Η ελληνική ΑΙ που φιλοδοξεί να μάθει αργκό ‑ Απειλεί το ChatGPT;

Το PHAROS AI Factory στο Λαύριο φιλοδοξεί να δημιουργήσει ελληνική Τεχνητή Νοημοσύνη που θα κατανοεί βαθύτερα γλώσσα και πολιτισμό. Δεν αντικαθιστά άμεσα το ChatGPT, αλλά στήνει την υποδομή.

Το PHAROS AI Factory δεν θα αντικαταστήσει άμεσα το ChatGPT ούτε είναι ένα έτοιμο chatbot που θα μπορούν να χρησιμοποιούν οι πολίτες. Δημιουργεί όμως τις τεχνολογικές προϋποθέσεις για ελληνική Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) που θα κατανοεί καλύτερα τη γλώσσα, την ιστορία, τον πολιτισμό και τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής πραγματικότητας, από τις καθημερινές εκφράσεις και την αργκό μέχρι τα ιστορικά κείμενα και τις ανάγκες της δημόσιας διοίκησης.

Το πρώτο μεγάλο βήμα έγινε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, με τα εγκαίνια του εθνικού υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» στο Λαύριο, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Το PHAROS ΑΙ Factory, το ελληνικό εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης, φιλοδοξεί να αποτελέσει τη βάση για εγχώριες εφαρμογές, προηγμένα γλωσσικά μοντέλα και εξειδικευμένες ψηφιακές υπηρεσίες, χωρίς την απόλυτη εξάρτηση από τους τεχνολογικούς κολοσσούς του εξωτερικού.

Τι είναι το PHAROS και γιατί μπορεί να αλλάξει την ελληνική Τεχνητή Νοημοσύνη

Ο όρος «εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης» παραπέμπει σε εγκαταστάσεις παραγωγής, όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα οικοσύστημα που συνδυάζει τεράστια υπολογιστική ισχύ, δεδομένα, επιστημονική τεχνογνωσία και εργαλεία ανάπτυξης ΑΙ. Στο επίκεντρό του βρίσκεται ο «Δαίδαλος», ένας από τους ισχυρότερους υπερυπολογιστές της Ευρώπης, με δυνατότητα εκτέλεσης περίπου 85,69 τετράκις εκατομμυρίων υπολογιστικών πράξεων ανά δευτερόλεπτο.

Το PHAROS αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τη δημιουργία εργοστασίων Τεχνητής Νοημοσύνης, με στόχο την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από υποδομές και υπηρεσίες εκτός των συνόρων της.

Η βασική του αποστολή είναι να προσφέρει σε ερευνητές, πανεπιστήμια, νεοφυείς επιχειρήσεις, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς πρόσβαση σε ισχυρούς υπολογιστικούς πόρους, εξειδικευμένη υποστήριξη και δεδομένα κατάλληλα για την ανάπτυξη εφαρμογών ΑΙ. Τρεις είναι οι βασικοί τομείς προτεραιότητάς του: Υγεία, Γλώσσα και Πολιτισμός, Βιωσιμότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάπτυξη Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (Large Language Models – LLMs), δηλαδή συστημάτων που μπορούν να κατανοούν και να παράγουν ανθρώπινη γλώσσα. Πρόκειται για την ίδια ευρύτερη κατηγορία τεχνολογίας στην οποία βασίζονται εφαρμογές όπως το ChatGPT, με τη διαφορά ότι το ελληνικό εγχείρημα θα μπορεί να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες της ελληνικής γλώσσας και του πολιτισμού.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του PHAROS, η αξιοποίηση ελληνικών δεδομένων και μοντέλων θα υποστηρίξει την ανάπτυξη εφαρμογών με μεγαλύτερη συνάφεια προς το εγχώριο γλωσσικό και πολιτισμικό περιβάλλον.

Μια ΑΙ που θα καταλαβαίνει την ελληνική αργκό: Τι σημαίνει στην πράξη

Σήμερα, τα μεγαλύτερα διεθνή γλωσσικά μοντέλα υποστηρίζουν ήδη τα ελληνικά. Ωστόσο, η ποιότητα των απαντήσεών τους μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τη γλώσσα, την εξειδίκευση του θέματος και τη διαθεσιμότητα κατάλληλων δεδομένων εκπαίδευσης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το ChatGPT μεταφράζει αναγκαστικά κάθε ελληνική ερώτηση στα αγγλικά πριν απαντήσει. Σημαίνει, όμως, ότι η ανάπτυξη εξειδικευμένων ελληνικών μοντέλων μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη επεξεργασία γλωσσικών και πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων.

Για παράδειγμα, ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να εκπαιδευτεί ώστε να κατανοεί με μεγαλύτερη ακρίβεια καθημερινές εκφράσεις, ιδιωματισμούς, λέξεις της ελληνικής αργκό, αλλά και ορολογία που χρησιμοποιείται στη δημόσια διοίκηση, στη νομική επιστήμη ή στην ιατρική.

Θα μπορούσε, επίσης, να αξιοποιηθεί για την επεξεργασία ιστορικών αρχείων, τη μελέτη ελληνικών λογοτεχνικών κειμένων και τη δημιουργία ψηφιακών εφαρμογών που συνδέονται με την πολιτιστική κληρονομιά.

Ο «Δαίδαλος»: Ο υπερυπολογιστής που θα δώσει ισχύ στην ελληνική ΑΙ

Στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, εγκαταστάθηκε η υποδομή που φιλοδοξεί να υποστηρίξει αυτή τη νέα εποχή. Ο «Δαίδαλος» είναι το ισχυρότερο υπολογιστικό σύστημα που έχει αποκτήσει μέχρι σήμερα η Ελλάδα.

Με μετρημένη επίδοση 85,69 petaflops, κατατάσσεται στην 31η θέση της παγκόσμιας λίστας TOP500 και στην 23η θέση της Green500 για την ενεργειακή αποδοτικότητα, σύμφωνα με τις κατατάξεις του Ιουνίου 2026.

Το σύστημα βασίζεται σε αρχιτεκτονική της Hewlett Packard Enterprise και διαθέτει επιταχυντές NVIDIA GH200, οι οποίοι επιτρέπουν την εκτέλεση ιδιαίτερα απαιτητικών υπολογιστικών εργασιών. Παράλληλα, εξοπλίζεται με αποθηκευτικές υποδομές μεγάλης χωρητικότητας και προηγμένο σύστημα άμεσης υγρής ψύξης, ώστε να περιορίζεται η κατανάλωση ενέργειας για την απομάκρυνση της θερμότητας.

Με απλά λόγια, ο «Δαίδαλος» μπορεί να αναλάβει σύνθετες εργασίες που θα απαιτούσαν υπερβολικά μεγάλο χρόνο ή σημαντικούς πόρους σε συμβατικά υπολογιστικά συστήματα.

Και αυτή ακριβώς είναι η σύνδεσή του με το PHAROS: ο υπερυπολογιστής προσφέρει την υπολογιστική ισχύ, ενώ το εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης οργανώνει τα εργαλεία, τα δεδομένα και την τεχνογνωσία για την αξιοποίησή της.

Από το gov.gr μέχρι την πρόβλεψη πυρκαγιών: Πού θα χρησιμοποιηθεί

Οι δυνατότητες που δημιουργούνται δεν περιορίζονται στην ανάπτυξη ελληνικών chatbots. Στη δημόσια διοίκηση, για παράδειγμα, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν ψηφιακοί βοηθοί που θα εξηγούν στους πολίτες διοικητικές διαδικασίες, θα τους καθοδηγούν στην υποβολή αιτήσεων και θα διευκολύνουν την πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε ειδικά στην προοπτική εξέλιξης του gov.gr, ώστε οι πολίτες να μπορούν να συνομιλούν με την ψηφιακή πύλη και να λαμβάνουν απαντήσεις με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Στην Υγεία, ερευνητικές ομάδες θα μπορούν να αξιοποιούν κατάλληλα ανωνυμοποιημένα δεδομένα για την ανάπτυξη εργαλείων που υποστηρίζουν την έγκαιρη ανίχνευση ασθενειών και την εξατομικευμένη ιατρική.

Στην πολιτική προστασία, η υπολογιστική ισχύς θα μπορεί να χρησιμοποιείται για τη δημιουργία προηγμένων μοντέλων πρόβλεψης ακραίων καιρικών φαινομένων, αλλά και την εκτίμηση της εξέλιξης πυρκαγιών.

Αντίστοιχα, στον επιχειρηματικό τομέα, μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιούν εργαλεία προσομοίωσης, αυτοματοποίησης και ανάλυσης δεδομένων, χωρίς να χρειάζεται να διαθέτουν οι ίδιες αντίστοιχες υπερυπολογιστικές εγκαταστάσεις.

Πότε θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία ο «Δαίδαλος» και ποιοι θα έχουν πρόσβαση

Παρότι τα εγκαίνια του «Δαίδαλου» πραγματοποιήθηκαν στις 19 Οκτωβρίου, η πρόσβαση των πρώτων χρηστών στην υποδομή προγραμματίζεται να ξεκινήσει σταδιακά μέσα στον Δεκέμβριο του 2026, μετά την ολοκλήρωση της παραμετροποίησης του συστήματος.

Οι υποψήφιοι χρήστες θα μπορούν να υποβάλλουν προτάσεις έργων, οι οποίες θα αξιολογούνται με βάση την επιστημονική και τεχνολογική τους αξία, τις απαιτήσεις υπολογιστικής ισχύος και τη διαθεσιμότητα των πόρων.

Η πρόσβαση θα οργανώνεται μέσω διαδικασιών της ΕΔΥΤΕ, της ευρωπαϊκής κοινής επιχείρησης EuroHPC και, όπου προβλέπεται, του PHAROS AI Factory.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα 58,9 εκατομμύρια ευρώ με χρηματοδότηση στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0», του NextGenerationEU και της EuroHPC.

Τέλος στην εξάρτηση από το ChatGPT;

Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν το PHAROS θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία μιας ελληνικής εναλλακτικής απέναντι στα διεθνή συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης. Η απάντηση είναι ότι δημιουργεί τις τεχνολογικές προϋποθέσεις για κάτι τέτοιο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα αντικαταστήσει άμεσα το ChatGPT ή άλλες δημοφιλείς εφαρμογές.

Το PHAROS δεν αποτελεί ένα έτοιμο προϊόν που οι πολίτες θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν όπως ένα chatbot. Είναι η υποδομή πάνω στην οποία μπορούν να αναπτυχθούν πολλά διαφορετικά μοντέλα και εφαρμογές, ανάλογα με τις ανάγκες των φορέων που θα το αξιοποιήσουν.

Το σημαντικότερο είναι ότι η Ελλάδα θα αποκτήσει μεγαλύτερη δυνατότητα να αναπτύσσει και να ελέγχει δικές της τεχνολογικές λύσεις, αξιοποιώντας ελληνικά δεδομένα και επιστημονικό δυναμικό.