Ψηφιακό ευρώ: Η ΕΚΤ επισπεύδει τα σχέδια – Τα μετρητά διατηρούν σταθερά υψηλή χρήση στην Ευρωζώνη

Συνεχίζονται τα βήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την υιοθέτηση του ψηφιακού ευρώ, ωστόσο οι πολίτες της Ευρώπης δεν αναμένεται να εγκαταλείψουν σύντομα τα μετρητά στις καθημερινές τους συναλλαγές, όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).

Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, διευκρίνισε πως το ψηφιακό ευρώ δεν έχει σκοπό να υποκαταστήσει τα μετρητά, αλλά να συνυπάρχει μαζί τους.

Το εγχείρημα αναμένεται να τεθεί σε πιλοτική εφαρμογή από το 2027, με τη Λαγκάρντ να δηλώνει σε συνέντευξη στο Euronews ότι πέρα από τη μεταβολή στον τρόπο διεκπεραίωσης των καθημερινών πληρωμών, το ψηφιακό ευρώ αποτελεί για την ΕΚΤ και την Ένωση ζήτημα οικονομικής και στρατηγικής αυτοτέλειας.

Η εξάρτηση από ξένες υποδομές πληρωμών

Σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία που παρέθεσε η Λαγκάρντ, περίπου το 60% των συναλλαγών με κάρτες στην Ευρώπη διεξάγονται μέσω υποδομών που ελέγχονται από ξένα κεφάλαια. Η ευρωπαϊκή οικονομία βασίζεται σε σημαντικό βαθμό σε διεθνή δίκτυα πληρωμών, κυρίως αμερικανικών εταιρειών και δευτερευόντως κινεζικών.

Αυτό αποτελεί ένα από τα κεντρικά επιχειρήματα υπέρ του ψηφιακού ευρώ: τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής υποδομής πληρωμών, ώστε η Ευρώπη να μειώσει την εξάρτησή της από μη ευρωπαϊκούς παρόχους και να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο σε ένα καίριο κομμάτι της οικονομίας της.

Η ΕΚΤ έχει παρουσιάσει το ψηφιακό ευρώ ως ψηφιακό ισοδύναμο των μετρητών, χρησιμοποιήσιμο σε ολόκληρη την Ευρωζώνη. Θα αποτελεί δημόσιο χρήμα, σε αντίθεση με τις σημερινές ηλεκτρονικές πληρωμές που διενεργούνται μέσω εμπορικών τραπεζών και ιδιωτικών δικτύων.

Τι θα αλλάξει για καταναλωτές και επιχειρήσεις

Για τον καταναλωτή, η κύρια αλλαγή θα είναι η δυνατότητα πραγματοποίησης πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ σε ολόκληρη την Ευρωζώνη, ανεξάρτητα από το αν μια επιχείρηση χρησιμοποιεί συγκεκριμένο ιδιωτικό δίκτυο πληρωμών.

Η ΕΚΤ σχεδιάζει τη δυνατότητα offline συναλλαγών, ώστε το ψηφιακό ευρώ να λειτουργεί ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Σε αυτές τις πληρωμές, τα στοιχεία της συναλλαγής θα γνωστοποιούνται μόνο στον πληρωτή και τον αποδέκτη, προσφέροντας ιδιωτικότητα αντίστοιχη με αυτή των μετρητών.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΕΚΤ, το ψηφιακό ευρώ θα διατίθεται χωρίς χρέωση για βασική χρήση από τους πολίτες, με στόχο να λειτουργεί σε όλη την Ευρωζώνη.

Τα μετρητά δεν καταργούνται

Η Λαγκάρντ τόνισε πως το ψηφιακό ευρώ δεν συνεπάγεται κατάργηση των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων.

Όπως εξήγησε, τόσο τα μετρητά όσο και το ψηφιακό ευρώ θα διαθέτουν καθεστώς νόμιμου χρήματος. Η ΕΚΤ αναμένεται να παρουσιάσει έως το τέλος του 2026 τη νέα στρατηγική για τα τραπεζογραμμάτια του ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ανανεωμένου σχεδιασμού τους.

Η επιλογή αυτή έχει και οικονομική διάσταση, καθώς η ΕΚΤ επιδιώκει να μεταφέρει τα πλεονεκτήματα του δημόσιου χρήματος —ασφάλεια, ευρεία αποδοχή και ανεξαρτησία από ιδιωτικούς παρόχους— στο ψηφιακό περιβάλλον, χωρίς κατάργηση της υφιστάμενης μορφής του ευρώ.

Το επόμενο κρίσιμο σημείο είναι το τέλος του 2026, όταν αναμένεται να ολοκληρωθούν οι ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις για το νομοθετικό πλαίσιο. Από εκεί και έπειτα θα καθοριστεί η τελική πορεία προς την υλοποίηση του ψηφιακού ευρώ.

Η αποδοχή μετρητών από τις επιχειρήσεις

Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα για τη χρήση των μετρητών από επιχειρήσεις στην Ευρωζώνη, που δημοσιοποίησε σήμερα η ΕΚΤ, η αποδοχή των μετρητών παρουσίασε ελαφρά ανάκαμψη.

Το 2026, το 92% των επιχειρήσεων που πωλούν αγαθά και υπηρεσίες σε φυσικά καταστήματα στους κλάδους λιανεμπορίου, εστίασης, ξενοδοχείων, τεχνών, ψυχαγωγίας και αναψυχής, δήλωσε ότι δέχεται πληρωμές με μετρητά. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2024 ήταν 90%, στοιχείο που καταδεικνύει ανάκαμψη μετά την υποχώρηση που καταγράφηκε κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία.

Συνολικά, τα μετρητά παραμένουν ο πιο διαδεδομένος τρόπος πληρωμής στην Ευρωζώνη. Η αποδοχή των καρτών παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη, στο 88%, μεταξύ 2024 και 2026. Αντίθετα, η αποδοχή πληρωμών μέσω κινητού τηλεφώνου αυξήθηκε σημαντικά, από 36% σε 68% των επιχειρήσεων στο ίδιο διάστημα.

Ψηφιακές πληρωμές και κριτήρια επιλογής

Παράλληλα, το 25% των επιχειρήσεων στην Ευρωζώνη αναφέρει ότι έχει λάβει μέτρα για την προώθηση των ψηφιακών πληρωμών. Μεταξύ άλλων, επενδύουν σε ταμεία που δέχονται πληρωμές χωρίς μετρητά ή μειώνουν τον αριθμό ταμείων όπου μπορούν να χρησιμοποιηθούν μετρητά. Στην Ευρωζώνη, το 13% των επιχειρήσεων έχει εγκαταστήσει τερματικά αυτοεξυπηρέτησης (self-checkout).

Όταν αποφασίζουν ποιους τρόπους πληρωμής θα δέχονται, οι επιχειρήσεις αναφέρουν συχνότερα ως βασικά κριτήρια τις προτιμήσεις των καταναλωτών, την ασφάλεια και την ευκολία διαχείρισης. Σε σύγκριση με τις ψηφιακές μεθόδους, θεωρούν ακόμη ότι τα μετρητά προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως η προστασία της ιδιωτικότητας και η αξιοπιστία.

Η έρευνα της ΕΚΤ πραγματοποιήθηκε σε 8.205 επιχειρήσεις και στις 21 χώρες της Ευρωζώνης. Οι συνεντεύξεις έγιναν από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο του 2026.