Δίδυμες με τον ίδιο καρκίνο: Το DNA αποκάλυψε κάτι που κανείς δεν περίμενε

Ο καρκίνος των μονοζυγωτικών διδύμων ξεκίνησε στη μία αδελφή και πέρασε στη δεύτερη μέσα στη μήτρα, μέσω του κοινού πλακούντα. Αυτό δείχνει γενετική μελέτη στο Nature Communications. Οι δύο αδελφές, η Αμέλια και η Αμάγια, πέθαναν λίγες εβδομάδες μετά τη γέννησή τους.

Δύο μονοζυγωτικές δίδυμες γεννήθηκαν με τον ίδιο σπάνιο καρκίνο. Νέα γενετική μελέτη δείχνει ότι η νόσος ξεκίνησε στη μία αδελφή και καρκινικά κύτταρα μεταφέρθηκαν στην άλλη ενώ βρίσκονταν ακόμη στη μήτρα. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η μεταφορά έγινε μέσω της κοινής κυκλοφορίας του αίματος στον πλακούντα.

Στην 33η εβδομάδα της εγκυμοσύνης, μια μαγνητική τομογραφία έδειξε ότι η μία από τις δύο δίδυμες είχε έναν όγκο στο πρόσωπο. Οι γιατροί αποφάσισαν να επισπεύσουν τον τοκετό. Όταν τα κορίτσια γεννήθηκαν, μία εβδομάδα αργότερα, διαπίστωσαν ότι όγκους είχαν και οι δύο αδελφές.

Ποιοι έκαναν τη μελέτη για τον καρκίνο στα δίδυμα

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στις 6 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications. Την πραγματοποίησαν ερευνητές του Ινστιτούτου Wellcome Sanger, του νοσοκομείου παίδων Great Ormond Street και του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.

Το βασικό ερώτημα ήταν πώς δύο έμβρυα είχαν αναπτύξει τον ίδιο σπάνιο καρκίνο πριν ακόμη γεννηθούν. Είτε είχαν νοσήσει ανεξάρτητα η μία από την άλλη, είτε τα καρκινικά κύτταρα είχαν περάσει από το ένα έμβρυο στο άλλο.

Ένας σπάνιος και επιθετικός όγκος

Τα δύο κορίτσια είχαν προσβληθεί από μια εξαιρετικά σπάνια και επιθετική μορφή καρκίνου. Οι όγκοι είχαν αρχικά χαρακτηριστεί αδιαφοροποίητα σαρκώματα, μια κατηγορία κακοήθων όγκων που προσβάλλουν τους μαλακούς ιστούς του σώματος.

Στην πρώτη αδελφή, εκτός από τον όγκο στο πρόσωπο, είχαν εμφανιστεί καρκινικές εστίες και σε άλλα όργανα. Η δεύτερη είχε επίσης βλάβες στο δέρμα και στο ήπαρ. Αργότερα διαπιστώθηκε ότι ο καρκίνος είχε εξαπλωθεί και στις μήνιγγες, τις μεμβράνες που περιβάλλουν τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό.

Πώς το DNA αποκάλυψε την προέλευση του καρκίνου

Οι ερευνητές είχαν να λύσουν ένα ασυνήθιστο πρόβλημα. Τα μονοζυγωτικά δίδυμα προέρχονται από το ίδιο γονιμοποιημένο ωάριο και έχουν σχεδόν πανομοιότυπο γενετικό υλικό. Το DNA τους, ωστόσο, δεν παραμένει απολύτως ίδιο. Καθώς αναπτύσσονται, εμφανίζονται μικρές γενετικές μεταβολές σε ορισμένα κύτταρα. Οι μεταβολές αυτές περνούν στους απογόνους των συγκεκριμένων κυττάρων και μπορούν να αποκαλύψουν την προέλευσή τους.

Αυτές ακριβώς τις διαφορές αναζήτησαν οι επιστήμονες. Εξέτασαν με αλληλούχηση ολόκληρου του γονιδιώματος δείγματα καρκινικών και υγιών ιστών των δύο κοριτσιών, καθώς και δείγματα από τον κοινό τους πλακούντα. Οι όγκοι είχαν την ίδια χαρακτηριστική γενετική αλλοίωση, η οποία περιλάμβανε τη σύντηξη δύο γονιδίων, των MN1 και ZNF341.

Το κρίσιμο εύρημα ήταν ότι στα καρκινικά κύτταρα της δεύτερης αδελφής εντοπίστηκαν γενετικοί δείκτες που προέρχονταν από την πρώτη. Τα ίχνη αυτά επέτρεψαν στους ερευνητές να προσδιορίσουν από ποια αδελφή είχε ξεκινήσει η νόσος. Οι όγκοι, επομένως, δεν είχαν εμφανιστεί ανεξάρτητα στα δύο έμβρυα. Όλοι προέρχονταν από την ίδια αρχική ομάδα καρκινικών κυττάρων.

Πώς πέρασε ο καρκίνος από τη μία δίδυμη στην άλλη;

Συγκρίνοντας τις μεταβολές του DNA, οι επιστήμονες ανασύνθεσαν την πορεία του καρκίνου. Στην πρώτη αδελφή, τα καρκινικά κύτταρα είχαν εξελιχθεί σε διαφορετικές ομάδες και είχαν εξαπλωθεί σε διάφορα σημεία του σώματος. Στη δεύτερη, οι όγκοι φαίνεται ότι προήλθαν από μία συγκεκριμένη ομάδα κυττάρων της πρώτης. Το εύρημα δείχνει ότι η μεταφορά πιθανότατα συνέβη μία μόνο φορά.

Οι ερευνητές υπολόγισαν επίσης πότε εμφανίστηκε ο καρκίνος και πότε μεταφέρθηκαν τα κύτταρα, με βάση τις μεταλλάξεις που είχαν συσσωρευτεί στο DNA. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, ο αρχικός όγκος άρχισε να αναπτύσσεται κοντά στο τέλος του πρώτου τριμήνου της εγκυμοσύνης. Η μεταφορά καρκινικών κυττάρων στη δεύτερη αδελφή φαίνεται ότι έγινε προς τα τέλη του δεύτερου τριμήνου.

Οι ημερομηνίες αυτές είναι εκτιμήσεις και όχι γεγονότα που παρατηρήθηκαν άμεσα. Βασίζονται στην υπόθεση ότι οι μεταλλάξεις συσσωρεύονταν με σχετικά σταθερό ρυθμό. Οι επιστήμονες δεν παρακολούθησαν τα καρκινικά κύτταρα να περνούν από το ένα έμβρυο στο άλλο. Τα γενετικά ευρήματα, όμως, δείχνουν ότι πιθανότατα ακολούθησαν την κοινή κυκλοφορία του αίματος στον πλακούντα.

Ανταλλαγή και υγιών κυττάρων στη μήτρα

Η έρευνα αποκάλυψε ότι η ανταλλαγή κυττάρων ανάμεσα στις δύο αδελφές δεν αφορούσε μόνο τον καρκίνο. Σε δείγμα από τον σπλήνα του πρώτου παιδιού, περίπου το 75% των κυττάρων έφερε γενετικά χαρακτηριστικά της δεύτερης αδελφής. Αυτό δείχνει ότι κατά την εγκυμοσύνη είχαν περάσει και φυσιολογικά κύτταρα από το ένα έμβρυο στο άλλο, πιθανότατα μέσω της κοινής κυκλοφορίας του αίματος.

Οι επιστήμονες βρήκαν επίσης ενδείξεις για τον τρόπο με τον οποίο σχηματίστηκαν τα ίδια τα δίδυμα. Οι πρώτες ομάδες κυττάρων του αρχικού εμβρύου δεν είχαν συμβάλει εξίσου στην ανάπτυξη των δύο παιδιών και του πλακούντα. Ορισμένες είχαν καταλήξει σχεδόν αποκλειστικά στο ένα κορίτσι, ενώ άλλες είχαν συμμετάσχει στον σχηματισμό και των δύο. Η κατανομή αυτή υποδηλώνει ότι ο διαχωρισμός του αρχικού εμβρύου μπορεί να είχε αρχίσει νωρίτερα απ' όσο προβλέπει το καθιερωμένο μοντέλο για τον συγκεκριμένο τύπο δίδυμης κύησης.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τα δίδυμα με κοινό πλακούντα

Πρόκειται για τη μελέτη μίας και μόνο περίπτωσης. Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι ο καρκίνος περνά συνήθως από το ένα δίδυμο στο άλλο. Ούτε σημαίνουν ότι τα παιδιά που μοιράζονται τον ίδιο πλακούντα διατρέχουν αναγκαστικά τέτοιο κίνδυνο. Παρόμοια περιστατικά έχουν μελετηθεί στο παρελθόν κυρίως σε δίδυμα με λευχαιμία. Η μεταφορά καρκινικών κυττάρων από συμπαγή όγκο πριν από τη γέννηση είναι εξαιρετικά σπάνια.

Η σημασία της μελέτης βρίσκεται κυρίως στη μέθοδο. Οι επιστήμονες κατάφεραν να ανασυνθέσουν γεγονότα που είχαν συμβεί μήνες πριν από τη γέννηση. Οι μικρές μεταβολές του DNA διατηρούσαν ίχνη από τις πρώτες φάσεις της ανάπτυξης των δύο παιδιών, αλλά και από την πορεία της ασθένειας.

Η Αμέλια και η Αμάγια

Η ιστορία των διδύμων είχε τραγική κατάληξη. Η πρώτη αδελφή πέθανε 12 ημέρες μετά τη γέννηση και η δεύτερη σε ηλικία εννέα εβδομάδων. Η οικογένειά τους συναίνεσε να εξεταστούν ιστοί των παιδιών μετά τον θάνατό τους, ώστε οι επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα την ασθένεια.

Στο τέλος της δημοσιευμένης μελέτης υπάρχει μια ιδιαίτερη αφιέρωση. Η μητέρα των κοριτσιών ζήτησε να αναφερθούν με τα ονόματά τους: Αμέλια και Αμάγια.