Το «maxxing» έχει γίνει εμμονή: Η νέα τάση αυτοβελτίωσης που μπορεί τελικά να μας κάνει πιο δυστυχισμένους

Υπάρχει πάντα κάτι που μπορεί να γίνει καλύτερο. Η εμφάνιση, η φυσική κατάσταση, η διατροφή, η παραγωγικότητα, η κοινωνικότητα, ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο κάποιος σκέφτεται και αισθάνεται. Στη σύγχρονη διαδικτυακή κουλτούρα, μάλιστα, όλα αυτά έχουν αποκτήσει ένα κοινό όνομα: «maxxing».

Υπάρχει πάντα κάτι που μπορεί να γίνει καλύτερο. Η εμφάνιση, η φυσική κατάσταση, η διατροφή, η παραγωγικότητα, η κοινωνικότητα, ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο κάποιος σκέφτεται και αισθάνεται. Στη σύγχρονη διαδικτυακή κουλτούρα, μάλιστα, όλα αυτά έχουν αποκτήσει ένα κοινό όνομα: «maxxing».

Η λογική είναι απλή: κάθε πλευρά της ζωής μπορεί να «βελτιστοποιηθεί» μέχρι να φτάσει στο υποτιθέμενο μέγιστο. Μόνο που πίσω από την ελκυστική υπόσχεση μιας καλύτερης ζωής μπορεί να κρύβεται μια διαρκής αίσθηση ότι ποτέ δεν είναι αρκετό.

Από τα βιντεοπαιχνίδια στην καθημερινότητα

Ο όρος «maxxing» προέρχεται από τον κόσμο των βιντεοπαιχνιδιών, όπου οι παίκτες προσπαθούν να ενισχύσουν στο μέγιστο τα χαρακτηριστικά ενός χαρακτήρα, επιλέγοντας στρατηγικά τις δυνατότητες που θα τον κάνουν όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικό.

Η ίδια λογική μεταφέρθηκε σταδιακά στην πραγματική ζωή και απέκτησε τεράστια δημοτικότητα μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Έτσι εμφανίστηκε το looksmaxxing, που αφορά την προσπάθεια μεγιστοποίησης της εξωτερικής εμφάνισης, ενώ ακολούθησαν δεκάδες άλλες εκδοχές: από το fibremaxxing για τη διατροφή και την υγεία του εντέρου μέχρι το personality-maxxing, με στόχο μια πιο εξωστρεφή και ελκυστική προσωπικότητα.

Με άλλα λόγια, σχεδόν κάθε πτυχή της ανθρώπινης ζωής μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί σαν ένα ακόμη «project» που χρειάζεται διαρκή βελτιστοποίηση.

Όταν η αυτοβελτίωση μετατρέπεται σε πίεση

Σε πρώτη ανάγνωση, η ιδέα δεν ακούγεται απαραίτητα αρνητική. Η προσπάθεια για καλύτερη διατροφή, περισσότερη άσκηση, καλύτερη φροντίδα του εαυτού ή μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση μπορεί πράγματι να λειτουργήσει ως κίνητρο.

Το πρόβλημα ξεκινά όταν η βελτίωση δεν έχει πλέον τέλος. Η έννοια του «maxxing» δημιουργεί την εντύπωση ότι υπάρχει κάπου ένα ιδανικό σημείο, ένας «τέλειος» εαυτός στον οποίο πρέπει να φτάσει κανείς. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ πιο σύνθετη. Η υγεία, οι σχέσεις, η ψυχική κατάσταση και οι ανάγκες ενός ανθρώπου μεταβάλλονται διαρκώς.

Έτσι, αυτό που αρχικά μοιάζει με κίνητρο μπορεί να μετατραπεί σε συνεχή αυτοπαρακολούθηση. Κάθε μέρα υπάρχει κάτι ακόμη που πρέπει να διορθωθεί, να βελτιωθεί ή να γίνει «καλύτερα».

Τα social media κάνουν την παγίδα μεγαλύτερη

Η αίσθηση αυτή ενισχύεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου η καθημερινότητα παρουσιάζεται συχνά μέσα από εικόνες τελειότητας. Άψογα σώματα, αυστηρές ρουτίνες, «ιδανικές» διατροφές, ατελείωτες λίστες παραγωγικότητας και συμβουλές για το πώς μπορεί κάποιος να γίνει πιο ελκυστικός, πιο επιτυχημένος ή πιο κοινωνικός δημιουργούν μια ασταμάτητη ροή συγκρίσεων.

Αντί να εστιάζει σε όσα ήδη καταφέρνει, ένας άνθρωπος μπορεί εύκολα να αρχίσει να παρατηρεί όλα όσα θεωρεί ότι του λείπουν. Και κάπως έτσι, η αυτοβελτίωση μπορεί να οδηγήσει στο αντίθετο αποτέλεσμα: αντί για μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, να δημιουργήσει περισσότερη ανασφάλεια και αυστηρότερη αυτοκριτική.

Η εμμονή με το «τέλειο» σώμα και τη διατροφή

Η συγκεκριμένη κουλτούρα δεν περιορίζεται μόνο στην εμφάνιση. Η συνεχής έκθεση σε περιεχόμενο που εξυμνεί συγκεκριμένα πρότυπα σώματος έχει συσχετιστεί με προβληματικές συμπεριφορές, μεταξύ άλλων με τη μυϊκή δυσμορφία, δηλαδή την επίμονη ενασχόληση με την ανάπτυξη και τη σωματική διάπλαση.

Αντίστοιχη συζήτηση υπάρχει και γύρω από την ορθορεξία, μια εμμονική προσήλωση στην κατανάλωση τροφών που θεωρούνται απολύτως «υγιεινές». Η επιδίωξη της υγείας, επομένως, μπορεί σταδιακά να χάσει τον αρχικό της σκοπό. Όταν κάθε γεύμα, κάθε προπόνηση ή κάθε μικρή απόκλιση από μια αυστηρή ρουτίνα συνοδεύεται από ενοχές, η ευεξία παύει να λειτουργεί ως πηγή ισορροπίας.

Η λύση δεν είναι να σταματήσει η προσπάθεια

Η κριτική στο «maxxing» δεν σημαίνει ότι η αυτοβελτίωση είναι κακή ή ότι οι άνθρωποι θα πρέπει να εγκαταλείψουν τους στόχους τους. Το ζητούμενο είναι ο τρόπος με τον οποίο επιδιώκεται η αλλαγή.

Η προσπάθεια να αποκτήσει κάποιος καλύτερες συνήθειες μπορεί να είναι δημιουργική και ουσιαστική, αρκεί να μην βασίζεται στην πεποίθεση ότι η σημερινή εκδοχή του εαυτού του είναι ανεπαρκής. Η αυτοσυμπόνια μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο. Σημαίνει να υπάρχει χώρος για ατέλειες, δύσκολες ημέρες, αλλαγές και πισωγυρίσματα χωρίς όλα αυτά να αντιμετωπίζονται ως προσωπική αποτυχία.

Ίσως το ζητούμενο να μην είναι το «μέγιστο»

Andrea Piacquadio / Pexels

Υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο «θέλω να είμαι καλύτερα» και στο «πρέπει να γίνω η καλύτερη δυνατή εκδοχή του εαυτού μου». Το πρώτο αφήνει χώρο για εξέλιξη. Το δεύτερο μπορεί να δημιουργήσει έναν στόχο χωρίς τελικό προορισμό.

Η ζωή δεν είναι βιντεοπαιχνίδι και ο άνθρωπος δεν είναι ένας χαρακτήρας που χρειάζεται διαρκώς αναβάθμιση. Η υγεία δεν μετριέται μόνο με αριθμούς, η αυτοπεποίθηση δεν χτίζεται αποκλειστικά μπροστά σε έναν καθρέφτη και η ευτυχία δεν προκύπτει από μια τέλεια καθημερινή ρουτίνα. Η αυτοβελτίωση έχει αξία όταν κάνει τη ζωή καλύτερη – όχι όταν κάνει τον άνθρωπο να αισθάνεται ότι δεν είναι ποτέ αρκετός.