Πάσχα
Eurovision
Summer
Xmas
Στο Ιράν ανοίγει δημόσια η συζήτηση για την απόκτηση πυρηνικών όπλων μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ. Σκληροπυρηνικοί ζητούν και έξοδο από τη Συνθήκη Μη Διάδοσης, σύμφωνα με τους Financial Times.
Η συζήτηση για τα πυρηνικά όπλα του Ιράν, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχεδόν απαγορευμένη, έχει πλέον βγει στο φως. Ο πολιτικός ακτιβιστής Νταβούντ Μονταρεσιάν έγραψε τον Οκτώβριο ότι η απόκτηση πυρηνικών όπλων είναι αναγκαιότητα μεγαλύτερη ακόμη και από την εξασφάλιση τροφής. Την ίδια ώρα, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ (Mojtaba Khamenei), γιος και διάδοχος του Αλί Χαμενεΐ (Ali Khamenei), παραμένει μακριά από τη δημόσια θέα από την έναρξη του πολέμου. Μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινίσει αν θα διατηρήσει σε ισχύ τη θρησκευτική απαγόρευση για την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η συζήτηση έχει ενταθεί μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Σκοτώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου στην Τεχεράνη, κατά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Σκληροπυρηνικοί βουλευτές, πολιτικοί ακτιβιστές και αναλυτές υποστηρίζουν πλέον ανοιχτά ότι ένα πυρηνικό οπλοστάσιο είναι αναγκαίο για την επιβίωση της χώρας και την αποτροπή νέων επιθέσεων. Ζητούν επίσης αποχώρηση από τη διεθνή Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων (NPT).
Η μετατόπιση αυτή είναι σημαντική, καθώς επί δεκαετίες η επίσημη θέση της Τεχεράνης ήταν ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς. Η επίσημη πολιτική δεν έχει αλλάξει. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η αποχώρηση από τη Συνθήκη δεν αποτελεί άμεση προτεραιότητα.
Η φετφά του Αλί Χαμενεΐ και η σιωπή του διαδόχου του
Για περισσότερα από 20 χρόνια, ένα από τα βασικά επιχειρήματα της ιρανικής ηγεσίας απέναντι στις δυτικές κατηγορίες ήταν η θρησκευτική απαγόρευση του Αλί Χαμενεΐ. Ο πρώην ανώτατος ηγέτης είχε εκδώσει φετφά, δηλαδή θρησκευτική γνωμοδότηση, που απαγόρευε την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Η απαγόρευση αποτελούσε θεμέλιο της επίσημης επιχειρηματολογίας ότι το πρόγραμμα είχε αποκλειστικά πολιτικό και ενεργειακό χαρακτήρα.
Παράλληλα, η ανοιχτή υποστήριξη της κατασκευής πυρηνικής βόμβας μπορούσε να θεωρηθεί αμφισβήτηση του ίδιου του ανώτατου ηγέτη, που κατέχει την τελική εξουσία στις σημαντικότερες αποφάσεις του συστήματος. Ο θάνατός του έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η σιωπή του Μοτζταμπά Χαμενεΐ έχει δημιουργήσει χώρο για να εκφράζονται ανοιχτά οι πιο επιθετικές απόψεις στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας.
«Τα πυρηνικά όπλα είναι πλέον πιο σημαντικά και από το ψωμί»
Η αλλαγή του κλίματος φαίνεται στις δημόσιες παρεμβάσεις σκληροπυρηνικών πολιτικών και ακτιβιστών. Ο Νταβούντ Μονταρεσιάν υποστήριξε ότι το σιιτικό Ισλάμ έχει την ευελιξία να προσαρμόζει τις θρησκευτικές του αποφάσεις ανάλογα με τις συνθήκες. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, μια απαγόρευση που θεωρούνταν κατάλληλη πριν από δύο δεκαετίες θα μπορούσε πλέον να επανεξεταστεί, δεδομένων των στρατιωτικών απειλών.
Ανάλογη θέση εξέφρασε ο Χασάν Γκασγκαβί, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου. Όπως υποστήριξε, ο νέος ανώτατος ηγέτης μπορεί να εκδώσει διαφορετική θρησκευτική γνωμοδότηση για τα πυρηνικά όπλα και κανείς δεν θα μπορούσε να τον εμποδίσει.
Η συζήτηση δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες παρεμβάσεις. Πρόσωπο με γνώση των εσωτερικών διεργασιών του καθεστώτος δήλωσε στους Financial Times ότι, μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, η υποστήριξη για την απόκτηση πυρηνικών όπλων στο εσωτερικό του συστήματος έχει αυξηθεί από σχεδόν μηδενικά επίπεδα σε ποσοστό άνω του 50%.
Οι υποστηρικτές της ανάπτυξης πυρηνικού όπλου επικαλούνται συχνά το παράδειγμα της Βόρειας Κορέας, θεωρώντας ότι η κατοχή του λειτουργεί ως αποτελεσματικός αποτρεπτικός παράγοντας απέναντι σε ξένες στρατιωτικές επεμβάσεις.
Τα 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου που ανησυχούν τη Δύση
Στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας βρίσκεται το απόθεμα περίπου 440 κιλών ουρανίου, εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%, που φέρεται να διαθέτει το Ιράν. Το επίπεδο αυτό είναι κάτω από αυτό που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, θεωρείται όμως εξαιρετικά υψηλό για πρόγραμμα αποκλειστικά ειρηνικής χρήσης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η ποσότητα θα μπορούσε θεωρητικά να επαρκεί για περίπου 10 πυρηνικά όπλα, εφόσον εμπλουτιζόταν περαιτέρω. Οι δυτικές δυνάμεις εκτιμούν ότι μεγάλο μέρος του αποθέματος βρίσκεται θαμμένο κάτω από τα ερείπια εγκαταστάσεων που βομβαρδίστηκαν πέρσι το καλοκαίρι.
Η αβεβαιότητα εντείνεται επειδή το Ιράν έχει αποκλείσει την πρόσβαση επιθεωρητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) μετά τον πόλεμο του Ιουνίου 2025.
Νατάνζ, Φορντό και Ισφαχάν: Οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί και το όρος Pickaxe
Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα έχει υποστεί σοβαρά πλήγματα από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιχειρήσεις. Κατά τον 12ήμερο πόλεμο Ισραήλ και Ιράν, τον Ιούνιο του 2025, αμερικανικά πλήγματα στόχευσαν τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις:
- Το Νατάνζ, όπου βρίσκονται σημαντικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου.
- Το Φορντό, γνωστό για τις υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις του.
- Το Ισφαχάν, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Η κυβέρνηση Τραμπ (Donald Trump) επιμένει ότι το Ιράν πρέπει να προχωρήσει στην πλήρη αποξήλωση του πυρηνικού του προγράμματος και να μεταφέρει στο εξωτερικό τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απειλήσει με πλήγματα εναντίον της βαθιά υπόγειας εγκατάστασης Κολάνγκ Γκαζλά, στο κεντρικό Ιράν, γνωστής και ως όρος Pickaxe, δηλαδή «Βουνό της Αξίνας». Σε πρόσφατες δηλώσεις του άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας επίθεσης, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ πρέπει να εμποδίσουν το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
