Σήμερα έμαθα: Το αλκοόλ δεν σε «ζεσταίνει» όταν κρυώνεις

Είναι ένας από τους πιο παλιούς και διαδεδομένους μύθους της λαϊκής παράδοσης: μια γουλιά δυνατό αλκοόλ τις κρύες νύχτες του χειμώνα υποτίθεται ότι «ζεσταίνει το αίμα» και βοηθά το σώμα να αντέξει τις χαμηλές θερμοκρασίες.

Από τις κλασικές εικόνες των σκύλων Αγίου Βερνάρδου με τα βαρελάκια κονιάκ στα χιονισμένα βουνά μέχρι τις εξόδους στο κρύο, το ποτό θεωρείται συχνά το ιδανικό «αντίδοτο» στην παγωνιά. Η επιστήμη της φυσιολογίας, ωστόσο, αποδεικνύει ότι η αίσθηση αυτή είναι μια επικίνδυνη οπτασία, καθώς συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.

Όταν βρισκόμαστε σε ψυχρό περιβάλλον, ο οργανισμός ενεργοποιεί έναν φυσικό μηχανισμό επιβίωσης: προκαλεί αγγειοσυστολή, στενεύοντας τα αιμοφόρα αγγεία κοντά στην επιφάνεια του δέρματος. Με αυτόν τον τρόπο, το σώμα περιορίζει την ροή του αίματος στα άκρα και το κατευθύνει στα ζωτικά όργανα (καρδιά, εγκέφαλος, πνεύμονες) ώστε να διατηρήσει τη θερμοκρασία του πυρήνα του σταθερή στους 37°C.

Η παγίδα της αγγειοδιαστολής

Το αλκοόλ, μόλις εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος, λειτουργεί ως ισχυρό αγγειοδιασταλτικό. Αναγκάζει τα αγγεία που βρίσκονται ακριβώς κάτω από την επιφάνεια του δέρματος να χαλαρώσουν και να διευρυνθούν, στέλνοντας κύματα θερμού αίματος προς την περιφέρεια του σώματος. Αυτό ακριβώς το φαινόμενο προκαλεί το χαρακτηριστικό κοκκίνισμα στα μάγουλα και την άμεση αίσθηση ζεστάσιας στο δέρμα που νιώθουμε μετά από μερικές γουλιές.

Αυτή όμως η επιφανειακή ζεστάσια είναι εντελώς παραπλανητική. Το δέρμα μας είναι γεμάτο από θερμοϋποδοχείς που καταγράφουν την ξαφνική αύξηση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια, στέλνοντας σήμα στον εγκέφαλο ότι «ζεσταθήκαμε». Στην πραγματικότητα, αυτή η διαδικασία κλέβει πολύτιμη θερμότητα από τα εσωτερικά όργανα και την απελευθερώνει στον παγωμένο αέρα του περιβάλλοντος.

Ο αυξημένος κίνδυνος υποθερμίας

Με απλά λόγια, το αλκοόλ επιταχύνει δραματικά την απώλεια της συνολικής θερμότητας του σώματος, ρίχνοντας την εσωτερική θερμοκρασία του οργανισμού πολύ γρηγορότερα. Παράλληλα, επειδή επηρεάζει την κρίση και τη συμπεριφορά, το άτομο μπορεί να μην συνειδητοποιήσει έγκαιρα πόσο πραγματικά κρυώνει, παραμένοντας στο κρύο χωρίς την κατάλληλη προστασία.

Αυτός ο συνδυασμός ψευδούς αίσθησης ζεστάσιας και ταχείας πτώσης της θερμοκρασίας του πυρήνα αυξάνει αισθητά τον κίνδυνο υποθερμίας. Έτσι, την επόμενη φορά που θα βρεθείτε στην παγωνιά, ένα ζεστό αφέψημα ή ένα τσάι παραμένει η μόνη ασφαλής και αποτελεσματική επιλογή για να κρατήσετε το σώμα σας πραγματικά ζεστό.