξαρτώνται από λεπτομέρειες της κυκλοφορίας που τα μοντέλα δεν έχουν ακόμη καθορίσει. Τα ιστορικά προηγούμενα βοηθούν στο να πλαισιωθεί η δυναμική ενός φθινοπωρινού κύματος ψύχους, αλλά δεν αποτελούν επιβεβαίωση της πρόγνωσης ούτε επιτρέπουν την εκ των προτέρων εξαγωγή συμπερασμάτων για θερμοκρασίες και ύψη χιονιού.

Μπουράν: ο παγωμένος άνεμος των ηπειρωτικών στεπών

Το όνομα Μπουράν (Burian ή Buran) παραπέμπει σε έναν παγωμένο άνεμο, χαρακτηριστικό των ρωσικών στεπών και των ηπειρωτικών περιοχών ανατολικά της Ευρώπης. Στη μετεωρολογική ορολογία χρησιμοποιείται για εισβολές πολύ ψυχρού αέρα από τα ανατολικά ή βορειοανατολικά, ικανές να διασχίσουν την Ανατολική Ευρώπη και να φτάσουν στη λεκάνη της Μεσογείου.

Πιο συγκεκριμένα, ο όρος αναφέρεται σε άνεμο από την ηπειρωτική Ρωσία και τη Σιβηρία: δεν μπορεί κάθε ψυχρό ανατολικό ή βόρειο ρεύμα που κατευθύνεται προς την Ελλάδα να οριστεί ως Μπουράν. Η διάκριση είναι σημαντική, επειδή μια εισβολή μπορεί να φέρει χιόνι και θερμοκρασίες παγετού ακόμη και όταν η προέλευση και η τροχιά της είναι διαφορετικές από εκείνες μιας πραγματικής ανατολικής ηπειρωτικής εισροής.

Όταν μια πολύ ψυχρή αέρια μάζα κινείται από τις ηπειρωτικές περιοχές προς τα Βαλκάνια, φτάνει στην Ελλάδα με ανατολικούς ή βορειοανατολικούς ανέμους και δημιουργεί έντονη αντίθεση με τις πιο ήπιες, πιο υγρές αέριες μάζες πάνω από το Αιγαίο και το Ιόνιο Πέλαγος. Το ψύχος από μόνο του δεν προκαλεί υετό, αλλά μπορεί να συμβάλει στον σχηματισμό χαμηλών πιέσεων και αστάθειας.

Εάν ένα χαμηλό βαρομετρικό αναπτυχθεί στο νότιο Αιγαίο ή το Ιόνιο, θα μεταφέρει την απαραίτητη υγρασία στις εκτεθειμένες περιοχές, με αποτέλεσμα οι χιονοπτώσεις να κατέβουν γρήγορα σε υψόμετρο και να επηρεάσουν την ανατολική ηπειρωτική χώρα και τις ακτές. Εάν, αντίθετα, επικρατήσει ξηρός ηπειρωτικός αέρας και λείπει η υγρασία, το αποτέλεσμα θα είναι κυρίως θυελλώδεις, παγωμένοι άνεμοι και αισθητή πτώση της θερμοκρασίας χωρίς αξιόλογα φαινόμενα.

Μια πιθανή εισροή ψύχους από τα ανατολικά θα εξαρτιόταν από έναν συνδυασμό παραγόντων: τη θέση και την ισχύ του αντικυκλωνικού μπλοκαρίσματος της Γέφυρας Βοέικοφ, την ακριβή τροχιά του αέρα, την κυκλοφορία στα χαμηλά στρώματα και τη θέση των βαρομετρικών χαμηλών.

Η διάρκειά της θα συνδεόταν επίσης με την επιμονή της διάταξης: εάν το μπλοκάρισμα εξασθενούσε, τα ατλαντικά ρεύματα θα μπορούσαν να ανακτήσουν ισχύ και να επαναφέρουν τη δυτική ροή· εάν παρέμενε σταθερό, η εισροή ψύχους στην Ελλάδα θα μπορούσε να συνεχιστεί για ημέρες.

Με πληροφορίες από το meteoweb.eu