Παρά την αναγνώριση της σημαντικής προόδου που έχει σημειώσει η ελληνική οικονομία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν υποχωρεί από τις πιέσεις της: ζητά περικοπές στις φοροαπαλλαγές, στοχευμένες παροχές, άρση εμποδίων στα επαγγέλματα, ενώ θέτει στο τραπέζι και το ζήτημα της αύξησης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης με παράλληλη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα.

Στο σχέδιο συστάσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026, η Κομισιόν συστήνει τήρηση των ανώτατων ορίων αύξησης των καθαρών δαπανών. Όποια μέτρα ληφθούν για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης θα πρέπει να είναι προσωρινού χαρακτήρα και στοχευμένα, ενώ ζητείται παράλληλα η προώθηση παρεμβάσεων για περαιτέρω μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική αλλαγή.

Όσον αφορά τα μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων από την άνοδο των τιμών ενέργειας, η Επιτροπή συστήνει να στοχεύουν στην προστασία ευάλωτων νοικοκυριών ή στην κάλυψη αναγκών ενεργοβόρων επιχειρήσεων, να διατηρούν τα κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας και το δημοσιονομικό τους κόστος να είναι συμβατό με τις δεσμεύσεις που απορρέουν από το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.

1.236 φοροαπαλλαγές στο «μάτι» της Κομισιόν

Στο στόχαστρο της Κομισιόν βρίσκονται οι 1.236 φοροαπαλλαγές, οι οποίες, όπως τονίζει, αυξάνουν την πολυπλοκότητα του φορολογικού συστήματος και έχουν αρνητικές συνέπειες στην αποδοτικότητα των εσόδων. Για τον λόγο αυτό ζητά συστηματική αξιολόγηση και εξορθολογισμό, προτείνοντας εμμέσως περικοπές στις φοροαπαλλαγές με σημαντικό δημοσιονομικό κόστος, ώστε να βελτιωθεί η συνολική διαφάνεια του φορολογικού συστήματος.

Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να παρουσιάζει υψηλή εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, γεγονός που διατηρεί το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας πάνω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο και αυξάνει την έκθεση της οικονομίας στις γεωπολιτικές αναταράξεις. Γι' αυτό εισηγείται την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων, την επιτάχυνση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών, την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών και την ενίσχυση των δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.

ΕΦΚ στο ντίζελ: Αναπροσαρμογή και κατάργηση επιδοτήσεων

Στο πόρισμα των συστάσεων ανοίγει ρητά το ζήτημα του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο ντίζελ, ζητώντας αναπροσαρμογή και σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα. Αναλυτικά αναφέρει ότι «η Ελλάδα παραμένει η χώρα της ΕΕ όπου ο ΕΦΚ στο ντίζελ είναι ιδιαίτερα χαμηλός σε σύγκριση με τη φορολογία της βενζίνης, παρ' όλο που το ντίζελ είναι πιο επιβλαβές για το περιβάλλον».

Σύμφωνα με την Επιτροπή, «η αναπροσαρμογή των ενεργειακών φόρων, σε συνδυασμό με τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα, θα μπορούσε να παράσχει ισχυρότερα κίνητρα για την ηλεκτροκίνηση».

Δικαιοσύνη, κόκκινα δάνεια και επιχειρηματικό περιβάλλον

Στις συστάσεις περιλαμβάνεται και η ανάγκη επιτάχυνσης της απονομής δικαιοσύνης, ιδιαίτερα στις αστικές υποθέσεις και στις διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων. Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι καθυστερήσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις, ενώ ζητεί και την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού σε όλη τη χώρα.

Στο μέτωπο των μη εξυπηρετούμενων δανείων, η Κομισιόν αναγνωρίζει τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, ωστόσο επισημαίνει ότι η εκκαθάριση του υπολοίπου των κόκκινων δανείων παραμένει αργή. Οι μεγάλες δικαστικές καθυστερήσεις γύρω από πλειστηριασμούς και ρευστοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων περιορίζουν το ενδιαφέρον των επενδυτών, επιβραδύνουν την επιστροφή ακινήτων στην αγορά και επιδεινώνουν το ήδη οξύ στεγαστικό πρόβλημα.

Στο σκέλος των επιχειρήσεων, η Επιτροπή συστήνει άρση εμποδίων στην άσκηση επαγγελματικών υπηρεσιών και στην ίδρυση και λειτουργία επιχειρήσεων, καθώς και ευκολότερη πρόσβαση των νεοφυών και αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων (start-ups και scale-ups) στη χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης εγχώριων αγορών private equity και venture capital.

Ρήτρα διαφυγής: Περισσότερη ευελιξία για ενεργειακές επενδύσεις

Την παροχή πρόσθετης δημοσιονομικής ευελιξίας μέσω επέκτασης της εθνικής ρήτρας διαφυγής για δαπάνες και επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα αποφάσισε η Κομισιόν στο πλαίσιο του Εαρινού Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Η Ελλάδα θα μπορεί να αξιοποιήσει τη νέα αυτή δυνατότητα για συγκεκριμένες ενεργειακές επενδύσεις, όχι όμως για μέτρα στήριξης. Συγκεκριμένα, αποκτά μεγαλύτερη ευελιξία για να επιταχύνει επενδύσεις σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια και οι σχετικές υποδομές, αξιοποιώντας στον μέγιστο δυνατό βαθμό τα περιθώρια που παρέχουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες.