Πάσχα
Eurovision
Summer
Xmas
Ο ουρανός στην «Έναστρη νύχτα» του Βαν Γκογκ ταιριάζει με τον ουρανό πριν από την αυγή, γύρω στις 22 Ιουλίου 1889, στο Σεν Ρεμί, σύμφωνα με νέα μελέτη. Το έργο τοποθετείται παραδοσιακά στον Ιούνιο του ίδιου έτους.
Μια νέα επιστημονική μελέτη προτείνει ότι πίσω από την «Έναστρη νύχτα» του Βίνσεντ βαν Γκογκ (Vincent van Gogh) βρίσκεται μια πραγματική ουράνια εικόνα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η διάταξη των ουράνιων σωμάτων στον πίνακα ταιριάζει περισσότερο με τον ουρανό πριν από την αυγή, γύρω στις 22 Ιουλίου 1889, στο Σεν Ρεμί της νότιας Γαλλίας.
Οι στρόβιλοι, τα φωτεινά άστρα και το φεγγάρι του έργου έχουν προκαλέσει αμέτρητες συζητήσεις για το πόσα από όσα ζωγράφισε ο Βαν Γκογκ υπήρχαν πραγματικά στον ουρανό και πόσα γεννήθηκαν από τη φαντασία του. Το νέο εύρημα ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τη χρονολόγηση του πίνακα, ο οποίος παραδοσιακά τοποθετείται στον Ιούνιο του ίδιου έτους. Δεν αποδεικνύει, ωστόσο, ότι ο ζωγράφος δημιούργησε ή ολοκλήρωσε τον πίνακα εκείνη τη συγκεκριμένη ημέρα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports και συνδυάζει αστρονομικές προσομοιώσεις, μετρήσεις των θέσεων των άστρων, ιστορικά μετεωρολογικά αρχεία και επιστολές του ζωγράφου.
Πότε ζωγραφίστηκε η «Έναστρη νύχτα» του Βαν Γκογκ; Τι έδειξε η Σελήνη
Ένα από τα βασικά στοιχεία που εξέτασαν οι ερευνητές ήταν η Σελήνη. Στον πίνακα εμφανίζεται ως λεπτή ημισέληνος, ενώ στις 19 Ιουνίου 1889, ημερομηνία που είχε προταθεί σε παλαιότερη αστρονομική ερμηνεία, ήταν φωτισμένο περισσότερο από το μισό του δίσκου της.
Η διαφορά αυτή τους οδήγησε να εξετάσουν άλλες ημερομηνίες, αναζητώντας μια διάταξη που να συμφωνεί τόσο με τη μορφή του φεγγαριού όσο και με τις θέσεις των υπόλοιπων ουράνιων σωμάτων.
Αφροδίτη και Υάδες στο επίκεντρο της έρευνας
Στο επίκεντρο βρέθηκαν η Αφροδίτη και οι Υάδες, ένα αστρικό σμήνος στον αστερισμό του Ταύρου. Η ομάδα υποστηρίζει ότι η κεντρική ομάδα άστρων της «Έναστρης νύχτας» παρουσιάζει σημαντική ομοιότητα με τη διάταξη των Υάδων.
Στις προσομοιώσεις, τα ξημερώματα της 22ας Ιουλίου, η Σελήνη, η Αφροδίτη και οι Υάδες βρίσκονταν στις θέσεις που ανταποκρίνονται καλύτερα στη σύνθεση του πίνακα και στο περιορισμένο οπτικό πεδίο που υπολόγισαν οι ερευνητές.
Τι έδειξαν οι άλλοι νυχτερινοί πίνακες του Βαν Γκογκ
Για να ελέγξει την προσέγγισή της, η ομάδα μελέτησε και άλλους νυχτερινούς πίνακες, ανάμεσά τους την «Έναστρη νύχτα πάνω από τον Ροδανό» και το «Καφέ τη νύχτα» του Βαν Γκογκ. Στον πρώτο εντόπισε αντιστοιχίες με τη Μεγάλη Άμαξα και στον δεύτερο με το Θερινό Τρίγωνο.
Παράλληλα, διαπίστωσε ότι ο ζωγράφος μπορούσε να ενώνει στον ίδιο καμβά εικόνες που είχε παρατηρήσει κοιτώντας σε διαφορετικές κατευθύνσεις ή σε διαφορετικές ώρες.
Η έρευνα περιλάμβανε δύο επισκέψεις στη Γαλλία το 2019, φωτογραφίσεις και συγκρίσεις με τα τοπία των έργων. Ένα παλαιότερο σχέδιο του Βαν Γκογκ βοήθησε τους επιστήμονες να υπολογίσουν το εύρος της θέας που ενδέχεται να χρησιμοποίησε στη σύνθεση της «Έναστρης νύχτας».
Τα τζιτζίκια και η ζέστη του Ιουλίου
Στην αναζήτηση της πιθανότερης χρονικής περιόδου αξιοποιήθηκαν ακόμη και οι αναφορές του ζωγράφου στα τζιτζίκια και στην έντονη καλοκαιρινή ζέστη.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι περιγραφές αυτές ταιριάζουν περισσότερο με τις συνθήκες του Ιουλίου. Τα μετεωρολογικά αρχεία της περιοχής καταγράφουν τότε πολύ περισσότερες ημέρες με θερμοκρασίες τουλάχιστον 30 βαθμών σε σχέση με τον Ιούνιο.
Πρόκειται για συμπληρωματικές ενδείξεις, όχι για απόδειξη μιας συγκεκριμένης ημερομηνίας. Αντίστοιχα, τα στοιχεία για τον καιρό γύρω στις 22 Ιουλίου δεν αποκλείουν κάποια συννεφιά, αλλά, κατά την ομάδα, δεν ανατρέπουν το ενδεχόμενο παρατήρησης του ουρανού.
Ποια είναι τα όρια της μελέτης;
Οι ίδιοι οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η μελέτη δεν καθορίζει πότε άρχισε ο πίνακας ούτε αν ο Βαν Γκογκ επέστρεψε αργότερα στον καμβά για να τον επεξεργαστεί. Είναι επίσης πιθανό να συνδύασε εντυπώσεις από περισσότερες διαδοχικές νύχτες.
Αναγνωρίζουν ακόμη ότι τα μετεωρολογικά αρχεία του 19ου αιώνα έχουν κενά και περιορισμούς, ενώ η ομοιότητα μιας ομάδας ζωγραφισμένων άστρων με έναν πραγματικό σχηματισμό δεν αρκεί από μόνη της για ασφαλή ταυτοποίηση.
Η κεντρική τους πρόταση είναι ότι ο ουρανός της «Έναστρης νύχτας» μπορεί να έχει πολύ πιο συγκεκριμένη βάση στην πραγματικότητα από όσο υποδηλώνει η ονειρική του όψη: μια πραγματική ουράνια διάταξη, την οποία ο Βαν Γκογκ μετέφερε στον καμβά με τη δική του ζωγραφική γλώσσα.
