Γλυπτά του Παρθενώνα: «Κατέρρευσαν» οι συνομιλίες Αθήνας – Βρετανικού Μουσείου

Σε αδιέξοδο φέρεται να έχουν οδηγηθεί οι συνομιλίες Αθήνας και Βρετανικού Μουσείου για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, σύμφωνα με δημοσίευμα της Telegraph, καθώς η διαφωνία για την κυριότητα παραμένει άλυτη.

Οι πολυετείς παρασκηνιακές επαφές ανάμεσα στην Αθήνα και το Βρετανικό Μουσείο για τα Γλυπτά του Παρθενώνα φαίνεται πως έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο, καθώς η βασική διαφωνία των δύο πλευρών παραμένει άλυτη: το ζήτημα της κυριότητας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Telegraph, οι συνομιλίες έχουν ουσιαστικά παγώσει.

Η ελληνική πλευρά επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να οδηγεί στην πλήρη, οριστική και μόνιμη επανένωση των Γλυπτών στο Μουσείο της Ακρόπολης, χωρίς όρους που θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως αναγνώριση της βρετανικής ιδιοκτησίας. Το Βρετανικό Μουσείο, από την άλλη, αναζητά μια φόρμουλα που θα επιτρέπει την επιστροφή των Γλυπτών στην Αθήνα, χωρίς όμως να εγκαταλείπει τη θέση του ότι αποτελούν μέρος της συλλογής του.

Ποια είναι η ελληνική θέση στη διαμάχη για τα Γλυπτά του Παρθενώνα;

Η Ελλάδα έχει καταστήσει σαφές ότι δεν αποδέχεται λύση που θα βασίζεται σε απλό ή μακροχρόνιο δανεισμό των Γλυπτών, καθώς κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε την εντύπωση ότι το Βρετανικό Μουσείο διαθέτει νόμιμο τίτλο ιδιοκτησίας επί των έργων. Η ελληνική διεκδίκηση βασίζεται στην άποψη ότι τα Γλυπτά αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του μνημείου του Παρθενώνα.

Η απομάκρυνσή τους από τον λόρδο Έλγιν (Lord Elgin) στις αρχές του 19ου αιώνα, σύμφωνα με την ελληνική θέση, έγινε υπό συνθήκες που δεν νομιμοποιούν τη μεταβίβαση κυριότητας.

Τι υποστηρίζει το Βρετανικό Μουσείο για την ιδιοκτησία;

Το Βρετανικό Μουσείο υποστηρίζει ότι τα Γλυπτά αποκτήθηκαν νόμιμα και επικαλείται την ύπαρξη οθωμανικής άδειας, του λεγόμενου «φιρμανιού», που φέρεται να επέτρεψε στον Έλγιν να αποσπάσει τμήματα του μνημείου. Η ελληνική πλευρά αμφισβητεί διαχρονικά την ύπαρξη τέτοιου εγγράφου με τη μορφή επίσημου αυτοκρατορικού διατάγματος, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει παρουσιαστεί το αυθεντικό κείμενο.

Σύμφωνα με την Telegraph, ένα ακόμη σημείο τριβής αποτέλεσε η αναφορά της διοίκησης του Βρετανικού Μουσείου στην περίπτωση της Ταπισερί της Μπαγιέ, ως πιθανό μοντέλο συνεργασίας κατά το πρότυπο της συμφωνίας Βρετανίας - Γαλλίας. Η ελληνική πλευρά απέρριψε τη σύγκριση, υποστηρίζοντας ότι τα Γλυπτά αποτελούν τμήματα ενός ενιαίου αρχιτεκτονικού συνόλου που έχει διαχωριστεί σε δύο χώρες, σε αντίθεση με την Ταπισερί.

Πώς εμπλέκεται η Τουρκία στη διαμάχη για τα Γλυπτά;

Σημαντικό στοιχείο στη διεθνή συζήτηση αποτελεί η στάση της Τουρκίας. Η Άγκυρα, μέσω της θέσης που εξέφρασε στο πλαίσιο της UNESCO, έχει αμφισβητήσει τη βρετανική επιχειρηματολογία για το φιρμάνι του Έλγιν, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει εντοπιστεί σχετικό έγγραφο στα οθωμανικά αρχεία που να αποδεικνύει την παραχώρηση άδειας.

Η Αθήνα έχει αξιοποιήσει αυτή τη θέση στις διεθνείς της παρεμβάσεις, επισημαίνοντας ότι ακόμη και η χώρα που διαδέχθηκε την Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν έχει επιβεβαιώσει την ύπαρξη του συγκεκριμένου εγγράφου.

Οι επαφές των τελευταίων ετών είχαν δημιουργήσει την εικόνα ότι Αθήνα και Λονδίνο βρίσκονταν πιο κοντά από ποτέ σε μια συμβιβαστική λύση, με ιδέες όπως μια «υβριδική» συμφωνία που θα συνδύαζε προσωρινές εκθέσεις, ανταλλαγές αρχαιοτήτων και ειδικές ρυθμίσεις συνεργασίας. Ωστόσο, η διαφωνία για το ιδιοκτησιακό καθεστώς αποδείχθηκε ανυπέρβλητο εμπόδιο, με την επόμενη κίνηση να βρίσκεται πλέον στο τραπέζι τόσο της Αθήνας όσο και του Λονδίνου.