Η ευφυΐα που δεν μετρά κανένα τεστ IQ – Και τη χρησιμοποιούμε καθημερινά

Μπορεί κάποιος να λύνει δύσκολες εξισώσεις, να έχει εντυπωσιακές σπουδές και εξαιρετική επίδοση σε τεστ IQ και παρ’ όλα αυτά να τα χάνει όταν μια κατάσταση βγει εκτός προγράμματος.

Την ίδια στιγμή, ένας άνθρωπος με λιγότερα τυπικά προσόντα μπορεί να είναι εκείνος που όλοι αναζητούν όταν πρέπει να λυθεί μια σύγκρουση ή να παρθεί μια δύσκολη απόφαση.

Η διαφορά μπορεί να κρύβεται σε αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν πρακτική νοημοσύνη.

Ο ψυχολόγος Robert Sternberg, μέσα από την τριαρχική θεωρία της νοημοσύνης, υποστήριξε ότι η ευφυΐα δεν περιορίζεται στην αναλυτική ικανότητα που μετρούν τα συμβατικά τεστ. Περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργική και την πρακτική πλευρά.

Η τελευταία αφορά κυρίως το πώς λειτουργούμε όταν δεν υπάρχει έτοιμη σωστή απάντηση. Πόσο καλά μπορούμε να προσαρμοστούμε, να καταλάβουμε τι πραγματικά συμβαίνει γύρω μας, να αλλάξουμε στρατηγική και να αναγνωρίσουμε πότε πρέπει να επιμείνουμε ή να υποχωρήσουμε.

Σημαντικό ρόλο παίζει η λεγόμενη «σιωπηρή γνώση»: όλα εκείνα που μαθαίνουμε μέσα από την εμπειρία χωρίς ποτέ να μας τα διδάξει κάποιος επισήμως.

Είναι ο εργαζόμενος που ξέρει πώς να παρουσιάσει μια ιδέα ώστε να γίνει αποδεκτή. Ο άνθρωπος που αντιλαμβάνεται αμέσως ότι μια συζήτηση πηγαίνει προς σύγκρουση. Εκείνος που «διαβάζει το δωμάτιο» και καταλαβαίνει πότε χρειάζεται ευθύτητα και πότε διπλωματία.

Αυτή η ικανότητα μπορεί επίσης να μεταφέρεται από έναν χώρο σε άλλον. Ένας εκπαιδευτικός που έχει μάθει να διαχειρίζεται δύσκολες τάξεις μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικός manager. Ένας μουσικός που παρακολουθεί συνεχώς τις αντιδράσεις του κοινού μπορεί να αναπτύξει εντυπωσιακή ικανότητα διαπραγμάτευσης.

Οι επιστήμονες εξακολουθούν να συζητούν κατά πόσο η πρακτική νοημοσύνη αποτελεί εντελώς ξεχωριστή μορφή ευφυΐας ή επικαλύπτεται με το IQ και την εμπειρία.

Το ουσιαστικό, όμως, παραμένει: η ζωή δεν είναι τεστ πολλαπλών επιλογών. Και πολλές φορές ο πιο «έξυπνος» άνθρωπος στο δωμάτιο δεν είναι εκείνος που γνωρίζει τη σωστή απάντηση, αλλά εκείνος που ξέρει τι να κάνει όταν σωστή απάντηση δεν υπάρχει.