Ο διπλός πράκτορας της KGB που γλίτωσε από το Ιράν λόγω MI6 αλλά ηττήθηκε από τους εφιάλτες του

Για έξι μήνες, ο απόρρητος φάκελος με το κωδικό όνομα «Redwood» γέμιζε ασταμάτητα στα γραφεία της MI6 στο Λονδίνο.

Ο Βλαντιμίρ Κουζίτσκιν, αξιωματικός της KGB τοποθετημένος στην Τεχεράνη, παρείχε υλικό τόσο υψηλής ποιότητας για τα εσωτερικά μυστικά των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών, που οι Βρετανοί αναλυτές δυσκολεύονταν να παρακολουθήσουν τον ρυθμό των αποκαλύψεων. Το να διαθέτει μια δυτική υπηρεσία έναν δικό της άνθρωπο στα σπλάχνα του αντιπάλου αποτελεί τον απόλυτο στόχο κάθε κατασκοπευτικού δικτύου.

Η θητεία του Κουζίτσκιν στο Ιράν ολοκληρωνόταν το καλοκαίρι του 1982, οπότε και αναμενόταν η επιστροφή του στη Μόσχα. Αν και η αρχική συμφωνία προέβλεπε την άμεση αυτομόλησή του στο Ηνωμένο Βασίλειο, η MI6 επιχείρησε το αδιανόητο: ο συντονιστής του, Ίαν ΜακΚρέντι, του πρότεινε να επιστρέψει στη σοβιετική πρωτεύουσα και να συνεχίσει τη δράση του από την καρδιά του εχθρού, με αντάλλαγμα τον διπλασιασμό της αμοιβής του και ένα γενναιόδωρο πακέτο διαφυγής.

Η κατάρρευση των νεύρων και το σχέδιο του «Michael Guy Road»

Ο Κουζίτσκιν αρχικά δέχτηκε, όμως το τίμημα της διπλής ζωής αποδείχθηκε αβάσταχτο. Ο ΜακΚρέντι είδε μπροστά του έναν άνθρωπο εξαντλημένο, με τρέμοντα χέρια, που βασανιζόταν από αϋπνία και εφιάλτες με εκτελεστές. Όταν ο Σοβιετικός κατάσκοπος έμαθε για την άφιξη ομάδας ελέγχου από τη Μόσχα, πανικοβλήθηκε. Παράλληλα, η άρνησή του να συμπεριληφθεί στη διαφυγή η σύζυγός του, Γκαλίνα, γέννησε υποψίες ότι εκείνη είχε ανακαλύψει τη δράση του και απειλούσε να τον καταδώσει. Η MI6 είχε πλέον στη διάθεσή της μόλις τρεις εβδομάδες για να τον φυγαδεύσει.

Το σχέδιο προέβλεπε την έξοδό του από το μεθοριακό σημείο Μπαζαργκάν στα σύνορα Ιράν-Τουρκίας. Η MI6 προμήθευσε τον Κουζίτσκιν με πλαστό βρετανικό διπλωματικό διαβατήριο στο όνομα «Michael Guy Road». Παράλληλα, ο Σοβιετικός υπέβαλε ένα πρωτοφανές αίτημα: ζήτησε από τους Βρετανούς να του κανονίσουν επέμβαση περιτομής, πιστεύοντας ακράδαντα ότι αυτό θα θεράπευε τη σeξουαλική του ανικανότητα. Μετά από μια πρώτη αποτυχημένη απόπειρα λόγω κρίσης πανικού, ο Κουζίτσκιν οδήγησε τη BMW του προς τα σύνορα.

Το θρίλερ στα σύνορα και η ανάκριση από τους Φρουρούς της Επανάστασης

Η διαδρομή προς τα σύνορα μετατράπηκε σε θρίλερ, καθώς ένα ιρανικό όχημα τον παρακολουθούσε για σχεδόν 200 μίλια πριν καταφέρει να το χάσει. Στο μεθοριακό φυλάκιο, η τύχη του δοκιμάστηκε σκληρά: μια τετραμελής περίπολος οπλισμένων Φρουρών της Επανάστασης τον σταμάτησε για ανάκριση. Μέσα στον πανικό του, ο Κουζίτσκιν άρχισε να μιλά άπταιστα περσικά —προδίδοντας την ιδιότητά του, αφού προηγουμένως ισχυριζόταν ότι ήταν Βρετανός που δεν γνώριζε τη γλώσσα.

Ωστόσο, οι Ιρανοί φρουροί δεν υποψιάστηκαν την αλήθεια και μάλιστα τον μετέφεραν οι ίδιοι στο τελωνείο. Εκεί, ο Κουζίτσκιν επέδειξε το πλαστό διαβατήριο, ενώ ο τελωνειακός υπάλληλος εξέτασε επιφανειακά τη βαλίτσα του, η οποία είχε γεμίσει από την MI6 με βρετανικά προϊόντα για να ενισχύσει την κάλυψή του. Αφού ο Τούρκος αξιωματικός μετανάστευσης σφράγισε τα έγγραφά του, ο Κουζίτσκιν πάτησε σε τουρκικό έδαφος, όπου τον περίμεναν οι Βρετανοί πράκτορες.

Mike van Schoonderwalt / Pexels

Η νέα ζωή στο Χάμσαϊρ και ο διάσημος πελάτης

Στη Βρετανία, η MI6 του παρείχε νέα ταυτότητα υπό το όνομα «Αλεξάντερ Λάρκιν», ένα σπίτι σε ένα ήσυχο χωριό του Χάμσαϊρ και την υποσχεθείσα ιατρική φροντίδα. Μετά από μια επιτυχημένη επέμβαση και ένα ταξίδι αποκατάστασης στο Μαρόκο, γνώρισε τη Γαλλίδα Σαντάλ βαν Σάντεν, την οποία παντρεύτηκε στη Δομινικανή Δημοκρατία και απέκτησε μαζί της μια κόρη.

Στο Χάμσαϊρ, ο Κουζίτσκιν άνοιξε κλινική βελονισμού. Μεταξύ των αν υποψίαστων πελατών που εμπιστεύτηκαν τα χέρια του πρώην κατασκόπου ήταν και ο θρυλικός ηθοποιός Σερ Άλεκ Γκίνες —ο άνθρωπος που είχε ενσαρκώσει στην οθόνη τον «Τζορτζ Σμάιλι», τον διασημότερο μυθιστορηματικό πράκτορα της MI6.

Ashley Van Haeften / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)

Οι δαίμονες του παρελθόντος και το άδοξο τέλος

Παρά την εξωτερική εικόνα μιας ήρεμης αγγλικής ζωής, οι δαίμονες της KGB δεν τον εγκατέλειψαν ποτέ. Ο Κουζίτσκιν υπέφερε από έντονη παρανοϊκή συμπεριφορά, πιστεύοντας ότι σοβιετικά αποσπάσματα δολοφόνων τον καταδίωκαν συνεχώς. Ο γάμος του διαλύθηκε, ενώ ο ίδιος βυθίστηκε στον αλκοολισμό, φτάνοντας στο σημείο να συλληφθεί από την αστυνομία σε κατάσταση παραληρήματος.

Το 2009, ο Βλαντιμίρ Κουζίτσκιν βρέθηκε νεκρός στην πολυθρόνα του από καρδιακή προσβολή, σε ηλικία 62 ετών, ύστερα από υπερβολική κατανάλωση βότκας. Η Μόσχα τον υβρίζει μέχρι σήμερα ως έναν αλκοολικό προδότη, αρνούμενη να παραδεχτεί το βαρύ πλήγμα που κατάφερε ο φάκελος «Redwood» στην ισχύ της KGB.