Ράτκο Μλάντιτς: Πέθανε ο «χασάπης της Βοσνίας», καταδικασμένος για τη γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα

Ο πρώην στρατιωτικός ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας, Ράτκο Μλάντιτς, καταδικασμένος σε ισόβια από τη διεθνή δικαιοσύνη κυρίως για τη γενοκτονία των μουσουλμάνων της Βοσνίας στη Σρεμπρένιτσα το 1995, πέθανε σήμερα στο κέντρο κράτησης των Ηνωμένων Εθνών στη Χάγη, όπου εξέτιε την ποινή του, σύμφωνα με τη σερβική δημόσια τηλεόραση.

«Ο Ράτκο Μλάντιτς, πρώην διοικητής του Στρατού της Σερβικής Δημοκρατίας (...) πέθανε σε ηλικία 84 ετών» ανέφερε η σερβική τηλεόραση. Τον θάνατό του επιβεβαίωσε αξιωματούχος του ΟΗΕ.

Ο Μλάντιτς ήταν επικεφαλής των σερβοβοσνιακών δυνάμεων κατά τον πόλεμο της Βοσνίας, μεταξύ 1992-95. Κρίθηκε ένοχος για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου, όπως για την πολιορκία του Σαράγεβο επί 43 μήνες και τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα το 1995, όπου σκοτώθηκαν περισσότεροι από 8.000 αιχμάλωτοι μουσουλμάνοι άνδρες και αγόρια.

Ο «ήρωας πολέμου» για ορισμένους Σέρβους

Ορισμένοι Σέρβοι εξακολουθούν να θεωρούν τον Ράτκο Μλάντιτς ήρωα πολέμου, και το όνομά του, ή ακόμη και πορτρέτα του, εμφανίζονται συχνά στους τοίχους της πρωτεύουσας, του Βελιγραδίου. Σύμφωνα με την Πρωτοβουλία Νέων για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (YIHR) στη Σερβία, τον Μάρτιο του 2023 καταγράφηκαν περισσότερες από 250 αναφορές (πορτρέτα ή γκράφιτι) του Μλάντιτς στην πόλη.

Κάποια από αυτά, σε απόσταση λίγων μέτρων από την κεντρική Πλατεία Δημοκρατίας, συνοδεύονται από επιγραφές που αρνούνται τη γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα.

Μαζί με το πολιτικό του άλτερ έγκο, τον Ράντοβαν Κάρατζιτς, θεωρείται «ο αρχιτέκτονας της πολιτικής εθνοκάθαρσης» ενός μέρους της Βοσνίας, με στόχο τη δημιουργία ενός αμιγώς σερβικού κράτους.

Η στρατιωτική καριέρα και ο πόλεμος στη Βοσνία

Γεννημένος στις 12 Μαρτίου 1943 στη Βοσνία, ο Μλάντιτς ακολούθησε στρατιωτική καριέρα στον Γιουγκοσλαβικό Λαϊκό Στρατό. Μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και το ξέσπασμα του πολέμου στη Βοσνία, ανέλαβε τον Μάιο του 1992 τη διοίκηση του στρατού των Σερβοβόσνιων, θέση που διατήρησε σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης. Υπό τις διαταγές του, οι σερβοβοσνιακές δυνάμεις πραγματοποίησαν εκτεταμένες επιχειρήσεις εναντίον μουσουλμανικών και κροατικών πληθυσμών.

Το όνομά του συνδέθηκε κυρίως με δύο από τα πιο αιματηρά κεφάλαια του πολέμου: την πολιορκία του Σαράγεβου και τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα. Στο Σαράγεβο, οι δυνάμεις του κατηγορήθηκαν για μια πολυετή εκστρατεία βομβαρδισμών και ελεύθερων σκοπευτών εναντίον του άμαχου πληθυσμού. Τον Ιούλιο του 1995, μετά την κατάληψη της Σρεμπρένιτσα, περισσότεροι από 8.000 μουσουλμάνοι άνδρες και αγόρια δολοφονήθηκαν, σε ένα έγκλημα που η διεθνής δικαιοσύνη χαρακτήρισε γενοκτονία.

Η σύλληψη και η δίκη στη Χάγη

Παρότι είχε ήδη κατηγορηθεί από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία από το 1995, ο Μλάντιτς κατάφερε να παραμείνει φυγόδικος για περίπου 16 χρόνια. Συνελήφθη τελικά στη Σερβία τον Μάιο του 2011 και μεταφέρθηκε στη Χάγη.

Η δίκη του ξεκίνησε το 2012 και, τον Νοέμβριο του 2017, κρίθηκε ένοχος για γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου, καταδικαζόμενος σε ισόβια κάθειρξη.

Μια κληρονομιά που παραμένει διχαστική

Για πολλούς Σέρβους εθνικιστές, ο Μλάντιτς παρέμεινε μέχρι τέλους στρατιωτικός ήρωας. Για τους συγγενείς των θυμάτων και για τη διεθνή δικαιοσύνη, όμως, το όνομά του ταυτίστηκε με την εθνοκάθαρση, τη Σρεμπρένιτσα και ορισμένα από τα βαρύτερα εγκλήματα που διαπράχθηκαν στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο θάνατός του στη Χάγη κλείνει τη διαδρομή ενός από τα κεντρικά πρόσωπα του πολέμου της Βοσνίας, όχι όμως και τη μακρά αντιπαράθεση στα Βαλκάνια γύρω από την κληρονομιά εκείνης της περιόδου.