Πορτοκαλί ουρανός στην Ινδονησία: Τι κρύβει ο καπνός που φτάνει ως τη Σιγκαπούρη

Οι δασικές πυρκαγιές στην Ινδονησία έχουν βάψει πορτοκαλί τον ουρανό σε δεκάδες πόλεις. Η καύση των τυρφώνων στη Σουμάτρα και στο Καλιμαντάν απελευθερώνει τοξικό καπνό που φτάνει ως τη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη.

Οι πυρκαγιές στην Ινδονησία δεν καίνε απλώς δάση, αλλά τυρφώνες. Ο καπνός που πνίγει δεκάδες πόλεις και φτάνει πλέον ως τη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη περιέχει μικροσωματίδια PM2.5 που περνούν κατευθείαν στο αίμα. Περιέχει επίσης μονοξείδιο του άνθρακα σε πολύ υψηλότερες συγκεντρώσεις από μια συνηθισμένη φωτιά, καθώς και καρκινογόνες ουσίες όπως φορμαλδεΰδη και βενζόλιο. Ο ουρανός έχει πάρει ένα απειλητικό, βαθύ πορτοκαλί χρώμα. Η κατάσταση εμφανίζεται εκτός ελέγχου στα νησιά Σουμάτρα και Καλιμαντάν, όπου ο πυκνός καπνός έχει μειώσει την ορατότητα σε ελάχιστα μέτρα και έχει κάνει τον αέρα επικίνδυνο για αναπνοή.

Η κυβέρνηση της Τζακάρτα κινητοποίησε τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας και ανέπτυξε πάνω από 60.000 στελέχη του στρατού και των σωμάτων ασφαλείας στα μέτωπα. Οι επίγειες δυνάμεις ενισχύθηκαν και δεκάδες εναέρια μέσα συνδράμουν, όμως η κατάσβεση στις εκτάσεις τύρφης παραμένει εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Τα υπόγεια μέτωπα σιγοκαίνε για εβδομάδες.

https://x.com/nexta_tv/status/2110368546190500007

Διασυνοριακή ασφυξία σε Μαλαισία και Σιγκαπούρη

Οι υγειονομικές αρχές καταγράφουν ήδη κατακόρυφη αύξηση στα οξεία αναπνευστικά προβλήματα. Την ίδια ώρα, οι μετεωρολογικές συνθήκες και οι άνεμοι σπρώχνουν το τοξικό νέφος πέρα από τα εθνικά σύνορα. Το νέφος καλύπτει περιοχές της Μαλαισίας και επιβαρύνει δραματικά την ποιότητα του αέρα στη Σιγκαπούρη. Η περιφερειακή αυτή πίεση πυροδοτεί εκ νέου διπλωματικές τριβές ανάμεσα στις γειτονικές χώρες, καθώς η κρίση ξεπερνά τα τοπικά όρια.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις και τα καταγεγραμμένα θερμά σημεία, η φετινή περίοδος πυρκαγιών είναι η πιο καταστροφική που έχει αντιμετωπίσει η Ινδονησία εδώ και έντεκα χρόνια. Οι παρατεταμένες συνθήκες ξηρασίας διευκολύνουν την ταχύτατη εξάπλωση των εστιών. Έτσι, η διαχείριση της καταστροφής έχει μετατραπεί σε ένα διαρκές περιβαλλοντικό και ανθρωπιστικό μπρα ντε φερ.

Γιατί ο καπνός των τυρφώνων είναι τόσο τοξικός

Ο καπνός αυτός είναι εξαιρετικά τοξικός και πολύ πιο επικίνδυνος από τον καπνό μιας συνηθισμένης δασικής πυρκαγιάς.

Η ιδιαιτερότητα των πυρκαγιών στη Σουμάτρα και στο Καλιμαντάν βρίσκεται στο έδαφος: δεν καίγονται απλώς δέντρα, αλλά τυρφώνες (peatlands). Η τύρφη αποτελείται από οργανική ύλη σε μερική αποσύνθεση, που έχει συσσωρευτεί για χιλιάδες χρόνια μέσα σε υγροτόπους. Οι υγρότοποι αυτοί αποξηραίνονται για φυτείες φοινικέλαιου. Όταν πάρουν φωτιά, δεν υπάρχει καθαρή φλόγα, αλλά μια αργή, ατελής καύση σε χαμηλές θερμοκρασίες κάτω από το έδαφος (smoldering).

Αυτή η διαδικασία απελευθερώνει πρωτοφανείς συγκεντρώσεις επικίνδυνων ρύπων.

Μικροσωματίδια PM2.5 και PM0.1

Η ατελής καύση παράγει τεράστιες ποσότητες εξαιρετικά λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων. Λόγω του ελάχιστου μεγέθους τους, τα PM2.5 δεν παγιδεύονται από τους φυσικούς μηχανισμούς του ρινοφάρυγγα. Εισχωρούν βαθιά στις κυψελίδες των πνευμόνων και περνούν κατευθείαν στην κυκλοφορία του αίματος.

Εκεί μπορούν να προκαλέσουν συστηματική φλεγμονή, θρομβώσεις και καρδιαγγειακά επεισόδια.

Δηλητηριώδη αέρια και μονοξείδιο του άνθρακα

Η σιγανή καύση των οργανικών στρωμάτων εκλύει μονοξείδιο του άνθρακα (CO) σε πολύ υψηλότερες συγκεντρώσεις από μια τυπική φωτιά ξύλου. Εκλύει επίσης κυανιούχα αέρια, διοξείδιο του θείου (SO2) και οξείδια του αζώτου (NOx). Οι ουσίες αυτές προκαλούν οξύ χημικό ερεθισμό στους βλεννογόνους και ασφυξία σε κυτταρικό επίπεδο.

Μέσα στο νέφος έχουν ανιχνευθεί υψηλά επίπεδα φορμαλδεΰδης, βενζολίου, ακεταλδεΰδης και πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων (PAHs). Πρόκειται για ουσίες γνωστές για την ισχυρή καρκινογόνο και μεταλλαξιογόνο δράση τους.

Το φαινόμενο του πορτοκαλί ουρανού

Το απόκοσμο πορτοκαλί ή βαθύ κόκκινο χρώμα του ουρανού (φαινόμενο Rayleigh scattering) δεν είναι απλώς οπτικό εφέ. Τα σωματίδια στον αέρα έχουν διάμετρο γύρω στα 0,7 έως 1 μικρόμετρο. Αυτό είναι ακριβώς το μέγεθος που μπλοκάρει και διασκορπίζει τα μικρότερα μήκη κύματος του φωτός (μπλε). Περνούν μόνο τα μεγαλύτερα μήκη κύματος, δηλαδή το πορτοκαλί και το κόκκινο. Το φαινόμενο αποτελεί φυσική απόδειξη ότι η ατμόσφαιρα έχει κορεστεί από επικίνδυνο αεροζόλ.

Σε επίπεδο δημόσιας υγείας, η έκθεση σε τέτοιες συνθήκες προκαλεί μαζική αύξηση στις κρίσεις άσθματος, στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) και στις οφθαλμικές λοιμώξεις. Μακροπρόθεσμα οδηγεί σε πρόωρους θανάτους από καρδιοαναπνευστικά αίτια. Μια απλή χειρουργική μάσκα δεν προσφέρει σχεδόν καμία προστασία απέναντι σε αυτά τα σωματίδια και αέρια. Χρειάζονται μάσκες υψηλής κατακράτησης (N95 / FFP2) ή πλήρης παραμονή σε εσωτερικούς χώρους με βιομηχανικά φίλτρα HEPA.