Πέθανε στα 16 από λουκάνικο: Ο πρώτος καταγεγραμμένος θάνατος παγκοσμίως από την «αλλεργία στο κρέας» που προκαλούν τα τσιμπούρια

Τον Ιούνιο του 2022, ο 16χρονος Τζέρεμι έχασε τη ζωή του σε εκδρομή για κάμπινγκ με φίλους του, σε παραλία βόρεια του Σίδνεϊ, αφού έφαγε ένα μοσχαρίσιο λουκάνικο. Αρχικά, ο θάνατός του αποδόθηκε σε κρίση άσθματος. Τον περασμένο Φεβρουάριο, όμως, ιατροδικαστική έρευνα που ζήτησε η οικογένειά του κατέληξε σε ένα συμπέρασμα που τον καθιστά μοναδική περίπτωση παγκοσμίως: η μοιραία αναφυλαξία προκλήθηκε από αλλεργία στο κρέας θηλαστικών, την οποία είχε αναπτύξει από τσίμπημα τσιμπουριού. Πρόκειται για τον πρώτο γνωστό θάνατο στον κόσμο που αποδίδεται στο λεγόμενο σύνδρομο άλφα-γαλ.

Η μητέρα του, Μάιφανουι Γουέμπ, θυμάται ένα προειδοποιητικό επεισόδιο έναν χρόνο νωρίτερα: μετά από γεύμα σε εστιατόριο για τα γενέθλιά της, ο τότε 15χρονος γιος της άρχισε να δυσκολεύεται να αναπνεύσει και να κάνει εμετούς. Στο νοσοκομείο οι γιατροί σημείωσαν μεν την υποψία αλλεργίας στο κρέας, αλλά τελικά απέδωσαν το περιστατικό στο άσθμα του και του έδωσαν εξιτήριο την επομένη.

Η «ωρολογιακή βόμβα» που κανείς δεν διέγνωσε

«Πήρα τη λάθος απόφαση που δεν ζήτησα περισσότερες εξετάσεις», λέει σήμερα η ίδια – αν είχε επιβεβαιωθεί η αναφυλαξία, ο Τζέρεμι θα είχε φύγει από το νοσοκομείο με EpiPen.

Τα σημάδια, όπως αποδεικνύεται, υπήρχαν από χρόνια. Σύμφωνα με το BBC, από τα 10 του ο Τζέρεμι παρουσίαζε ναυτία μετά το κρέας ή ακόμη και όταν εισέπνεε αναθυμιάσεις από ψητό, ενώ είχε νοσηλευτεί και μετά την κατανάλωση marshmallow, που περιέχουν ζωική ζελατίνη. Η μητέρα του, που το υποψιαζόταν αλλά δεν είχε λάβει ποτέ επίσημη διάγνωση, περιγράφει την κατάσταση εκ των υστέρων ως «ωρολογιακή βόμβα».

Τι είναι το σύνδρομο άλφα-γαλ

Τη σύνδεση της αλλεργίας με τα τσιμπούρια ανακάλυψε πριν από σχεδόν δύο δεκαετίες η καθηγήτρια Σέριλ βαν Νούνεν, αλλεργιολόγος στο Σίδνεϊ. Η ανατολική ακτή της Αυστραλίας αποτελεί μαζί με τις ΗΠΑ τη μεγαλύτερη εστία του συνδρόμου παγκοσμίως, αν και περιστατικά έχουν πλέον καταγραφεί σε όλες τις ηπείρους όπου υπάρχουν τσιμπούρια.

Ο μηχανισμός: μετά από δύο τσιμπήματα από το ανατολικό παραλυτικό τσιμπούρι, οι μισοί άνθρωποι αναπτύσσουν αντισώματα κατά του άλφα-γαλ, ενός μορίου σακχάρου στο σάλιο του παρασίτου. Από αυτούς, το 15-20% θα εμφανίσει τελικά αλλεργία στο κρέας. Τα συμπτώματα κυμαίνονται από εξανθήματα και στομαχικές κράμπες μέχρι απειλητική για τη ζωή αναφυλαξία – και συχνά εμφανίζονται ώρες μετά το γεύμα, μέσα στη νύχτα, ενώ σε ασθματικούς μπερδεύονται εύκολα με κρίση άσθματος. Η βαν Νούνεν την περιγράφει ως «αλλεργία που μπορεί να εμφανιστεί οποιαδήποτε στιγμή, αλλά όχι κάθε φορά»: η αντίδραση εξαρτάται από το είδος του κρέατος, το μαγείρεμα, το αλκοόλ, την άσκηση μετά το φαγητό, ακόμη και την έλλειψη ύπνου.

Στα πιο ευαίσθητα άτομα, αντίδραση μπορούν να προκαλέσουν και το γάλα, καλλυντικά με λανολίνη, οι αναθυμιάσεις από μπάρμπεκιου, η επαφή με σκύλους και γάτες, ακόμη και πλαστικές σακούλες που περιέχουν στεατικό οξύ.

Ραγδαία αύξηση κρουσμάτων

Στην Αυστραλία τα περιστατικά αυξάνονται κατά 22% ετησίως από το 2020, με πάνω από 5.000 ύποπτες περιπτώσεις – αριθμός που ο ειδικός στα τσιμπούρια δρ Άλεξ Γκόφτον θεωρεί υποεκτιμημένο. Στην αύξηση συνέβαλαν η επέκταση της κατοίκησης σε περιοχές όπου ενδημούν τα τσιμπούρια, οι βροχερές χρονιές Λα Νίνια του 2020-2023 που ευνόησαν τον πολλαπλασιασμό τους, αλλά και η στροφή προς τη φύση την περίοδο της πανδημίας. Σε ορισμένες περιοχές βόρεια του Σίδνεϊ καταγράφονται πάνω από 700 πάσχοντες ανά 100.000 κατοίκους.

Πίσω από τους αριθμούς κρύβονται ζωές που έχουν ανατραπεί. Η Ελίζαμπεθ Ρόουλι πέρασε χρόνια χωρίς διάγνωση, με γιατρούς να αποδίδουν τα συμπτώματά της –λιποθυμίες, πόνους, δυσκολία συγκέντρωσης– σε «υπερβολική ανησυχία», ενώ δυσκολεύτηκε ακόμη και να εργαστεί, αφού οι αναθυμιάσεις από εστιατόρια ή και το ψήσιμο μιας φρυγανιάς στο γραφείο της προκαλούσαν αντίδραση. Η 23χρονη Ρέμι Γουίλιαμς λέει ότι ο διαρκής έλεγχος του τι τρώει εξελίχθηκε σε διατροφική διαταραχή.

Το «αόρατο» 85%

Η μεγαλύτερη ανησυχία της βαν Νούνεν αφορά το 85% όσων έχουν αναπτύξει αντισώματα χωρίς να το γνωρίζουν. Επειδή η πάθηση εκδηλώνεται απρόβλεπτα, αυτοί οι άνθρωποι κινδυνεύουν ακόμη και από φάρμακα με συστατικά ζωικής προέλευσης: τουλάχιστον ένας ασθενής έχει πεθάνει από αναφυλαξία μετά τη χορήγηση του αντικαρκινικού cetuximab και άλλος μετά από μετάγγιση αίματος. Το 2024, Αμερικανός πιλότος πέθανε λίγες ώρες αφού έφαγε χάμπουργκερ.

Το βασικό δίδαγμα από τον θάνατο του Τζέρεμι, τονίζει η βαν Νούνεν, είναι ότι το 94,8% όσων πεθαίνουν από τροφική αναφυλαξία χάνουν τη ζωή τους επειδή αυτή πυροδοτεί κρίση άσθματος.

Πώς προστατευόμαστε

Οι ειδικοί συνιστούν κάλυψη του σώματος και ανοιχτόχρωμα ρούχα σε περιοχές με βλάστηση, κάλτσες μέσα από το παντελόνι, εντομοαπωθητικά με DEET ή πικαριδίνη και σχολαστικό έλεγχο σώματος και κατοικιδίων μετά από βόλτες στη φύση. Σε περίπτωση τσιμπήματος, η οδηγία είναι «πάγωσε, μην πιέζεις»: ειδικό σπρέι με αιθέρα για να θανατωθεί το τσιμπούρι και να αποκολληθεί μόνο του – όχι λαβίδα, καθώς η πίεση μπορεί να απελευθερώσει τοξίνες στο αίμα. Αν δεν υπάρχει σπρέι, χρειάζεται ιατρική βοήθεια.

Η Γουέμπ, από την πλευρά της, έχει αφιερωθεί στην ενημέρωση του κοινού και στη βελτίωση των ιατρικών πρωτοκόλλων, συνεργαζόμενη με το νοσοκομείο όπου είχε νοσηλευτεί ο γιος της και με τη βαν Νούνεν σε επιστημονική εργασία. «Η θετική του στάση ζωής συνεχίζει να με εμπνέει – και τώρα προστατεύει άλλους ανθρώπους», λέει.

Πηγή: BBC