Φοροδιαφυγή ΦΠΑ: Οι τρεις μέθοδοι με ταμειακές και λογισμικό ‑ Πώς στήνονταν οι κομπίνες

Η φοροδιαφυγή ΦΠΑ στηρίζεται σε τρεις πρακτικές: «μαϊμού» ταμειακές, κατάχρηση νόμιμων συστημάτων και παράνομο λογισμικό. Η ΑΑΔΕ τις εντοπίζει μέσω myDATA και της εφαρμογής Appodixi.

Τρεις διαφορετικές πρακτικές επιστρατεύουν κυκλώματα φοροδιαφυγής για να αποκρύπτουν μέρος των πωλήσεών τους, να περιορίζουν τεχνητά τον εμφανιζόμενο τζίρο και να αποφεύγουν τους φόρους που αναλογούν, με τον ΦΠΑ να βρίσκεται στο επίκεντρο. Τα ευρήματα των φορολογικών ελέγχων δείχνουν χρήση πλαστών ταμειακών μηχανών, καταχρηστική λειτουργία νόμιμων φορολογικών συστημάτων και εγκατάσταση παράνομων εφαρμογών που παρεμβαίνουν στα δεδομένα των συναλλαγών.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η υπόθεση της Pizza Fan, για την οποία διερευνάται πιθανή φοροδιαφυγή ύψους 25 εκατ. ευρώ από το 2022. Εξετάζεται η χρήση λογισμικού που φέρεται να αλλοίωνε τις καταγραφές των συναλλαγών, αποκρύπτοντας μέρος του πραγματικού κύκλου εργασιών και περιορίζοντας αντίστοιχα τον ΦΠΑ που εμφανιζόταν προς απόδοση. Στην υπόθεση αναφέρονται επίσης 9 συλλήψεις και 1 εκατ. ευρώ που βρέθηκε σε σπίτι.

Φοροδιαφυγή ΦΠΑ: Πώς δρουν τα κυκλώματα με τις ταμειακές

Η υπόθεση αναδεικνύει μια πιο σύνθετη διάσταση της φοροδιαφυγής: η απόκρυψη εσόδων δεν προϋποθέτει πάντοτε την απουσία απόδειξης, αλλά μπορεί να γίνεται μέσα από παρέμβαση στα ηλεκτρονικά συστήματα μιας επιχείρησης. Γι' αυτό η ΑΑΔΕ αξιοποιεί τα ψηφιακά αρχεία των φορολογικών μηχανισμών και τα αντιπαραβάλλει με τα δεδομένα που διαβιβάζονται στο myDATA, αναζητώντας ασυμφωνίες που ενδέχεται να υποδηλώνουν αδήλωτες πωλήσεις.

Πρώτη μέθοδος: οι «μαϊμού» ταμειακές. Με ηλεκτρονικούς υπολογιστές και ειδικές εφαρμογές εκδίδονται και εκτυπώνονται παραστατικά που μοιάζουν με κανονικές αποδείξεις, χωρίς να προέρχονται από πιστοποιημένο φορολογικό μηχανισμό. Ο πελάτης θεωρεί ότι έχει λάβει νόμιμο παραστατικό, ενώ η συναλλαγή ενδέχεται να μην έχει καταγραφεί στα προβλεπόμενα λογιστικά συστήματα. Τα έσοδα μένουν έτσι εκτός φορολογικών δηλώσεων και το Δημόσιο χάνει εισπράξεις τόσο από τον φόρο εισοδήματος όσο και από τον ΦΠΑ.

Δεύτερη μέθοδος: κατάχρηση νόμιμων φορολογικών μηχανισμών. Εκδίδονται δελτία παραγγελίας χωρίς να ακολουθεί απόδειξη αντίστοιχης αξίας ή καταγράφονται ακυρώσεις και εκπτώσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική εμπορική δραστηριότητα. Οι μαζικές ακυρώσεις στο τέλος της ημέρας και οι ασυνήθιστα υψηλές εκπτώσεις κινητοποιούν τους ελεγκτές, χωρίς να αποτελούν αυτομάτως απόδειξη παράβασης. Η εξέταση της συχνότητας, της αξίας και του χρόνου έκδοσης των παραστατικών επιτρέπει στις Αρχές να εντοπίζουν αποκλίσεις και να προχωρούν σε περαιτέρω ελέγχους.

Τρίτη μέθοδος: παράνομα λογισμικά. Είναι η τεχνολογικά πιο σύνθετη. Η απόδειξη μπορεί να εκδίδεται κανονικά, όμως τα στοιχεία της συναλλαγής τροποποιούνται στη συνέχεια, ώστε να εμφανίζεται μικρότερος τζίρος. Οι παρεμβάσεις μπορεί να αφορούν ποσότητες, αξίες ή είδη προϊόντων, κάτι που δυσκολεύει τον εντοπισμό με απλό έλεγχο του εκτυπωμένου παραστατικού. Εδώ καθοριστικές είναι η ανάλυση των ψηφιακών αρχείων και η ανασύνθεση της πραγματικής εικόνας των συναλλαγών.

Κοινό χαρακτηριστικό των τριών πρακτικών είναι η προσπάθεια να αποτυπώνονται στα φορολογικά συστήματα μικρότερα έσοδα από όσα πραγματοποιούνται στην πραγματικότητα.

Πώς βοηθά η εφαρμογή Appodixi στον εντοπισμό παραβάσεων;

Στον εντοπισμό παραβάσεων συμβάλλει και η εφαρμογή Appodixi της ΑΑΔΕ, που επιτρέπει στους καταναλωτές να ελέγχουν τις αποδείξεις τους και να αναφέρουν ύποπτα περιστατικά. Με τη σάρωση του QR code μέσω κινητού, ο πολίτης βλέπει τα στοιχεία του παραστατικού και διαπιστώνει αν έχει διαβιβαστεί στην ΑΑΔΕ. Αν εντοπίσει διαφορά στην αξία ή δει ότι η απόδειξη δεν έχει σταλεί στην πλατφόρμα, μπορεί να υποβάλει αναφορά στις φορολογικές αρχές.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΑΑΔΕ, οι καταγγελίες μέσω της εφαρμογής έχουν ξεπεράσει τις 225.000: περίπου 102.000 είναι επώνυμες και 123.000 ανώνυμες. Μεγάλο μέρος αφορά αποδείξεις από αλλοιωμένους φορολογικούς μηχανισμούς, πλαστά παραστατικά και μη διαβίβαση στοιχείων στο myDATA. Στην κορυφή των κλάδων με τις περισσότερες καταγγελίες βρίσκονται οι επιχειρήσεις εστίασης, όπως καφετέριες, μπαρ και εστιατόρια, καθώς και τα πρατήρια καυσίμων.